Wiadoma ze nrzedaa-..poliamidowa wystawio¬ na na. dzialaateJwiaila .podlega znacznemu roz- klantowi^Jktóry,jest szczególnie wyrazny wttdy, gdy^rzeciza. ta zawiera .dwutlenek tytanu jako czynnik .matujacy* Wrazliwosc przedzy na swiar tlo powieksza jsie. z zawartoscia dwutlenku ty- tannd.gdjfcjziafwartosc ta wynosi 0,5—3Vo w sto- sunkifcwagotwywi nastepuje szybki rozklad.W 4teli^^mnie^eaifti katalitycznego dzialania dwutlenku tytanu na rozklad poliamidów poi ,wpfc|i*3«wfrwia4la^^^ dodawac do , fojtewttznje tga fttosowanei nieorgaoiczne sole munmmyhtawtogega fosforan, gdyz sa one trwale w liaropmatiurni Tw której* polimer sie stefriia*ikhvytf»«aiL. Dalszy^ ^ kieia^o^M^'^lej*ra^ barwily po- linitpum spactó*wyrajto$L.v Organiczne zwiazki manganu nie byly uzywa¬ ne dotychczas, gdyz sa one bardzo wrazliwe na temperature, w której prowadzi sie polimery-, zacje, oraz sa czule na obecnosc kwasu octowego i innych kwasów stosowanych powszechnie jako stabilizatory ograniczajace dlugosc lancucha po¬ limeru. Proponowano stosowac do tego celu szczawian manganu. Ta sól jest trwala w tem¬ peraturze polimeryzacji, jednak reaguje z kwa¬ sem octowym w obecnosci wody i zamienia sie w octan manganu, który przy ogrzewaniu w obecnosci wody brazowieje i zabarwia poli¬ mer.Celem wynalazku jest wytwarzanie poliamU dów- o zwiekszonej odpornosci na dzialanie, swiatla.. Cel Jtei* osiaga sie wedlug wynalazku w terk sposób, ze monomer polimeryzuje sie. w obecnosci -.dwuzasadowej- soli . nianganjowejdwukarbofcsyiowego kwasu organicznego, takie¬ go jak kwas adypinowy lub sebacynowy w obec¬ nosci stabilizatora lancucha polimeru, wybra¬ nego z dwukarboksylowych kwasów organicz¬ nych i to tego samego kwasu, z którego jest utworzona wyzej wymieniona sól manganowa, zwlaszcza acetylamidu kwasu $-aminokaprono- wego o wzorze CH3CONH — (CH2\COOH. Otrzy¬ many w ten sposób polimer, zawierajacy do¬ datek dwutlenku (tytanu w ilosci 0,2—3%, jest odporny na dzialanie swiatla.Dfwuzasadowa sól manganowa kwasu adypi- nowego lub sebacynowego otrzymuje sie naj¬ korzystniej przez poddanie reakcji wodnego roz¬ tworu dwuzasadowego kwasu w stanie wrzenia z weglanem manganu w ilosci odpowiadajacej ilosci stechiometrycznej, az do calkowitego wy-' dzielenia dwutlenku wegla.Otrzymana sól manganowa mozna stosowac bezposrednio w postaci roztworu hub w stanie krystalicznym. - Roztwór dwuzasadowej soli manganowej kwasu dtwukarboksylowego dodaje sie do mo¬ nomeru lub iroztworów monomeru zawieraja¬ cych 0,2—3Vt Ti02 jako srodek matujacy, w ilos¬ ci • 0,001—0,01V#, najkorzystniej 0,004—0,006% w stosunku do wagi monomeru w przeliczeniu na mangan.Uzyty acetylamid kwasu aminokapronowego wytwarza sie z kwasu e-aminokapronowego i bezwodnika kwasu octowego w stosunku mo¬ lowym 1:2.Po zakonczeniu reakcji, która jest egzoter¬ miczna, roztwór rozciencza sie woda i nastepnie oddestylowuje sie pod zmniejszonym cisnieniem nadmiar wody oraz wytworzony kwas octowy.Zwiazek acetylowy oczyszcza sie przez krystali¬ zacje z wrzacej wody. Jest on biala krystaliczna substancja, bardzo slabo rozpuszczajaca sie w zimnej wodzie i posiada temperature topnie¬ nia 105—108°C.Acetylamid kwasu dwukarbgjksylowego uzyty jako stabilizator dlugosci lancucha polimeru moze byc dodany do monomeru osobno od dwu¬ zasadowej soli manganowej. Ilosc stabilizatora lancucha moze wynosic ilosc stechiomet^yczna, jak to jest dobrze znane specjalistom w tej dzie¬ dzinie, przy czym ilosc ta zalezy od stopnia po¬ limeryzacji danego polimeru, która chce sie osiagnac, a wiec jego lepkosci. Kwas dwukarbo- ksylowy oblicza sie w proporcji stechiometrycz¬ nej jako reagent jednofunkeyjny. Jezeli przewi¬ duje sie jakiekolwiek straty stabilizatora, na¬ lez^ wprowadzic odpowiedni jego nadmiar.W praktyce stosuje sie rózne ilosci, najkorzyst¬ niej 1 mol stabilizatora na dó moli monomeru, do 1 mol stabilizatora na 320 moli monomeru.Jezeli jako stabilizator dlugosci lancucha poli¬ meru uzyty jest ten sam kwas dwukarboksylo- .¦ wy, od,, którego pochodzi sól manganowa, moze byc* wskazane przygotowanie roztworu powyz¬ szego Jcwasu owukarboksylowego w ilosci odpo¬ wiedniej do stabilizacji lancucha polimeru i nad¬ miaru proporcjonalnego do ilosci potrzebnej do otrzymania soli manganowej, potrzebnej do sta¬ bilizacji polimeru na dzialanie swiatla, dodanie do tego roztworu weglanu manganu w ilosci stechiometrycznej do reakcji z wyzej wymienio- nynx nadmiarem, przeprowadzenie tej reakcji w temperaturze twrzenia i uzycie tak otrzyma¬ nego roztworu' jako stabilizatora lancucha i sta- : bilizatora wrazliwosci na swiatlo.Polimeryzacje prowadzi sie w znany sposób.Jezeli na przyklad monomerem jest kaprolak- tam, proces prowadzi" sie przez ogrzewanie w obecnosci, przynajmniej na poczatku,,z co naj¬ mniej 0,1% wody w stosunku wagowym do mo¬ nomeru, w temperaturze 180—350°C, korzystnie 240—300°C, az do osiagniecia wymaganej lep¬ kosci (przewaznie w ciagu 6—36 godzin) i przy ewentualnym uzyciu cisnienia 1—20 atm., jed¬ nak cisnienie, to fw czasie procesu zmniejsza sie, a w koncowym stadium reakcji, w razie potrze¬ by ale nie koniecznie, nawet stosuje sie pod¬ cisnienie.Jezeli monomerem jest adypinian heksame- tylenudwuaminy lub metaksylilenodwuaminy, przez poczatkowe ogrzewanie iw obecnosci do¬ statecznej ilosci wody, aby reakcja przebiegala w cieczy (najlepiej 30—60V§ w stosunku wago¬ wym do monomeru), w naczyniu zamknietym w temperaturze co najmniej 180°C, korzystnie w temperaturze 180—240°C i pod cisnieniem 2—20 aitm., az do wytworzenia polimeru o sto-' sunkowo niskim ciezarze czasteczkowym, po czym wytworzone cisnienie w naczyniu zam¬ knietym odpuszcza sie i kontynuuje ogrzewanie w temperaturzte. 240—350°C, korzystnie 260—~ —290°C,; ewentualnie przy zastosowaniu stru¬ mienia gazu obojetnego albo podcisnienia, az do otrzymania wymaganej lepkosci, przewaznie w ciagli 1—10 godzin. - Jezeli monomerem Jest kwas 11-atónbunde-, kanowy, przez ogrzewanie Mieszaniny monome¬ ru z wóda w ilosci 10-^3W/i'%ody, korzystnie 20-^60*/o wody w stc^ufciRftiwagowym do mono¬ meru, w naczyniu zaimknlletym, w temperaturze 150—^23(^,^0^8^16 po^J. cisnieniem 3-^T5^atm;, az dó wytworzenia potoleru ó Mosunkowo nis¬ kim ciezarze czasteczkowym, odpuszczenie cis- ~2~nienia i kontynuowanie ogrzewania w tempera¬ turze 190—320°C, korzystnie 230—280°C, ewen¬ tualnie przy zastosowaniu strumienia gazu obo¬ jetnego lub pod zmniejszonym cisnieniem, az do otrzymania wymaganej lepkosci, przewaznie w ciagu 2—15 godzin; Polimer mozna równiez wytworzyc z roztworu lub zawiesiny monomeru w wodzie, zatomizowanie tej mieszaniny, szyb¬ kie odparowanie z niej wody przez stycznosc z powierzchnia ogrzana dio temperatury co naj¬ mniej 180°C, spowodowanie wytworzenia sie po¬ limeru o stosunkowo niskim ciezarze czastecz¬ kowym i wreszcie zakonczenie kondensacji jak to, opisano powyzej.-...W kazdym z tych przypadków otrzymuje sie bialy polimer, który daje przedze odporna na swiatlo, nawet przy duzej zawartosci Ti02 w granicach 2—S°/e.Podane nizej przyklady wyjasniaja blizej wy¬ nalazek, jednak nie ograniczaja go.Przyklad I. Do 20-litrowego autoklawu wprowadza sie 10 kg kaprolaktamu zawieraja¬ cego 45 g dwutlenku tytanu typu Anatase, 500 ml wody, 45,5 g acetylamidu kwasu aminokaprono- wego oraz 50 ml wodnego roztworu zawieraja¬ cego 1,80 g adypinianu manganowego otrzyma¬ nego przez przereagowanie az do calkowitego wydzielenia C02, wodnego roztworu 1,33 g kwa¬ su adypinowego z 1,05 g swiezo przygotowanego weglanu manganu. Zawartosc autoklawu do¬ prowadza sie w ciagu 2 godzin do temperatury 260°C przy stalym odpuszczaniu pary wodnej i 'utrzymuje sie te temperature przy cisnieniu atmosferycznym w ciagu 14 godzin, z zastoso¬ waniem mieszania.W tym stadium doprowadza sie autoklaw stop¬ niowo w ciagu 2 godzin, przez zastosowanie pompy prózniowej, d# ostatecznego cisnienia 260 mm Hg. Na koniec, utworzony polimer wy¬ tlacza sie pod cisnieniem gazu obojetnego, stu¬ dzi i tnie na regularne granulki.Otrzymany polimer jest bialy i posiada lep¬ kosc wzgledna 2,68 w roztworze kwasu siarko¬ wego (o stezeniu 1%).Po przemyciu i osuszeniu polimer przedzie sie na przedzarce zaopatrzonej w ogrzewana glo¬ wice na miano 15 den nici pojedynczej i 30 den nici szesciokrotnej. Odpornosc na dzialanie swiatla oznacza sie za pomoca spadku wytrzy¬ malosci na zerwanie tasmy przemytej i ustabi¬ lizowanej, wykonanej z badanej przedzy po wy¬ stawieniu jej na dzialanie swiatla w aparacie Fade-Ometer firmy Atlas Electric Devices Co., Chicago, w warunkach okreslonych przez ASTM-Standards on Textile Materials — D.506-50 T-1951 str. 174 i nastepne.Polepszenie odpornosci na swiatlo przedzy otrzymanej z tego polimeru mozna latwo udo¬ wodnic. Po 100-godzinnym naswietlaniu w apa¬ racie Fade-Ometer przecietny spadek wytrzy¬ malosci na rozerwanie wyniósl 3Vo dla miana 15/1 i 4°/o dla miana 30/6, podczas gdy przedza z polimeru przygotowanego w tych samych wa¬ runkach, jak opisano powyzej, ale bez dodatku adypinianu manganowego, wykazala po 100-go- dzinnym naswietlaniu przecietny spadek wy¬ trzymalosci wynoszacy 4S°/o dla miana 15/1 i 57% dla miana 30/6.Przyklad II. Pastepuje sie podobnie jak w przykladzie I z ta róznica, ze stosuje sie 200 g dwutlenku tytanu typu Anatase (2°/» w stosun¬ ku dio wagi monomeru).Polimer jest bialy i posiada wzgledna lepkosc 2,81 w roztworze kwasu siarkowego.Przecietny spadek wytrzymalosci na rozerwa¬ nie przedzy otrzymanej z tego polimeru po 100- -godzinnym naswietlaniu w aparacie Fade- -Ometer w warunkach opisanych w przykladzie I wyniósl 6°/t dla miana 15/1 i 8% dla miana 40/10 w stosunku do przecietnego ^padku wy¬ trzymalosci wynoszacego 41°/t dla miana 15/1 i 70°/o dla miana 40/10, otrzymanych dla prze¬ dzy "z polimeru wytworzonego w tych samych warunkach ale bez dodatku adypinianu man¬ ganowego.Przyklad III. Postepuje sie podobnie jak w przykladzie I z ta róznica, ze stosuje sie 45 g dwutlenku tytanu typu Anatase LF. Ten typ TiOz jest wytwarzany przez British Titan Pro¬ ducts i jest specjalnie traktowany dla polepsze¬ nia jego odpornosci na swiatlo. Otrzymany poli¬ mer jest bialy i posiada wzgledna lepkosc 2,68 w roztworze kwasu siarkowego. Przecietny spa¬ dek wytrzymalosci przedzy z tego polimeru po 100-godzinnym naswietlaniu w aparacie Fade- -Ometer, w warunkach opisanych w przykla¬ dzie I, wyniósl 1,5V» dla miana 15/1 i 2,5*/» dla miana 30/6 w stosunku do przecietnego spadku wytrzymalosci wynoszacego 29Vo dla miana 15/1 i 42% dla miana 30/6, które otrzymano dla prze¬ dzy z polimeru wytworzonego w tych samych warunkach ale bez dodatku adypinianu manga¬ nowego.Przyklad IV. Postepuje sie podobnie jak w przykladzie I z ta róznica, ze stosuje sie 45 g dj£uj;lenku tytanu typu Unitane 0-310. Ten typ - ^ 3dwutlenku tytanu jest wytwarzany przez Ame¬ rican Cyanamid Corp. i jest specjalnie trakto¬ wany w celu polepszenia jego odpornosci na swiatlo. Otrzymany polimer jest bialy i posia¬ da wzgledna lepkosc 2,71 w roztworze kwasu siarkowego.Przecietny procentowy spadek wytrzymalosci na rozerwanie przedzy otrzymanej z tego poli¬ meru po 100-godzinnym naswietlaniu w apara¬ cie Fade-Ometer w warunkach opisanych w przykladzie I, wyniósl 2°/o dla miana 15/1 i 3°/o dla miana 30/6 w stosunku do przecietnego spadku wytrzymalosci wynoszacego 25% dla miana 15/1 i 38% dla miana 30/6, otrzymanych dla przedzy z polimeru wytworzonego w tych samych warunkach ale bez dodatku dwuzasa- dowego. adypinianu manganowego.Przyklad V. Postepuje sie podobnie jak w przykladzie I z ta róznica, ze jako stabiliza¬ tor na dzialanie swiatla stosuje sie 150 ml wrza¬ cego wodnego roztworu zawierajacego 2,29 g sebacynianu manganowego otrzymanego przez reakcje az do calkowitego wydzielenia sie COs, roztworu 2,02 g kwasu sebacynowego z 1,05 g swiezo przygotowanego weglanu manganowego.Gtrzymariy polimer jest bialy r posiada wzgledna lepkosc 2,65 w roztworze kwasu siar¬ kowego.Przecietny procentowy spadek wytrzymalosci ; na rozerwanie przedzy otrzymanej z tego poli¬ meru po ltfO-godzinnyin naswietlaniu w apara¬ cie Fade-Ometer w warunkach opisanych w przykladzie I wyniósl 2% dla miana 15/1 i 6% dla miana 30/6, co jest wynikiem duzo lepszym niz zachowanie sie przedzy otrzymanej bez do¬ datku dwuzasadowego sebacynianu mangano¬ wego (patrz przyklad I).Przyklad VI. Do 20-litrowego autoklawu wprowadza sie 7 kg adypinianu heksametyleno- dwuaminy, zaiwierajacego 0,45% na wage dwu¬ tlenku tytanu typu Anatase,-63 g acetylamidu kwasii aminokapronowego, 3,050 kg wody des¬ tylowanej- i 35 nil wodnego roztworu zawieraja¬ cego 1,26 g dwuzasadowy adypinian mangano¬ wy, otrzymanego jak opisano w przykladzie I.Zawartosc autoklawu doprowadza sie do tem¬ peratury 110°C i usuwa 50% wprowadzonej wo¬ dy przez destylacje i podwyzsza sie/tempera- * ture stopniojwo w ciagu 1 godziny *do 180°C i cisnienie do 5 atm. Nastepnie podwyzsza sie stopniowo temperature do 250QC utrzymujac cisnienie 5 atm. przez odpuszczanie gazów; 2 ko¬ lei' odpuszcza sie stopniowo cisnienie w ciagu 1 godziny do cisnienJa atmosferycznego h podwyz¬ sza temperature masy do 275*0,- utrzymujac te warunki w ciagu Z godzin-przy ..zastosowaniu mieszania; W tym stadiuwt obniza sie fcisfiienie w autoklawie w ciagu 4 godzin przy-pomocy pompy prózniowej do cisnienia ostatecznego wy¬ noszacego kilka milimetrów "Hgd utrzymuje przy tym cisnieniu w ciagu dalszef pól godziny.W koncu przywraca sie cisnienie przy-uzyciu gazu obójetnegO; wytlacza polimery studzi vgo i tnie na regularne granulki. Otrzymany w^ten sposób polimer jest bialy i^poslada? istotna lep¬ kosc 1,05 w roztworze metakrezolu.Przecietny spadek wytrzymaloscia ppfcedzy otrzymanej z tego polimeru* po 440*godzinnym naswietlaniu w aparacie *Faden©*kete« w~-wa¬ runkach opisanych w przykladzie I^wyalo$M/6% dla miana 15/1 i 5% dla miana 80/6 w<«toiLinku do przecietnego s^dku wytrzyifeftoscd^w^itosza- cego 32% dl* miam* 15/1-^46%-dla mianie W/6, stwierdzonego dla przedzy z polimeru otrzyma¬ nego w tych samych -warunkach ale bet d»dat- ku dwuzasadowego. adypi róami^lwtgttlayjcgo.Przykla d VII: Postepuje sie: podobniejak w przykladzie VI z ta róznica, ze stosuj*csie 7 kg adypinianu metaksylileiiodwuaminy.PolJmerysacje prowadzi^sie-^edlu^ prz5*ladu VI opisanego dla adypmianur lrekssftietyfeno- dwuaminy.Otrzymany polimer jest Maly i posiada^istot¬ na lepfcosc 0,94 w rortworze^metatoezolu.Przecietny spadek wytrzyritalosci nar^rozerwa- nie przedzy-otrzymanej z tegor^poMmeru po^lOO- -godzinnym naswietlaniu w^aparacfesFad&*Qme- ter w warunkach opisanych^ w ^ i»«ykf»dzRj I wyniósl 5,5% dla miaha 15/1 I 7*/! dla miana 30/6 W stosunku-do* przecietnego * sjSadlnr^wy- trzymalosci wynoszacego 52% dla-zmiana ^ 15/1 i 58% dla miana 80/G, stwierdzonego dla priedzy wytworzonej z ^imeru~ otr-zyi»aoego w^'«fych samych warunkachy ale" bez^dedatkd dwuzasa¬ dowego adypiniainiu imangaRKmwgo.Przyklad VIII. Postepruie sie^odtohnie^ak w przykladzie' V 3 tar róznica/; ze stosuje sie 10 k^ kwasu/aminGmndebsflfte-wego^izawieEajace- go 0,5% dwnttenku ttfftanu typu lAaataser 19 g acetylamidu fcwasuitaminotoprwre^^ga, 3,£gkg wody destylowanej linlSft ml wisacego 3ifr*do*go roztoworu zawierajacego 2,29-g *«b©cj*iiami*iiian- ga»©wego,--tpotrzymanego w^lugpifc&rkfeuiti V.Zawartosc autoklawu doprowadza sie doitempe¬ ratury 180°C i cisnienia do 8 atm, wyciagu 2 go¬ dzin. Nastepnie•'podwyzsza si^idalej temperatu- -^4 —xavdfi" fiTJWJf- utEzymuiac oisfcieme ^~«trav przez odpaszczsn^gazów, xftale&róbniza?sie ftepuo- wo^ciiateiie wyciagu $^godzii*v do-cisnienia ¦Uiieifery(aaoEga^^doqptK)^^zajaLjma^ dir tem- pemtury^zWC * utr^mujae ja w tych iwarun- fcacfe w.^csagu 3A#adzm^ ^z^tosowratem^miesza- nia. W tym stadium wprowadza sie lekki stru- orie*a,gazu;obdje*nego wciagu ip^L godziny, po czyn* rwytiacza^polimer TOSHamferarsfeegjr gazu, studzi gotl;tniE3 nai^cgniaroe igrafciilki.:Otezynmny frolaner.ie^-iialylrposiadat«totna te^doDsci^^ w BOTtw^rzetaBtetarezolu.Przecietny spadek wytrzymalosci*mv2B0z**wa- ni^ przedzy TOtszywanej z-i;tega .polimera po 100-godzijmym ioswietlani* w.^paracie«Jade- feOmeter* w -warunkach opisanych w. przykla¬ dzie I, wyniósl 4% dla.miana 15/1 i 5% dla mia¬ na 30/6 w stosunku da przecietnego spadku wy- ^Lymalosci , wynoszacego 33% dla miana 15/1 L4£y+xdlaL miana 30/6r-stwierdzonyeh dla prze¬ dzyrz polimeru otrzymanego w tych samych wa¬ runkach,ale. bez- dodatku dwuzasadowego seba- cynianu manganowego." Przy k l a d IX.* Der 20-litrowego autoklawu wprowadza si£ 13 kg tetfrolaktamtC 600 g-wody, 58,51 dwutlenku tytanu typu Anatase, 39,6 g kwasu *sebacynowego1 "200' ml wrzacego wodne¬ go roztworuotrzymanegp przer reakcje az do ^calkowitego wydfeieleniSrTrOi, 2,63 g* kwasu se- baeynowego z ~I,36 g-swiezo przygotowanego vtieglanu manganowego; Zawartosc atrtoklawu doprowadza sie w ciagu 2*gódzin; prz? stopnio¬ wym podpuszczaniu pary*/ do* temperatury 260°C i utrzymuje w tój temperaturze r przy cisnieniu atmosferycznym przez 14 godzin przy zastosowa¬ niu ;imeszaniaf W tym^stadium«doprowadza sie rossfenie m autoklawie w-ciagti 2"godzin przy stopiliowynr-zastosowaniu pompy)prózniowej do 24frnniHH£l -Nastepnie* otrzymany polimer wy- t&acza**sie za-pomoca cisnienia gazy obojetnego, ^Tia*tepnfet^studzi-~sie istnie*na^-regularne gra- ftulki.^OtEzymany^polmier jest bialy i posiada wzgle¬ dna lepkosc 2,65 w roztworze kwasu siarkowego ft**eienki 1%). ^r/por pyzemyciu i wysoszeniu polimer-grzedzie sie* na przedzarce ,z. ogrzewana glowica^ na mia¬ no 15 den nici pojedynczej *i 3fr desn nfeifBzeseio- tarotnej.Odpornosc*na -dzialanie swiatla^oznacza^sie. za *pomoca-^apfcdkuL -wytrzymaloscia na ¦ rozerwanie tasmy przemytej i ustabilizowanej, wykonanej -z pKedzy pa, naswietlaniu w; aparacie S^ade — Ottieter Hrmy..]Atla»i ElectrliST Beyices Co^nGhi- *:agov w -waiSintacteToitreslonychr-pEzemiffiTM Staadads od- Tejitile Materials -fet Dl i5» M T — wydanie 1551, str. 474;i nastepne. r Polepszenie ladownosci na^ -dzialanie* swiatla przedzj* otrzymanej ^4ego polimeru ^Jatwo jest udowodnic t jak- nastepuje: Po 100-godzinnym naswietlaniu w*r«paracie f,*de9-Ometer^ przecietny • procentowy -s^dek ¦wytezywialosei -¦ n» • rozerwanie *wyttiósf' 3%v dla miana 15/1 i 5% dla miana 30/6, podczas^dy przedza topoitmeru..otrzymanego w tydr samych ,warti*fcach aBe-bez dodatku -solh raatrganowej kwasu sebacynowego wykazala^ po^^OO^odzln- nym naswietlaniu przecietny ?pattefc"wytrzyma- •losei wynoszacym' 43%-dlamiana*<15/1 4 *57*/V dla jnian&W/6.Pf Ly k la d X. Postepuje sie-^podobnfe*jak w .przykladzie I x ta rozaicar zewstosuje sie-2fi0 g (2% w stosunku - do wagi^monomeru)-dwutlen¬ ku tytanu typu Anatase. rOtrzymany- polimer^jestUsialy r posiada wzgle¬ dna lepkosc 2,8& wo roztworzb^kwasm ^siarko¬ wego.! Przecietny procentowy^ spadek »wyfenymaiósci przedzy* otrzymanej ^tego ^oilmem^pib^^W^go- sdzimtym - n«swletianiti wapamcie f^deKme- ter w vwarankach-opfefHrych w -przjridsdzie I, ?wy»io^ Wrdla^iafla 15/r i-11^ dia miarta 46/10 w stosunku do przecietnego-sfladiktrwytrzyma¬ losci vwywoszacegd 4i^dta*mianav I5/Fr*Wfc dla miana* 4$/l# dihr przedzy -r poiimera otrzymane¬ go w^ch'satniyciiinvartm^adi? alt be±*d*feftku solr ^i^ftganowej^kwasw-TObacynowegcs r P r z y k la d. XL-Postepuje sie^ podobnie^jak w #r«zykladzie I, ^ ta^^óiaica; ze**tasuje <5ie 58/5 gt TiQ± typu, Anatase. LF tuj^cego. -i Tenr iyp TiO±. jest produkteitt iirmy British Titan $ Products^ traktowanym w spe- 4jja4nysposób w celu polepszenia .odpornosci na swiatlo.. Otrzymanypoltmer je&t bialymi posiada wzgle¬ dna:lepkosc 2,72 w roztworze kwasu siarkewego.Przecietny .spadek: wytrzynoaloscB na- TDzerwa- nie przedzy ^otrzymanej z teg® polimeru? po J^O^godzinnym naswietteaihi w aparacierFade— iGmeter w warunkachcopisanyeh w^ pczykla- dzie I wyniósl 2,5% dla miana 15/1 t /4%»dla miana* 80/6 w stosunto o^ przecietnegeas^tadku wytrzymalosd wynoszacego 29% dla zmiana 15/1 lir 42%- dht miana 30/A znalezionych dla ipraedzy z polimeru xitrzymanego w ^tych samych iwa- Tunkach ale bez. dodatku soli manganowej kwa¬ su jebacynowego. -—«-•*—4 Pr z y klad XII. Postepuje sie podobnie jak w przykladzie I, z ta róznica, ze stosuje sie 58,5 g dwutlenku tytanu typu Unitane O-310 ja¬ ko srodka matujacego. Ten typ dwutlenku ty¬ tanu jest produktem firmy American Cyanamid Corp., wytwarzanym specjalnie do polepszania odpornosci polimerów na swiatlo.Otrzymany polimer jest bialy i posiada wzgledna lepkosc 2,60 w roztworze kwasu siar¬ kowego.Przecietny spadek wytrzymalosci na rozerwa¬ nie przedzy otrzymanej z tego polimeru po pa 100-godzinnym naswietlaniu w aparacie Fade—Ometer w warunkach opisanych w przy¬ kladzie I wyniósl i;5% dla miana 15/1 i 3% dla miana 30/6, podczas gdy przecietny spadek wy¬ trzymalosci przedzy z polimeru otrzymanego w tych samych warunkach ale bez dodatku soli manganowej kwasu sebacynowego wyniósl 25% dla miana 15/1 i 38% dla miana 30/6..Pr zy.klad XIII. Do 20-litrowegp autokla¬ wu wprowadza sie 8 kg adypinianu heksame- tylenodwuaminy, 0,45% w stosunku wagowym dwutlenku tytanu typu Anatase, 3 kg wody de¬ stylowanej i 500 ml wrzacego wodnego roztwo¬ ru otrzymanego przez reakcje az do calkowitego usuniecia C02, wodnego., roztworu 59,4 kwasu adypinowego z 0,83 g swiezo przyrzadzonego weglanu manganu.Polimeryzacje prowadzi sie w nastepujacy sposób: Usuwa sie 50% zawartosci wody przez destylacje, po czym podwyzsza temperature do 180°C w ciagu jednej godziny i cisnienie do 5 atm., a nastepnie przy utrzymaniu cisnienia podwyzsza sie temperature do 250°C. Z kolei w ciagu jednej godziny obniza sie stopniowo ci¬ snienie do cisnienia atmosferycznego, zas tem¬ perature masy podwyzsza dó 275°C i utrzymuje w tej temperaturze przez 2 godziny stosujac mieszanie. W tym stadium przez zastosowanie pompy prózniowej doprowadza sie stopniowo cisnienie w autoklawie w ciagu 1 godziny do cisnienia paru milimetrów Hg i utrzymuje pod tym cisnieniem iw ciagu nastepnej pól godziny.Na .koniec znów podwyzsza sie cisnienie przy uzyciu gazu obojetnego i przy jego pomocy wy¬ tlacza polimer, studzi go i tnie na regularne granulki.«.:•¦ Otrzymany polimer jest bialy i posiada istotna lepkosc 1,09 w roztworze metakrezolu./Przecietny spadek wytrzymalosci na rozerwa¬ nie i przedzy.; otrzymanej z tego polimeru po iOO-godzmnymnaswietlaniu w aparacie Fade— Ometer w warunkach opisanych w przykla¬ dzie I wyniósl: 3,5% dla miana 15/1 i 6% dla miana 30/6 w stosunku do przecietnego spadku wytrzymalosci wynoszacego 32% dla miana 15/1 i 48% dla miana 30/6 dla przedzy z polimeru otrzymanego w tych samych warunkach ale bez dodatku soli manganowej kwasu adypinowego.Przyklad XIV. Postepuje sie . podobnie jak w przykladzie V, z ta róznica, ze stosuje sie 8 kg adypinianu metaksylilenodwuaminy.Polimeryzacje prowadzi sie wedlug opisu w przykladzie V dotyczacego adypinianu hek&a- metylenodwuaminy.Otrzymany polimer jest bialy i posiada-istotna lepkosc 0,94 w roztworze metakrezolu.Przecietny spadek wytrzymalosci przedzy otrzymanej z tego polimeru po 100-godzinnym naswietlaniu w aparacie Fade—Ometer w wa¬ runkach opisanych w przykladzie I wyniósl: 5% dla miana 15/1 i 12% dla miana 30/6 w sto¬ sunku do przecietnego spadku wytrzymalosci wynoszacego 52% dla miana 15/1 i 58% dla mia¬ na 30/6 dla przedzy z polimeru otrzymanego w tych samych warunkach ale bez dodatku soli manganowej kwasu adypinowego.Przyklad XV. Postepuje sie podobnie jak w przykladzie I, z ta róznica, ze stosuje sie 13 kg kwasu 11-aminoundekanowego zawierajacego 0,45% w stosunku wagowym dwutlenku tytanu typu Anatase, 3,9 kg wody destylowanej, 70,5 g kwasli sebacynowego i 200 ml wrzacego wodne¬ go roztworu otrzymanego przez reakcje 2,63 g kwasu sebacyntiwego z 1,36 g swiezo otrzyma¬ nego weglanu manganu.Autoklaw doprowadza sie do 180°C i 8 atm. cisnienia w ciagu 2 godzin. Nastepnie tempera¬ ture podwyzsza sie do 225°C przy utrzymaniu cisnienia 8 atm. przez odpuszczanie gazu. Z ko¬ lei cisnienie stopniowo obniza sie w ciagu 2 go¬ dzin do cisnienia atmosferycznego, przy czym temperature masy podwyzsza sie do 260°C i utrzymuje w tych warunkach przez 4 godziny z zastosowaniem mieszania.W tym stadium wprowadza sie w ciagu pól godziny strumien gazu obojetnego i cisnieniem tego gazu wytlacza polimer, studzi go i tnie na regularne granulki.Otrzymany polimer jest bialy i posiada istot¬ na lepkosc 1,03 w roztworze metakrezolu.Przecietny spadek wytrzymalosci na rozerwa¬ nie przedzy otrzymanej z tego,, polimeru ;po 100-godzinnym naswietlaniu w aparacie Fade— Ometer ,¦ w warunkach opisanych w przykla- -L«.—dzie I wyniósl 2% dla miana 15/l i 8% dla mia¬ na 30/6 w stosunku do przecietnego zmniejsze¬ nia wytrzymalosci wynoszacego 33% dla mia¬ na 15/1 i 42% dla miana 30/6 przedzy z polime¬ ru otrzymanego w tych samych warunkach ale bez dodatku soli manganowej kwasu sebacy- nowego. PL