Pierwszenstwo: 26 maja 1961 r. dla zastrz. 2; 21 czerwca 1961 r. dla zastrz. 1, \ 4, 5, 6 (Niemiecka Republika Federalna) Wynalazek dotyczy sposobu pracy urzadzen ladunkowych skladajacych sie z dwóch zurawi lub bomów z napedem dajacym obrót przy pier¬ scieniu bomu. Do zaladowywania i rozladowy¬ wania na statkach stosuje sie jako wlasne po¬ kladowe urzadzenia dzwigowe tak zwane urza¬ dzenia ladunkowe, skladajace sie z bomów za¬ mocowanych na masztach lub slupach i wcia¬ garek dla ladunków oraz obrotowe i podnosne zurawie.Przy urzadzeniach ladunkowych pracuje sie zazwyczaj dwiema wciagarkami poprzez dwa bomy z zawieszonym ladunkiem na wspólnym haku, przy czym jeden bom jest umocowany za pomoca liny zwanej topenantem nad lukiem, a drugi poza burta. Wysieg obydwu bomów re¬ guluje sie za pomoca topenantów.Zurawie pokladowe moga bbracac sie o 360°.Wysieg wysiegnika w plaszczyznie prawie po¬ ziomej przy poziomym torze ladunku mozna w zaleznosci od potrzeby laczyc równoczesnie z innymi ruchami. Pojedynczy zuraw pokla¬ dowy winien zastapic urzadzenie ladunkowe skladajace sie z dwóch wciagarek i dwóch bomów.Obydwa te rodzaje urzadzen ladunkowych wykazuja wady i zalety. Przy pracy sprzezonej za pomoca dwóch bomów, ladunek moze sie przemieszczac tak, ze zakresla linie prosta w pewnej plaszczyznie. Zmiane toru ladunku mozna przeprowadzic tylko miedzy cyklami ro¬ boczymi i bez ladunku przez zmiane wysiegu i ustawienia katowego bomów za pomoca gai i topenantów. Wieszajac ladunek na dwu li-nach zapobiega sie ruchom wahadlowym la¬ dunku. Koniecznosc zabierania i skladania la¬ dunku w okreslonych punktach nalezy uznac za wade tego sposobu. Stwierdzono jednakze, ze ten sposób ladowania i wyladowywania okreslonych ladunków masowych, na przyklad worków z cu¬ krem w przygotowanych hiwach (unosach), co do szybkosci i wydajnosci przeladunkowej jest znacznie korzystniejszy niz prace zurawiem.Natomiast do sztauowania towarów bardziej korzystne sa zurawie, poniewaz dzieki mecha¬ nizmowi obrotowemu i podnosnemu zakreslaja powierzchnie kulista i ladunek mozna podjac i zlozyc prawie w kazdym miejscu zarówno poza burta jak i w luku.Aby tam, gdzie nie ma dosc miejsca na usta¬ wienie zurawia, jak przy bomach ciezkich, uzyskac korzysci jakie daje zuraw, zastosowa¬ no bom obrotowy, obracany napedem silniko¬ wym na pierscieniu i oprócz tego podnosny, któ¬ ry jest umocowany na maszcie lub slupie, a po¬ siada zakres obrotu okolo 120°. Tego rodzaju obrotowy i podnosny zuraw przymasztowy nie wymaga specjalnego fundamentu ani kolumny.Jako mechanizm do podnoszenia sluzy zwyczaj¬ na wciagarka dla ladunku, jaka zazwyczaj sto¬ sowana jest w urzadzeniach ladunkowych.Ze wzgledu na rózne wlasciwosci urzadze¬ nia ladunkowego zurawia i zurawia z masz¬ tem, ustawia sie czesto te urzadzenia podnosne obok siebie na pokladzie tego samego statku.Dla uzyskania korzysci jakie daje wspólne urza¬ dzenie ladunkowe i zuraw, stosuje sie wedlug wynalazku dwa dzwigi lub dwa bomy z me¬ chanizmem obrotowym przy pierscieniu zurawia lub bomu, które pracuja pojedynczo z zawie¬ szonym ciezarem albo w pracy sprzezonej ze wspólnym hakiem bez gai. Przy tym stosuje sie odporne na zginanie wysiegniki dla przej¬ mowania poziomej sily skladowej i w kierun¬ ku przesuwu ladunku nastawne krazki linowe.Urzadzeniem ladunkowym skladajacym sie z dwóch bomów 2 napedem dajacym obrót przy pierscieniu bomu i dwóch wciagarek dla ladun¬ ku i wysiegnika mozna poslugiwac sie w ten sposób, ze a) jeden z dwóch bomów moze spel¬ niac role zurawia z masztem, przy czym pod¬ nosi go wciagarka drugiego bomu, a jego line ladownicza napedza wlasna wciagarka, lub b) w ten sposób, ze obydwa bomy sa sprzezone li¬ nami ladowniczymi z zawieszonym ciezarem i poruszane wciagarkami przynaleznymi do dru¬ giego bomu, a liny ladownicze sa napedzane przez wlasne wciagarki.Na rysunkach uwidoczniono kilka przykladów wykonania wynalazku, przy czym fig. 1 przed¬ stawia w rzucie z przodu kombinacje zurawia z masztem o dwóch wciagarkach dla ladunku i dla wysiegnika, przy czym jeden bom nie jest przedstawiony na rysunku, fig. 2 — widok z gó¬ ry odpowiadajacy fig. 1 jednak bez bomów, fig. 3 — widok z boku odpowiadajacy fig. 1, fig. 4 — schematyczny rysunek urzadzenia z przeprowadzeniem liny odpowiednim dla pra¬ cy sprzezonej albo pracy zurawiem i masztem, fig. 5 — urzadzenie ladunkowe skladajace sie z dwóch zurawi pokladowych przy pracy sprze¬ zonej, fig. 6 — urzadzenie ladunkowe skladaja¬ ce sie z dwóch zurawi przymasztowych z wcia¬ garkami dla ladunku oraz hydraulicznym urza¬ dzeniem wysiegnikowym w pracy sprzezonej, fig. 7 — glowice na koncu wysiegnika zurawia odpowiadajaca fig. 5 z boku, fig. 8 — widok z góry odpowiadajacy fig. 7, fig. 9 — odmien¬ ny uklad zurawia z masztem, fig. 10 — sche¬ mat kombinacji sprzezonych bomów z zurawia¬ mi i masztami lub zurawiami w innym ukladzie.Stojace zazwyczaj obok siebie z prawej i le¬ wej strony luku bomy zastapiono dwoma tak zwanymi zurawiami z masztem to jest bomami ladunkowymi 1, 2 z napedem dajacym obrót 3, 4 przy pierscieniach bomów 5, 6. Bomy albo wysiegniki 1, 2 zurawi z masztem sa podnoszo¬ ne linami 7, 8. Od zwyklego bomu wysiegnik 1,2 rózni sie tym, ze jest dostatecznie odporny na zginanie wskutek dzialania sil bocznych cieza¬ ru (przechyly statku, ruch wahadlowy ciezaru), i ze posiada napedzany pierscien bomu. Wyposa¬ zenie zurawia przymasztowego stanowi wcia¬ garka dla ladunku i wysiegnika 9, 10 z bebnem linowym dla ladunku 9a, lOa i bebnem linowym dla wysiegnika 9b, lOb oraz wspólnym silnikiem napedowym 9c, lOc dla bebna ladowniczego i wysiegnika 9a, lOa i 9b, lOb. Liny ladownicze 11, 12 przechodza przez krazki 13 pod wysieg¬ nikiem, jak to zreszta stosuje sie przy bomach.Stosunkowo duza sile pociagowa liny mozna bez trudnosci przeniesc na beben 9b lub iOb wciagarki sprzezonej. Wskutek tego uproszczo¬ nego prowadzenia liny na zurawiu z masztem mozliwa jest sprzezona praca przy zawieszeniu ciezaru na w ten sposób sprzezonych linach ladowniczych nawet gdyby to mialo byc ze szko¬ da dla przesuwu ciezaru w plaszczyznie po¬ ziomej.Naped obrotowy przy pierscieniu bomu daje mechanizm z prostoliniowym ruchem tloka. Ten prostoliniowy w stosunku do cylindra ruch tlo- — 2 —ka przeksztalca sie na obrotowy ruch urzadze¬ nia przegubowego. Przykladowo mozna uzyc do przeksztalcenia liniowego ruchu tloka na obro¬ towy zebatki zazebiajacej sie z kolem zeba¬ tym 26, które jest zamocowane na osi obroto¬ wego urzadzenia przegubowego 17. Urzadzenie przegubowe 18 ze swoimi obydwoma bocznymi czopami 19, dla rozwidlonego dolnego konca bomu 2 lub 2 jest polaczone z osia 17 poprzez wal napedowy, umieszczony w jego lozysku, a na dolnym koncu osi znajduje sie kolo ze¬ bate 16.Dwie pary wspólosiowych napedów tlokowych 22, ustawionych symetrycznie do osi urzadzen przegubowych 17, i równolegle do siebie stanowi ich naped. Do przeksztalcenia liniowego ruchu tloka na ruch obrotowy urzadzenia przegubo¬ wego sluza jeden lub dwa, najkorzystniej dwa napedy tlokowe z korbowodami, które atakuja dzwignie zamocowana na osi urzadzenia przegu¬ bowego 17. Korbowody sa polaczone dzwignia przy pomocy czopa przegubowego, a napedy obracaja sie wokól osi równoleglych do osi urzadzenia przegubowego 17.W zaleznosci od strony, po której nastepuje za- lub wyladunek, wychyla sie odpowiedni wysiegnik 1 podczas gdy drugi wysiegnik 2 po¬ zostaje nieczynny w pozycji pionowej. W takim przypadku wciagarka 9 znajdujaca sie przy pracujacym wysiegniku 2 pracuje jako wcia¬ garka do podnoszenia ciezaru z wylaczonym i spoczywajacym na zapadce bebnie dla wy¬ siegnika 9b. Wciagarki 10 przy nieczynnym wy¬ siegniku 2 uzywa sie jako wciagarki dla wy¬ siegnika zurawia z masztem 2, przy czym jej beben 10 Dla obu wciagarek przewidziane jest wspólne stanowisko sterownicze 14, z którego kieruje sie prawa dzwignia 14a — podnoszenie ciezaru, a le¬ wa 24b ruchem wysiegnika. Stanowisko sterow¬ nicze posiada dodatkowy element sterowniczy jak na przyklad kolo reczne 14c, którym ste¬ ruje sie mechanizm obrotowy zurawia przy- masztowego 3, 4. Poniewaz dla mechanizmu obrotowego 3, 4 przewidziane jest zawsze tylko jedno zródlo energii i jeden element sterow¬ niczy, przelacza sie je kazdorazowo na jeden z czynnych zurawi z masztem.Jak to przedstawiono na fig. 4 istnieje ponad¬ to mozliwosc pracy sprzezonej obydwoma wy¬ siegnikami 2, 2 przy zastosowaniu wciagarek 9, 10, jak to sie zazwyczaj czyni ze zwyklymi bo¬ mami. W tym przypadku wysiegniki 1, 2 obra¬ ca sie za pomoca mechanizmu napedowego 3, 4 po kolei pod zadanym katem. Nastepnie ustawia sie wysiegniki za pomoca wciagarek 9, 10 po¬ przez nalezace do nich bebny 9b, lOb na zadany wysieg. Po zastawieniu bebnów zapadkami i sprzezeniu bebnów ladowniczych 9a, lOa moz¬ na pracowac wysiegnikami 2, 2 jak sprzezonymi bomami. Do obslugi wciagarek konieczne sa dwie osoby, jednakze z uwagi na rozmieszcze¬ nie blisko siebie dzwigni sterowniczych, wystar¬ czy do obslugi jedna osoba.Sprzezona prace dwóch zurawi, jak to przed¬ stawiono na fig. 5, mozna zastapic praca dwóch zurawi z masztem, jezeli one, jak to wynika z fig. 7 i 8, wyposazone sa w umieszczone na wysiegnikach 25, 26 krazki linowe 23, 24, na¬ stawiajace sie w kierunku przesuwu ladunku lub ciezaru. Równiez zurawie z masztem moga miec, podobnie jak zurawie przedstawione na fig. 5, hydrauliczny mechanizm 27 zamiast wciagarek. Uzywane do pracy sprzezonej wy¬ siegniki 28, 29 musza byc odporne na zginanie.Równiez celowe jest przeprowadzenie liny 30 przez krazki 31, 32, jak to ma zazwyczaj miej¬ sce przy bomach i zurawiach przymasztowych.Przy pracy jednym wysiegnikiem uzyskuje sie prawie poziomy tor ladunku dzieki nastawnym w kierunku przesuwu ciezaru krazkom, jak to przedstawiono na fig. 1, 4 i 5. W tym przy¬ padku poruszac wysiegnik moze cylinder hy¬ drauliczny 27, znajdujacy sie w niewielkiej od¬ leglosci od punktu obrotowego wysiegni¬ ka 28, 29.Przy sprzezonej pracy dwoma zurawiami z masztem najkorzystniejsze jest prowadzenie liny jak to przedstawia fig. 9. W tym przypad¬ ku lina 33 biegnie od umieszczonego na pokla¬ dzie bebna 9a wciagarki 9 pionowo w góre do krazka 34, który jest umieszczony na okreslonej wysokosci na maszcie lub slupie, dalej do sta¬ lego krazka zwrotnego 35, umieszczonego na koncu wysiegnika, a stad z powrotem do dru¬ giego krazka 34, zamocowanego obok pierw¬ szego krazka 34, po czym biegnie w dól do sta¬ lego krazka 36, i dalej do krazka 38. Ruchomy krazek 38 ustawia sie odpowiednio do ulozenia liny, która od tego miejsca do haka moze sie przekrecac. Wysokosc na jakiej zawieszony jest blok na maszcie lub slupie ponad punktem obro¬ towym wysiegnika zalezna jest od dlugosci wy¬ siegnika i decyduje o poziomym torze ladunku.Dodatkowa korzysc uzyskuje sie ze stosunkowo duzej odleglosci belyia wciagarki 9a od blo¬ ku 34, 34 na maszcie lub slupie, poniewaz przy, nawijaniu liny na beben powstaje tylko niewiel- — 3 —kie odchylenie, przez to operacja ta przebiega znacznie szybciej i sprawniej niz przy zwyklych urzadzeniach, w których beben lezy stosunkowo blisko pierwszego bloku ladowniczego na pier¬ scieniu bomu.Obydwa wysiegniki lub bomy moze, jak to uwidoczniono na fig. 10 rozpierac drazek 39 o stalej lub zmiennej dlugosci, która mozna re¬ gulowac urzadzeniem hydraulicznym 40. Przy pracy sprzezonej, w zaleznosci od kata jaki two¬ rza liny ladownicze w stosunku do pionu tworzy sie pozioma sila skladowa, która w dotychcza¬ sowych urzadzeniach przejmowaly gaje. Ponie¬ waz zazwyczaj zurawie z masztem pracuja bez gai, wypadkowa sil przejmuje mechanizm ob¬ rotowy na pierscieniu bomu poprzez odporny na zginanie wysiegnik.Mechanizm obrotowy zurawia z masztem uwzglednia zachodzace zazwyczaj przy zura¬ wiach pokladowych sily spowodowane przez 5° wychylenie. Jednakze powstala w wyniku prze¬ suwu ladunku przy pracy sprzezonej pozioma sila skladowa znacznie przekracza sile spowo¬ dowana przez to wychylenie. Tak wiec przy pracy sprzezonej dwoma zurawiami z masztem bez gai momenty obrotowe przejmuja mechaniz¬ my obrotowe. Dla unikniecia wiec przypadku pracy sprzezonej dodatkowego nacisku na me¬ chanizmy obrotowe, obydwa wysiegniki rozpie¬ raja sie wzajemnie przy pomocy- drazka 39.Gdyby drazek ten laczyl ze soba dbydwa kon¬ ce wysiegników, dzialalyby nan nawet najmniej¬ sze sily. Poniewaz jednak w tym przypadku odleglosc jest bardzo duza a konstrukcja draz¬ ka musialaby uwzgledniac wyboczenia, co po¬ wodowaloby dodatkowe trudnosci, zatem dra¬ zek ten jest najbardziej celowo umiescic w dol¬ nej, trzeciej czesci wysiegnika, przez co jednak wysiegniki narazone sa na zginanie a mecha¬ nizmy obrotowe wysiegników zmuszone do przejecia sil bocznych. Nie ma jednak przeszkód w opanowaniu tych sil przez stosowne, kon¬ struktywne rozpracowanie elementów. PL