Przedmiotem niniejszego wynalazku jest pom¬ pa zebata, zwlaszcza do dozowania wiskozy w maszynach przedzalniczych, zaopatrzona w kanal laczacy przestrzen czolowa walka napedowego z przewodem ssacym pompy.Pompy zebate stosowane w maszynach prze¬ dzalniczych do przetlaczania wiskozy statnowia pompy samosmarne, którym ze wzgledu na wla¬ snosci przepompowywanego osrodka sa stawia¬ ne specjalne wymagania techniczne, a zwlaszcza zachowanie calkowitej szczelnosci, zabezpiecza¬ jacej przed zetknieciem wiskozy z atmosfera i stwardnieniem jej wewnatrz pompy oraz wy¬ eliminowanie sprezania osrodka, które powodu¬ je powstanie znacznych sil zwiazanych ze sto¬ sunkowo niewielkiej scisliwosci wiskozy. * *) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze wspól¬ twórcami wynalazku sa inz. Zbigniew Kasznia, inz. Stanislaw Orzel i inz..Czeslaw Wargan.W celu wyeliminowania sil promieniowych sa stosowane w znanych pompach rowki na po¬ wierzchniach czolowych obudowy pompy, które zapobiegaja sprezaniu cieczy* w przestrzeniach miedzyzebnych. ^ Znane pompy zebate do maszyn przedzalni¬ czych maja jednak te wade, ze wiskoza przedo¬ stajac sie z przewodu tloczacego pompy do przestrzeni czolowej walka napedowego powo¬ duje oddzialywanie na lozysko osiowe i stosun¬ kowo szybkie jego zuzycie, a tym samym po¬ wstanie luzów, powodujacych dostep powietrza do wiskozy i jej twardnienie (koagulacje), pro*: wadzace zwykle do zatarcia I zniszczenia pompy.Powyzsza wade usuwa pompa wedlug wyna¬ lazku w ten sposób, ze przestrzen czolowa wal¬ ka napedowego jest w niej polaczona za pomo¬ ca kanalu lut ukladu kanalów z przewodemssacym, przy czym przekiój tego kanalu jest tak dobrany, ze umozliwia spadek cisnienia w przestrzeni czolowej, nie wplywajac równo¬ czesnie w widoczny sposób na zmniejszenie sprawnosci objetosciowej pompy. Badania wy¬ kazaly przy tym, ze obieg wiskozy spowodo¬ wany polaczeniem przestrzeni czolowej walka z przewodem ssacym wplywa korzystnie na smarowanie pompy i w widoczny sposób zmniej¬ sza jej zuzycie.Pompa wedlug wynalazku rózni sie od zna¬ nych dotychczas pomp stosowanych, zwlaszcza w maszynach przedzalniczych równiez tym, ze jej lozysko osiowe jest zaopatrzone w pierscien stalowy przenoszacy sily osiowe oraz,w elastycz¬ ne pierscienie wykonane z tworzywa sztucz¬ nego na bazie polichlorku winylu, które sta¬ nowia równoczesnie uszczelnienie walka napedo¬ wego. Dzieki temu zwiekszona zostaje szczelnosc lozyska i zmniejszone niebezpieczenstwo stward¬ nienia (koagulacji) wiskozy.Badania pomp wedlug wynalazku wykazaly, ze zywotnosc ich jest znacznie wieksza w po¬ równaniu do stosowanych dotychczas pomp ze¬ batych w maszynach przedzalniczych.Przyklad wykonania wynalazku jest pokazany na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia pom¬ pe zebata do maszyny przedzalniczej w prze¬ kroju osiowym, a fig. 2 — schemat tej pompy w widoku z czesciowym przekrojem.Pompa zebata wedlug wynalazku sklada sie z kadluba 4, sluzacego równoczesnie do zamo¬ cowania pompy oraz z obudowy zlozonej z ply¬ ty wewnetrznej 3, -plyty zewnetrznej 1 oraz ply¬ ty srodkowej 2, w której znajduje sie wyciecie, tworzace komory robocze pompy. W wycieciu tym sa osadzone obrotowo: kolo zebate bierne 14 oraz kolo zebate czynne 17, zaklinowane na walku napedowym 11, ulozyskowanym w otwo¬ rze kadluba 4.Koncówka walka 11 jest zaopatrzona w kol¬ nierz oporowy 10 ulozyskowany w gniezdzie 7 kadluba 4 i wspólpracujacy z lozyskiem osio¬ wym pompy. Lozysko to sklada sie z obudo¬ wy 6, majacej postac nakretki kapturowej oraz z osadzonego wewnatrz niej stalowego pierscie¬ nia oporowego 9 i elastycznych pierscieni 8 z tworzywa sztucznego, stanowiacych równo¬ czesnie uszczelnienie koncówki walka 11, W kadlubie 4 pompy oraz w wewnetrznej plytce 3 obudowy znajduje sie przewód ssacy 5, którym wiskoza jest doprowadzana do komór roboczych pompy oraz przewód tloczacy 19, sluzacy do jej odprowadzania.Na powierzchni obwodowej otworu kadluba 4, w którym jest ulozyskowany walek 11 znajdu¬ je sie kanal 12, polaczony z jednej strony ka¬ nalami 13 z przewodem ssacym pompy, a z dru¬ giej pierscieniowa komora 16 wykonana w ko¬ le zebatym 17 — z przestrzenia czolowa 1S wal¬ ka napedowego. Przekrój tego kanalu 12 jest przy tym tak dobrany, aby nie powodujac zmniejszenia sprawnosci pompy, umozliwil od¬ prowadzanie wiskozy sprezanej W przestrzeni czolowej 1% walka napedowego lh Jak wykazaly badania najkorzystniejsze wyniki uzyskuje sie gdy przekrój kanalu 12 wynosi od 1/50 do 1/10 przekroju przewodu ssacego 5.Dzialanie opisanej wyzej pompy zebatej do maszyny przedzalniczej jest nastepujace. Wisko¬ za doprowadzana przewodem ssacym 5 pod cis-^ nieniem okolo 0,2 atmosfery do komory roboczej pompy, jest w niej sprezana i odprowadzana przewodem tloczacym 19 pod cisnieniem kilku¬ dziesieciu atmosfer. Czesc wiskozy, przedosta¬ jaca sie wskutek istnienia luzów we wspólpra¬ cujacych czesciach do przestrzeni czolowej 18 walka napedowego 11 jest z niej odprowadza¬ na przez komore 16 i kanaly 12, 13 z powrotem do przewodu ssacego 5. Plynaca kanalem 12 wi¬ skoza powoduje równoczesnie smarowanie wal¬ ka 11 w otworze kadluba 4.Nieznaczne sily osiowe dzialajace na walek U sa przenoszone poprzez stalowy pierscien oporo¬ wy 9 lozyska osiowego, na elastyczne pierscie¬ nie 8, powodujac równoczesnie samouszczelnie- nie lozyska. Dzieki temu zapobiega sie przedo¬ stawaniu powietrza do wnetrza pompy i tward¬ nienia wiskozy.Pompa zebata wedlug wynalazku moze znalezc zastosowanie zwlaszcza do maszyn przedzalni¬ czych, wiskozowych. PL