OfULbllkowapo dnia « maja 1963 r. mx r4 % POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY 6e 15/46 Nr 46883 itr -5-rr ¦tt/et- KI. internat. E 21 d Glówny Instytut Górnictiua*) Katowice, Polska Urzadzenie blokujace do sterowania popychaczy kopalnianej obudowy samoczynnie przesuwanej Patent trwa od dnia 15 czerwca 1961 r.Przedmiotem wynalazku jest automatycznie dzialajace urzadzenie do blokowania przeply¬ wów w ukladzie hydraulicznym, zwlaszcza do sterowania popychaczy i stojaków kopalnianej obudowy samoczynnie przesuwanej w ukladzie z przenosnikiem pancernym.Samoczynnie przesuwana obudowa kopalnia¬ na, napedzana i sterowana hydraulicznie, jest znana i bywa stosowana czesto w kopalniach wegla do podtrzymywania stropów w przod¬ kach wyrobisk górniczych, szczególnie przy wybieraniu zlóz wegla kamiennego systemem scianowym i stosowaniu mechanicznego ura¬ biania pokladów.Obudowe taka stosuje sie przede wszystkim w zestawieniu z przyscianowym przenosnikiem *) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze twórca wynalazku jest mgr inz. Jan Gwiazda. pancernym i sprzezonym z nim kombajnem scianowym.Samoczynnie przesuwana obudowa kopalnia¬ na z przenosnikiem pancernym i wrebiarka dzialaja w ten sposób, ze w miare urabiania sciany calosc moze przesuwac sie samoczynnie do ociosu, przy czym ruch ten jest dwuetapo¬ wy i ma charakter ruchu krokowego. W pierw¬ szym etapie przesuwa sie cala trasa przenosni¬ ka z wrebiarka odpychana od stojaków obu¬ dowy zespolem popychaczy, w drugim etapie poszczególne zespoly stojaków obudowy prze¬ suwaja sie do przenosnika pojedynczo, podcia¬ gane za pomoca tych samych popychaczy, przy czym ruchy te odbywaja sie w miare urabia¬ nia sciany przez wrebiarke.Dotychczasowe urzadzenia sterujace ruch sprzezonej obudowy samoczynnej i przenosni¬ ka, nie zapewnialy harmonijnej ich wspólpra-cy. Szczególnie przy dociaganiu obudowy do przenosnika wystepowaly czesto wypadki ru¬ chu odwrotnego, t. zn. przyciagania czlonów przenosnika w strone obudowy co powodowa¬ lo ich wykrzywianie i niszczenie.Wada dotychczasowych urzadzen sterujacych jest takze bezposrednie sprzezenie hydraulicz¬ nych komór cisnieniowych popychaczy z glów¬ nymi hydraulicznymi przewodami cisnieniowo- odplywowymr do rozpierania stojaków obudo¬ wy samoczynnej.Zastosowanie w obwodzie rozdzielczo-steru- jacym kopalnianej hydraulicznej obudowy sa¬ moczynnie przesuwanej, automatycznie dziala¬ jacego urzadzenia blokujacego wedlug wyna¬ lazku usuwa dotychczasowe niedomagania.Urzadzenie blokujace jest zabudowane pomie¬ dzy komora rozpierajaca popychaczy, a prze¬ wodem cisnieni9wo-odplywowym i polaczone jest dodatkowo przez przelacznik sterujacy z przewodem cisnieniowo-odplywowym komo¬ ry zwierajacej popychacze. Automatyczne urza¬ dzenia blokujace wedlug wynalazku wyklucza mozliwosc niekontrolowanych odplywów i zmia¬ ny zarówno wielkoscf sily parcia jak i obje¬ tosci czynnika w komorach popychaczy, dzie¬ ki czemu osiaga sie konieczna koordynacje rozpierajacego lub zwierajacego dzialania cie¬ czy w popychaczach obudowy.Urzadzenie blokujace wedlug wynalazku uwidoczniono na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia przekrój poprzeczny zaworu w osi symetrii, a fig. 2 — schemat polaczenia zawo¬ ru w ukladzie regulacyjno-sterujacym obudo¬ wy samoczynnie przesuwanej.Automatyczne urzadzenie blokujace w hy¬ draulicznym ukladzie rozdzielczo - sterujacym obudowy kopalnianej samoczynnie przesuwa¬ nej wyposazone jest w jednolity kadlub 1, posiadajacy wychodzace na zewnatrz trzy na¬ gwintowane otwory, laczace go z przewodami hydraulicznymi, a mianowicie otwór 2, jest polaczony z przewodem 4 cisnieniowo-odply-r wowym, otwór 5 — z przewodem 6 laczacym kadlub z komora rozpierajaca 7 popychacza hydraulicznego 8, a otwór 9 — z przewodem 10 polaczonym przez przelacznik 11 z komora zwierajaca 12 popychacza 8.Wewnatrz kadluba 1 znajduje sie uklad re- gulacyjno-blokujacy, umieszczony osiowo w ko¬ morze 13, przechodzacej przez cala jego dlu¬ gosc, w postaci cylindrów o róznych prze¬ krojach.Z jednej strony komory 13 — zamknietej korkiem 14, wkreconym na gwint i zaopatrzo¬ nym w uszczelke 15 — osadzona jest sprezy¬ na 16, wsparta jednym koncem w gniezdzie 17 korka 14, a drugim na kulce 18 dociskajac ja do pierscienia 19 wcisnietego do komory 13 wraz z uszczelka 20 w ten sposób, ze opiera sie o tulejke ustalajaca 21 takze wcisnieta do komory 13 i wsparta na kolnierzu 22 w kadlu¬ bie 1.W czesci srodkowej komory 13 znajduje sie sprezyna 23 wsparta jednym koncem o kolnierz 22, a drugim o tloczek 24, zaopatrzony w pier¬ scien uszczelniajacy 25, oraz posiadajacy na koncu trzona 26 przechodzacego wewnatrz spre¬ zyny 23 iglice 27. Nad tloczkiem 24 znajduje sie drugi o wiekszej srednicy, wsuniety luzno tloczek 28 z pierscieniem uszczelniajacym 29.Drugi koniec komory 13 zamkniety jest kor¬ kiem 30 wkreconym na gwint i zaopatrzonym w uszczelke 31, na którym znajduje sie dystan¬ sowy czop 32.Uklad regulacyjno blokujacy podzielil komo¬ re 13 na cztery strefy dzialania, a mianowicie, wspomagajaca strefe wyposazona w komore 33 polaczona bezposrednio z otworem 2 i znajdu¬ jaca sie miedzy korkiem 30 a tloczkiem 28, kolejna strefe wyposazona w komore 34 po¬ laczona otworkiem dlawiacym 35 z otworem 9 i lezaca miedzy tloczkiem 28 a tloczkiem 24, dalsza strefe, wyposazona w komore 36 pola¬ czona z otworem 2 otworem posrednim 37, zamknietym od zewnatrz korkiem gwintowym 38 oraz otworem.39 zamknietym,korkiem gwin¬ towym 40 i lezaca pomiedzy tloczkiem 2f a gniazdem 19 i kulka 18i wreszcie strefe z ko¬ mora 41 polaczona otworem 42 z otworem 5 i lezaca miedzy korkiem 14 a kulka 18 i pier¬ scieniem 19.Urzadzenie blokujace wedlug wynalazku jest wlaczone w uklad hydrauliczny zasilajaco-ste¬ ruj acy kopalnianej obudowy samoczynnie prze¬ suwanej, pracujacej wespól z przenosnikiem pancernym i wrebiarka, w sposób pokazany na fig. 2 rysunku.Otwór 2 urzadzenia blokujacego jest pola¬ czony z przewodem 4 cisnieniowo-odplywowym, który poprzez reczny przelacznik 43 laczy urza¬ dzenie bezposrednio ze zbiornikiem oleju 44 albo z pompa 45 cisnieniowa, przetlaczajaca olej pod cisnieniem ze zbiornika 44. Otwór 5 jest polaczony z przewodem 6 doprowadzaja¬ cym olej do komory rozpierajacej 7 popycha- cza hydraulicznego 8, a otwór 9 z przewodem 10, który poprzez przelacznik sterujacy 11 laczy sie z komora zwierajaca 12 popychacza hydraulicznego 8. — 2Przelacznik sterujacy 11, który wraz z kadlu¬ bem 1 urzadzenia blokujacego jest umieszczo¬ ny na oslonie 46, przytwierdzonej do przenos¬ nika pancernego 47 jest uruchamiany wrebiar¬ ka 48, poruszajaca sie po przenosniku pancer¬ nym 47. Przelacznik sterujacy U jest polaczo¬ ny z jednej strony z przewodem 49 zasilaja¬ cym, który doprowadza olej bezposrednio z pompy 45 cisnieniowej i przewodem 50 od¬ prowadzajacym olej wprost do zbiornika ole¬ ju 44, a z drugiej strony z przewodem 10 do urzadzenia blokujacego i przewodem 10* do popychacza hydraulicznego 8 oraz przewodem 51 doprowadzajacym i odprowadzajacym (cisnie- niowo-odplywowym) olej do zespolu (stojaków) obudowy 52, która zwiazana jest trzonem 53 z tlokiem 54 popychacza hydraulicznego 8.Automatyczne urzadzenie blokujace wedlug wynalazku wyzej opisane, dziala w sposób na¬ stepujacy: Przy przesuwaniu przenosnika pancernego 47 do przodu (do ociosu), uruchamia sie reczny przelacznik 43, który kieruje tloczony pompa 45 olej ze zbiornika 44 do przewodu 4 cisnienio- wo-odplywowego. Olej doplywa do urzadzenia sterujacego poprzez otwór 2, nastepnie otwo¬ rem 37 i 39 do strefy 36. Tutaj olej naciska na kulke 18 powodujac ugiecie sprezyny 16 i po¬ przez otwór w pierscieniu 19 doplywa do stre¬ fy 41, a nastepnie poprzez otwory 42 i 5 do przewodu 6 i do komory rozpierajacej 7 popy¬ chacza hydraulicznego 8. W popychaczu, olej naciska na dno tloka 54 powodujac ruch wza¬ jemny cylindra popychacza hydraulicznego 8 i tloka 54 oraz przesuniecie przenosnika 47 do przodu. Przesuniecie przenosnika do przodu jest mozliwe dlatego, ze tlok 54 osadzony na trzonie 53 jest zwiazany trwale z zespolem obu¬ dowy 52 rozpartej pomiedzy stropem i spa¬ giem czynnikiem hydraulicznym doprowadzo¬ nym przewodem 51.W samym urzadzeniu blokujacym, olej do¬ plywajacy przez otwór 2 dostaje sie takze bez¬ posrednio do strefy 33, gdzie pod dzialaniem cisnienia luzny tloczek 28 przesuwa sie w kie¬ runku tloczka 24, naciska na niego i powodu¬ je ugiecie sprezyny 23, poniewaz powierzchnia a wiec i sila parcia oleju od dolu na tloczek 24 jest mniejsza od powierzchni i sily dzialajacej na tloczek 28. Z kolei ruchy tloczka 24 wraz z trzonem 26 majace charakter wspomagajacy, powoduja nacisk iglicy 27 na kulke 18 i po¬ wiekszenie powierzchni przeplywu pomiedzy kulka 18 i pierscieniem 19, co zwieksza inten¬ sywnosc przeplywu oleju do popychacza hy¬ draulicznego 8.Po przesunieciu przenosnika pancernego 47 i odcieciu doplywu oleju przelacznikiem recz¬ nym 43, nastepuje polaczenie przewodu 4 ze zbiornikiem 44, co powoduje splyw oleju i spa¬ dek cisnienia takze w urzadzeniu blokujacym, a to z kolei- powoduje powrót tloczka 28 i tlocz¬ ka 24 do pierwotnego polozenia pod dziala¬ niem sprezyny 23. Ustepuje wiec nacisk iglicy 27 i cieczy w strefie 36 na kulke 18 natomiast dzialanie sprezyny 16 i cisnienia zwrotnego z komory rozpierajacej 7 w strefie 41 powodu¬ ja powrót kulki 18 na dawne miejsce w pier¬ scieniu 19, zamykajac odplyw oleju z komory rozpierajacej 7 popychacza hydraulicznego 8.Tak wiec uklad kulki 18 ze sprezyna 16 i pier¬ scieniem 19 tworza zawór zwrotny.Po przesunieciu przenosnika pancernego 47 wraz z wrebiarka 48 do ociosu, jak opisano wyzej, uruchomiona wrebiarka 48 porusza sie po przenosniku, na którym umieszczono prze¬ wody 4, 49 i 50, zakryte oslona 46 z umocowa¬ nymi na niej przelacznikami sterujacymi 11 i urzadzeniami blokujacymi wedlug wynalazku w ilosci odpowiadajacej liczbie zespolów obu¬ dowy 52, przy czym, przelaczniki sterujace 11 uruchamiane sa przez poruszajaca sie wrebiar¬ ke 48.Dzialanie przelacznika sterujacego 11 powo¬ duje kolejno: — najpierw wyrabowanie zespo¬ lu obudowy 52 przez polaczenie jego przewo¬ du 51 cisnieniowo-odplywowego z przewodem 50, odprowadzajacym olej do zbiornika 44 — nastepnie podciagniecie zespolu obudowy 52 do przenosnika pancernego 47 przez polaczenie przewodu 10 cisnieniowo-odplywowego z prze¬ wodem 49 zasilajacym, polaczonym wprost z pompa 45. Nastepuje wtedy napelnienie ko¬ mory zwierajacej 12 popychacza hydrauliczne¬ go 8 i ruch tloka 54 wraz z trzonem 53 oraz zespolem obudowy 52 do przenosnika 47, a na¬ stepnie ustawienie zespolu obudowy 52 w no¬ wym wyrobisku przez polaczenie przewodu 51 cisnieniowo-odplywowego z przewodem 49 za¬ silajacym, co powoduje wstepne rozparcie sto¬ jaków, przy odcietym odplywie i doplywie do komór popychacza hydraulicznego 8, a w kon¬ cu odciecie doplywów i odplywów popychacza hydraulicznego oraz zespolu obudowy 52.Podczas tych czynnosci urzadzenie blokuja¬ ce wedlug wynalazku spelnia swe zadanie przez blokowanie odplywu oleju z komory roz¬ pierajacej 7 przy rabowaniu zespolu obudowy 352, a nastepnie w czasie podciagania obudowy zabezpiecza odplyw oleju z komory rozpiera¬ jacej 7 przewodem 6 i przewodem 4 do zbior¬ nika 44.Ostatnia czynnosc urzadzenia blokujacego przebiega w ten sposób, ze przez polaczenie przewodu 10 z przewodem 49 zasilajacym, olej doplywa pod cisnieniem przez otwór 9 i otwór 35 do strefy 34, powodujac rozparcie tloczka 28, który porusza sie w kierunku korka 30 az do oparcia o czop dystansowy 32 oraz rozparcie tloczka 24, który pod wplywem sily parcia po¬ woduje ugiecie sprezyny 23 i naciska wraz z czopem 26 i iglica 27 na kulke 18, uginajac sprezyne 16 w ten sposób, ze miedzy kulka 18 a gniazdem 19 tworzy sie wolny przekrój, po¬ zwalajacy na wyplywanie oleju z komory roz¬ pierajacej 7.Po zakonczeniu cyklów podciagania i usta¬ wienia zespolu obudowy 52 przelacznikiem 11 laczy sie przewód 10 z przewodem 50 odply¬ wowym, co powoduje spadek cisnienia w stre¬ fie 34 i powrót tloczka 24 oraz kulki 18 do nor¬ malnego polozenia.Urzadzenie blokujace wedlug wynalazku po¬ zwala wiec na wyplywanie oleju z komory roz¬ pierajacej 7 tylko podczas ruchu zespolu obu¬ dowy 52 do przenosnika pancernego 47, co za¬ pewnia sprawne dzialanie kopalnianej obudo¬ wy samoczynnie przesuwanej. PL