Wynalazek dotyczy uwarstwionego rdzenia magnetycznego do urzadzen elektrycznych, w szczególnosci do transformatorów, którego slupy lub jarzma, sprasowane za pomoca gietkich tasm naprezopiych, sa ograniczone z boku ply¬ tami dociskowymi.W budowie transformatorów i przetworników stosuje sie w coraz szerszym zakresie blachy 0 zorientowanym uziarnieniu. Sa to blachy, któ¬ re w kierunku walcowania wykazuja szczegól¬ nie dobre wlasnosci magnetyczne, a przy mag¬ nesowaniu poprzecznym powoduja duze straty magnesowania. Takie magnesowanie poprzecz¬ ne wystepuje np. przy zastosowaniu zwyklego sposobu sciskania rdzeni, poniewaz w tym przy- *) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze wspól¬ twórcami wynalazku sa Max Pohl, Paul Schnei¬ der, Horst Kontschak i Horst Marcinkowski. padku strumien magnetyczny jest odchylany przez otwory w rdzeniu lub w jarzmie, prze¬ znaczone na sruby. Poniewaz kierunek strumie¬ nia magnetycznego pomiedzy sworzniami sci¬ skajacymi, ze wzgledu na magnetyczne wlasci¬ wosci blach, nie ulega juz dalszym zmianom, wiec material miedzy srubami pozostaje pra¬ wie niewyzyskany. Z tego wzgledu takie rdze¬ nie konstruowano dotychczas jako rdzenie ra¬ mowe, przy czym sworznie sciskajace umie^ szczano w szczelinach powietrznych, powstaja1 cych miedzy ramami. Mialo to jednak te wade, ze wymiary konstrukcyjne rdzenia i tym sa¬ mym calego transformatora ulegaly zwieksze¬ niu.Poza tym znany jest sposób sciskania rdzeni malych transformatorów po zalozeniu cewek za pomoca klinów z materialu izolacyjnego, wbijanych miedzy cewke i rdzen. Aby ulatwicprzy tym zalozenie cewek na rdzen stosuje sie znane urzadzenie pomocnicze do sprasowywania pakietów blach urzadzen elektrycznych. Takie urzadzenie sklada sie z tasmy stalowej, zalo¬ zonej dokola uwarstwionego rdzenia magne¬ tycznego i naprezanej za pomoca rozlaczalnego ukladu dzwigni przegubowych tak, iz krawe¬ dzie ulozonych blach ustawiaja sie na obwodzie kola, a cewka moze byc latwo usunieta. Po zalozeniu cewki na rdzen tasme usuwa sie, a po¬ miedzy rdzen i cewke wbija sie material izo¬ lacyjny o ksztalcie rurowym lub klinowym.Sciskanie rdzenia tego rodzaju moze byc jed¬ nak zastosowane tylko do transformatorów mniejszej mocy, gdyz rdzenie o wiekszych prze¬ krojach poprzecznych wymagaja wiekszych sil sciskajacych, a to glównie z tego wzgledu, ze w przeciwnym razie uzyska sie stosunkowo maly wspólczynnik zapelnienia i wystapi zwiekszony halas przy pracy transformatora.Ponadto w przypadku transformatorów wiek¬ szej mocy statecznosc rdzenia podczas tran¬ sportu nie jest zapewniona.Poza tym znane jest urzadzenie do mocowa¬ nia rdzeni transformatorów, dlawików i po¬ dobnych urzadzen, w którym jarzmo jest sci¬ skane za pomoca sworzni znajdujacych sie po¬ za jarzmem i dzialajacych na jarzmo poprzez elementy dociskowe.Prasowanie jarzm po stronie zwróconej do uzwojen odbywa sie za pomoca znanych skad¬ inad tasm naprezanych, przechodzacych na zewnatrz jarzma przez okno rdzenia i umoco¬ wanych do elementów dociskowych. Na koncu tych tasm napreznych umocowane sa sworznie przepuszczone przez elementy dociskowe i na¬ prezane za pomoca nakretek. Wada takiego urzadzenia jest to, ze zwieksza ono wysokosc konstrukcyjna transformatora, poniewaz ele¬ menty dociskowe musza wystawac poza jarz¬ mo, aby mogly pomiescic sworznie sciskajace.Wynalazek ma na celu wykonanie uwarstwio¬ nego rdzenia magnetycznego do urzadzen elek¬ trycznych, którego elementy sciskajace znaj¬ duja sie na zewnatrz slupa rdzenia i nie wply¬ waja na srednice rdzenia. Osiaga sie to dzieki temu, ze wedlug wynalazku plyty dociskowe umieszczone po jednej stronie rdzenia maja dwa rzedy elementów mocujacych, które uchwytuja poczatki tasm napreznych rozlozo¬ nych na slupach rdzenia lub jarzmach, a po¬ nadto za pomoca urzadzenia pomocniczego mocno przytrzymuja konce tasm, np. przez zacisniecie, przy czym plyty dociskowe znaj¬ dujace sie po drugiej stronie rdzenia sa zao¬ patrzone w elementy do bocznego prowadzenia tasm napreznych i przenoszenia ich naprezen na te plyty.Na fig. 1—4 rysunku przedstawiono przyklad wykonania wynalazku.Fig.l przedstawia slup 1 rdzenia scisniety za pomoca tasm napreznych 2. Poczatki tasm 2 sa polaczone z elementami mocujacymi 4. umieszczonymi z jednej strony plyty docisko¬ wej 5, a konce — z elementami mocujacymi 4, znajdujacymi sie z drugiej strony plyty doci¬ skowej 5. Za pomoca izolacyjnej nakladki 6 plyta dociskowa 5 jest odizolowana od slupa 1 rdzenia.W celu lepszego wyjasnienia procesu sciska¬ nia, na fig. 2 i 3 przedstawiono przekrój A—B z fig. 1 przez slup rdzenia i urzadzenie dociska¬ jace. Tasma naprezna 2 jest zalozona na ele¬ mencie mocujacym 3, w celu zas zwiekszenia wytrzymalosci jest ona zespawana z tym ele¬ mentem mocujacym 3. Po zalozeniu paska izo¬ lacyjnego 8 miedzy tasma naprezna 2 i plyta dociskowa 5, element mocujacy 3 laczy sie sru¬ bami z plyta dociskowa 5. Tasma naprezna 2 jest wiec wraz z paskiem izolacyjnym 8 zalo¬ zona dokola slupa 1 rdzenia, przechodzi pomie¬ dzy elementem mocujacym 4 i plyta docisko¬ wa 5 i jest naprezana za pomoca urzadzenia napreznego nie przedstawionego na rysunku.Nastepnie element mocujacy 4 zostaje docis¬ niety za pomoca srub 9 do plyty dociskowej 5 \ tym samym tasma naprezna 2 zostaje zakle¬ szczona.Nie uwidocznione ha rysunku urzadzenie na- prezne moze byc teraz zdjete. Aby jednak pc pewnym czasie polaczenie to nie uleglo oblu¬ zowaniu, tasma naprezna 2 jest owinieta dokola elementu mocujacego 4. Dla lepszego przeno¬ szenia sil z tasmy napreznej 2 na slup 1 rdze¬ nia, po stronie przeciwleglej do plyty docisko¬ wej 5 zastosowana jest plyta dociskowa 10, naj¬ lepiej w ksztalcie odcinka kola. Jezeli plyta doci¬ skowa 10 nie jest wykonana z materialu izo¬ lacyjnego, wówczas miedzy ta plyte i slup 1 rdzenia wstawia sie wkladke izolacyjna 11.Azeby jeszcze bardziej ulatwic sciskanie slupa 1 rdzenia mozna równiez miedzy ten slup 1 i tasme naprezna 2 wbic nastepnie klinowe pre¬ ty izolacyjne 12. W celu zapobiezenia uszko¬ dzenia pasków izolacyjnych 8 mozna takie pre¬ ty izolacyjne umiescic jeszcze przed zamoco¬ waniem tasmy napreznej 2, w rogach slupa 1 rdzenia. W tym celu prety izolacyjne 12 sa za- — 2 —opatrzone w^ wyciecia, w które wklada sie tasme naprezna 2 wraz z paskami izolacyjnymi 8. W celu zwiekszenia wytrzymalosci plyty docisko¬ wej 5 jest ona zaopatrzona w zebro 13, majace wyciecie 14, umozliwiajace lepsze mocowanie tasmy napreznej 2. Plyta dociskowa 5 moze byc wezsza od plyty dociskowej 10, a to w celu lepszego wyzyskania obwodu slupa 1 rdzenia.Na fig. 4 przedstawiono przekrój C—D z fig. 1. Na fig. 4 jest dobrze uwidoczniona izolacja elementów mocujacych 3 i 4. Te elementy mo¬ cujace 3 i 4 powinny by6, przynajmniej jedno¬ stronnie, odizolowane od plyty dociskowej 5, aby uniknac zwartego zwoju. Z tego wzgledu na koncach elementów mocujacych 3 i 4 sa umieszczone kolpaki izolacyjne 15, które po stronach polozonych w kierunkji dzialania tas¬ my napreznej 2 sa wzmocnione wkladkami 16 z materialu izolacyjnego, sluzace do mecha¬ nicznego odciazenia izolacji 17 srub 9.Kolpaki izolacyjne 15 wraz z wkladkami 16 sa dociskane przez tasmy naprezne 2 do wy¬ stepów 18 plyty dociskowej 5. W celu odizolo¬ wania elementów mocujacych 3 i 4 od podkla¬ dek 20 i nakretek 21 srub 9 zastosowane sa podkladki izolacyjne 19. Dla polepszenia izola¬ cji elemen^w mocujacych mozna je otoczyc powlokami z materialu izolacyjnego. Dalsza ce¬ cha wynalazku jest to, ze plyty dociskowe 5 i 10 dla calego slupa 1 rdzenia nie sa wyko¬ nane z jednego kawalka materialu, lecz sa utwo¬ rzone z kilku czesci. Na przyklad do kazdej tasmy napreznej 2 nalezy plyta dociskowa 5 oraz ply¬ ta dociskowa 10, co stanowi te zalete, ze takie plyty dociskowe moga *bjrc zastosowane do róz¬ nych rdzeni. PL