ckfekfc & mtia <*0«§ v. fl0 POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 46590 KL 26 4 9/02 KI. internat. C 10 k Yetrocoke S. p. A.Porto Margjheca;, Wenecja, Wlocby Spesób usuwjmia i regenerowania dwutlenku wegla z mieszaniny pm Patent trwa od dnia & stycznia 1960 t.Plenrwsizenstwo: 14 istycizriia VQ$Q r. (Wiochy).We wloskich opisach patentowych nr 545.908 i nr i56&i85i3' opisano sposób osuwania diwutlen- ku we^la z mieszanin gazów aa drodze ab¬ sorpcji i regeneracji przy zastasiowaniu cieczy absorbujacej, izawierajacej weglany metalu al- fcafifcizneigo i inne [podolbne sole jak fosforany, borany litd. oraiz tlenek itrójwartosciowego ar¬ senu.Sposób wedlug wynalazku dotyczy, tak jak wloski patent 3451.906, jedynie usuwania dwru- tleaku tz nrieazamany gaizdw nie zawierajacej siarkowodoru,, eweatoiaLnte uwolnionej, od siar¬ kowodoru.Jak wykazano w (tym: paitencie obecnosc tlen- kra airsemawego w rofltiworach od absorpcji ulat¬ wia w znacznej mierze labsorpeje dwmtlenku wegla. Aifetywujace cUzialarrie tlenku airaenawe- gv nie stoi w zadnym stosunku do flosed tien- ku arsenaiwego i juz iw matym stezeniu jest bardzo znaczne, zas przy wzroscie stezenia zwiejksza sie w niniejszym stopniu.Praktycznie najwyzsza wairtosc osiaga wtedy, gdy stezenie tlenku ansenawego odpowiada tworzeniu sie ortoarseminu ne znajdujacymi sie; w iroztwoTize adkafliismfc.'Stwtitfl.diaomo, ze korzystne dHialtmie tlenku artserrawego w roztworach do* absorpcji oprócz usuwania dfwutlenfcu wegla w stadium absorp¬ cji wystepuje w znaczniejszym stopniu w sta¬ dium regeneracji. Szczegótaie stwierdzono, ze obecnosc tlenku arsenawiego wybitnie ulatwia usuwanie dwutlenku wegla, tak ze moza to podprowadzic skutecznie, storojac srodki do odpedzania dwtitEleiriteu wegiat, dotychczas nve Uisnawane jako odpowiednie w skaK piweMiy- sloweij.Korzystny wply?w tlenku amseraafwego raa* usm^ wanie dfwrutlemfcu wegla iw stadium- regeiierafcjf jest prawd'opodobnie' uwiazany ar faktem, feulatwia on przechodzenie dwutlenku wegla z fazy cieklej do fazy gazowej, obnizajac opór warstwy cieklej prawdopodobnie wskutek szybkiego zachodzenia reakcji ubocznych, zwia¬ zanych z obecnoscia tlenku arsenawego.Wiadomo, ze usuwanie dwutlenku wegla w stadium regeneracji za pomoca alkalicznych roztworów absorpcyjnych nieaktywowanych tlenkiem arsenawym prowadzi sie korzystnie tylko przez ogrzewanie roztworów do wrzenia pod cisnieniem atmosferycznymi, .podczas gdy usuwanie dwutlenku wegla w inny sposób, np. w tamperaiturach nizszych od temperatur wrze¬ nia pod cisnieniem atmosiferycznyim za pomoca gazów desorbujacych lub w prózni zachodzi niecalkowicie i nie daje zadawalajacych wyni¬ ków pod wzgledem przemyslowyim, poniewaz rozitwory w stadium absorpcyjnym sa nieod¬ powiednie do usuwania dwutlenku wegla w roz¬ miarach, wymaganych w skali przemyslowej.Wiadomo dalej, ze przyczyna tego polega na tym, ze usuwanie dwutlenku wejgla zachodzi skutecznie jedynie w wyzszych temperaturach, takich jak temperatura wrzenia, gdy roztwór wykazuje 'dostateczna preznosc par dwutlenku wegla.W sposobie wedlug wynalazku usuwanie dwu¬ tlenku wegla w obecnosci tlenku arsenawego przebiega korzystnie pod wzgledem przemyslo¬ wym, przy czym roztwór z regeneracji nadaje sie bardzo dobrze do usuwania dwutlenku we- gjla w stadium absorpcji, nawet gdy dwutle¬ nek wegla usuwa sie ponizeje temperatury wrzenia przy cisnieniu atmosferycznym, to znaczy w temperaturze ponizej 11010 — 1i05°C, a nawet w. )temperatunze pokojowej1, to jest nawet wtedy gdy roztwory nie wykazuja wy¬ sokiej preznosci par dwutlenku wegla.Dalsza bardzo wazna korzysc usuwania dwu¬ tlenku wegla z prowadzenia procesu w nizszej itemtperaturze, przy, mniejszym "zuzyciu ciepla niz przy ogrzewaniu do wrzenia, polega na tym, ze roztwór miedzy stadium obsorpcji i sta¬ dium regeneracji krazy w wezszym zakresie temperatur, a wiec przy mniejszym zuzyciu cie- plai Zwiekszenie temperatury roztworu tylko o 5—7°C miedzy obydwoma stadiami gwarantuje dozkionaia regeneracje.W staldium regeneracji w nizszej temperatu¬ rze jako srodek desorbujacy stosuje sie prze¬ waznie strumien gazu. W przypadku wstepnego ogrzewania i zwilzania gazu osiaga sie dalsze obnizenie zuzycia ciepla:. Celowe jest stosowa¬ nie powietrza j nak przy stasowaniu odpowiednich srodków zabezpieczajacych przed szkodliwym dzialaniem tlenu zawartego w powietrzu, kitóre dalej be¬ da omówione.Wymienione korzysci zwiazane z obecnoscia bezwodnika arsenawego w roztworach absor¬ bujacych, sa wyjasnione dalej na podstawie szeregu porównywalnych prób prowadzonych '"w póltechnicznym urzadzeniu, specjalnie do tego celu wyposazonym. Urzadzenie sklada sie z wiezy absorpcyjnej o srednicy 0,4 m i wy¬ sokosci uzytkowej 15 m oraz wiezy regenera¬ cyjnej o srednicy i0,6 m i wysokosci uzytko¬ wej 15 m. Urzadzenie jest dositosowane do usuwania dwutlenku wegla przez ogrzewanie do wrzenia lub desorpcje za pomoca powietrza o temperaturze nizszej od temperatury wrze¬ nia. Przeprowadzono cztery szeregi prób w róz¬ nych warunkach. Odweglono przy stopniowym doprowadzamiiu pod cisnieniem Uli ata. gaz z konwersji zawierajacej okolo lifl — Ii8% dwutlenku wegla i calkowicie wolny od siar¬ kowodoru. W pierwszym szeregu prób prze¬ mywano gaz roztworem weglanu potasowego, zawierajacego 2i0O m J&O/litr, który regenero¬ wano przez ogrzewanie do wrzenia, przy czym ilosc roztworu byla dostosowana do absorbo¬ wania 115 — 16 Nm8 dwutlenku wegla/m8.W drugim szeregu prób stosowano taki sam roztwór weglanu, aktywowany za pomoca tlen¬ ku arsenawego, zawierajacego M) g KsO/litr i 1410 g As20a/liitr. Roztwór, jak podano wyzej, zregenerowano przez ogrzewanie do wrzenia, przy czym ilosc roztworu byla dostosowana do pobierania 21^28 Nim8 dwutlenku wegla/m8.W trzecim szeregu prób, roztwór weglanu taki sam jak w pierwszym szeregu prób regenero¬ wano w temperaturze nizszej od temperatury wrzenia, "przez desorpcje za pomoca powietrza, przy czym ilosc roztworu byla dostosowana do absorbowania 11 ¦-— 15 Nm* dwutlenku weg¬ la/m8. W czwartym szeregu prób roztwór orito- arseninu calkowicie podobnego do wymienio¬ nego przy drugim szeregu prób, regenerowano w temperaturze ponizej temperatury wrzenia, przez desorpcje powietrzem, przy czym ilosc roztworu byla dostosowana do pobierania 18 — '22 Nm8 dwutlenku wegla/m8. W próbach, w których regeneracje prowadzono przez ogrze¬ wanie do wrzenila, ilosc doprowadzanego cie¬ pla wynosila «50 kg pary/m8 obiegowego roz¬ tworu. W próbach, w których regeneracja na¬ stepowana za pomoca strumienia powietrza, ab¬ sorpcje prowadzono w temperaturze 60°C, a re¬ generacje w 75°C, a w czasie jednej próby nawet w temperialturze $50C. -2-Wyniki podaje tablica 1, która obejmuje blica 2, trzeciego i ozwa^rtego szeregu prób pierwsze dwa szeregi prób przy prowad^niu przy prowadzeniu regeneracji w temperaturze regeneracji przez ogrzewanie do wrzenia, a ta- nizszej od temperaitury wrzenia.Taiblica 1 Regeneracja przez ogrzewanie do wrzenia Roztwór weglanu potasowego, zawierajacy 200 g KzO/litr - Doplyw ifi 200 400 Doplyw roztworu mVgadzine 1,0 9,7 Analiza CO2 °/o objetosciowy Wlot 116,4 17,tf wylot 1,0 3,9 Ilosc Nm5 absorbowa¬ nego CO/m8 roztworu 16,5 15,7 CO2/K2O stosunek mo¬ lowy w rege¬ nerowanym roztworze i!,;28 Zuzycie pary do regeneracji kg/Nm5 ab¬ sorbowanego CO2 3,0 Roztwór arseninu potasowego, zawierajacy 200' g K20/li/tr i 140 g As20s/lvtr 200 400 1000 nuos ^,i50 e,i!5 17,4 116,4 17,4 OJ015 o^uo ¦ 0,40 21 25,5 28 il,O0 il,ill3 11,110 12,5 (1,95 1,00 Tablica 2 Regeneracja w /temperaturze ponizej temperatury wrzenia iza pomoca powietrza Roztwór weglanu potasu zawierajacy 2100 g K20/litr tgo? 200 400 1,8 3,7 Temperatura 0°C £ o a T3 th -pi fc ^ o m m s S i* 75 75 Analiza CO2 °/o Objetosciowy wlot 19& 18,0 wylot '5,4 8,0 ¦ o h eUG IBjl 918S £fl 1,53 il;58 1 o lit agi* o IW a^oo Roztwór arseninu potasowego, zawiera jacy I20O g K20/litr i 1(40 g -As20a/litr 200 400 1050 11,9 4,0 8,5 m m m 75 75 65 H7,2 22,8 1^2 0,14 0,30 3,20 18 22,5 20 , 1,04 1,1^6 i,ai 8130 ; 670 250 Powyzsze dane wykazuja znaczna korzysc roztwór arsenimu absorbuje dwutlenek wegla wynikajaca z obecnosci bezwodnika arsenawe- o wiele lepiej, Chociaz roztwór obciazdhy jest go w roztworach absorpcyjnych. Porówny- jednolicie wiekszymi ilosciami idwuitlenbu we- wainie wyników z taJbllicy 1 wskazuje, ze la, w skutek czego miozna traktowac ) gnztr. Afcrtywowame tliwAieiii (aroenawym roz- twory regemerutfa; *i^fp aawiwtofei oteolo 1—1,15 mola COtlKtO a przy stosowaniu ndeaktywowa- inego weglanu potasowego do zawartosci rl,2S— l&d mola CO2/K2O, przy 'tataka ssmym zazyciu pary (50 OsgAn8 roztworu).Powstajace wskutek ottecnosei tlenku arse- nawego -w stadLum regeneracji korzysci, uwy- da&iialia sie jeszcze bardziej, jesli regeneracje aamiasi sie w lampecaiturze ntinsaej, stosujac odpowied¬ nie Ho pn* fwskazany«h w itabHcy 2 staimien desorbujacego powietraa w (temperaturze 65— 75°C Regeneracja czystych, (roztworów weglanu potasowego w strumieniu desorbujacego powie¬ trza w niskiej temperaiturze mde zachodzi glad¬ ko i calkowicie i pr#*rarizii (do stosunku molo¬ wego CXXfK*Q=$fl&—tjS8, podczias gdy roz¬ twory airsendaiu w takich samyfch warunkach latwo (regeneruja sie do stosunku molowego CO2/K2O = 1,02—1,16. Czyste roztwory wegla¬ nu potasowego wskutek Tóznego zachowania sie w stiatifcan regeneradit usuwaja dwutlenek we¬ gla z gazu tylko do zawairtosci granicznej 5y4— 8J09/t, podczas gdy odpowiednie roztwory arse- ninu daga o wiele dokladniejsze oczyszczenia gazu iaz do zawantoscii granicznej fliflili—!&#¦•/§, pomimo wiekszego sitejzenda zaobsorbowaoego dwutlenku wegla w m* roztworu.Przy stasowaniu otbBwojpu --wejglaaa potaso¬ wego istnieje iznaczna róznica pomiedzy rege- nersaja praez ogrzewanie do wrzenia (stosu¬ nek molosy COaMtO = 1^28 — 4,313) i regene¬ racja przez uwaw moca powietrza w niskiej temperaturze (sto¬ sunek *nolowy CO1/K2O =H,<5ft—r,i5«)* Taka róznica w roatworadi arseniwu praktycznie nie wystepuje, gdyz usuwanie (dwutlenku wegla w temperaturze 7*5° C prowadzi mniej wiecej do takich samych wyników (stosunek molowy COdKd=lfl%~-$iiBQ, jak otrzymyfwane przy re¬ ji praez ogrzewanie do wiaenia (stosu¬ nek molowy 00*/K*0 = ljd— M5-).Wyzej omawiane wynifcibadan izwiazane z ro¬ dzajem stosowanego urzadzenia wykazuja ko¬ rzysci regenerowania roztworów arseninów w niskiej temperaturze. Bowiem regeneracja zachodzi przy itym z najlepszym wynikiem przez podniesienie .temperatury o 15° C, rów¬ najace sie do najwyzej 800 kal/Nm8C02, jak to zostalo równiez stwierdzone w urzadzeniu prze¬ myslowym nawet 250i kal/Nim8COf, odpowiada¬ jacych podniesieniu temperaftury tylko o 5° C, jest wystarczajace jak to np. wykazuje próba z 1)050 Nm8Jigotfzine. Jasne jest, ze tak niskie wartosci, które odpowiadaja 0J5 —1,2 kg pa- ry/Nm3002 sa zwiazane ze sposobem regene¬ rowania w niskiej temperaturze, wedlug któ¬ rego roztwór oblega w waskim zakresie tem- perattury. Wartosci (te sa o wiele nizsze od wartoscT podanych w tablicy li1, w stosunku do regeneracji za pomoca ogrzewania do wrze¬ nia 1,8 — 2,5 kg pary/Nm8CO« dla roztworu ianseninu i 3.-3,3 kg pary/Nm8002 dla roz^ tworu weglanu, chociaz prowadza do prawie takich samych wyników. Dogodnosc tego spo¬ sobu postepowttniia wykazuje dalej okolicznosc, ze przy stosowanych w stadium regeneracji niskich temperatur, nie jest konieczne stoso¬ wanie zywej pary do ogrzewania roztworu i: moze byc stosowana para ciucha ewentualnie cieplo regenerowane, w kazdym razie o niskiej zawartosci' cieplawy, przeto tanie, które w prze¬ ciwnym razie byloby stracone.To umniejszone zuzycie ciepla wynikajace z prowadzenia regeneracji w niskiej tempera¬ turze, iza pomoca roztworów alkaliów, zawie¬ rajacych tlenek arseaiawy jest jasno wykazane przez dalszy szereg prób absorpcji dwutlenku wegla pod cisnieniem 70 aitm,,w których stwier¬ dzono, ze stopien regeneracji roztworu, a wiec oczyszczanie gazu jest skuteczne, nawet przy nieznacznym zuzyciu ciepla, rzejdu W(l — 200 kal/Nxn*CD2, jak te wskazuje tablica 3w Doplyw 'gozu Nim8/ /goAzine HO 215 220 ' Doplyw rojtworu Nm8/ /godzine i- %0 i' w • r,4 Tempera¬ tury °C absor¬ pcja TH 7* 80 80 regene¬ racja 78 85 85 1 *fr Tablica 3 Analiza fobjetos- 1 eiowo wlot 28*2 ! 27,2 27,8 »,8 wylot i 0,5 0,25 0,35 1,1 Analiza roztworu * O 219 217 294 263 4 no < 159 149 168 Ilos* Nms abs CCfcto8 roztworu 32 27 28,2 40,8 Stosunek molowy CO2/K2O w regene¬ rowanym roztworze 1,27 1,26 , 1^6 1,21 Cieplo zuzyte do regenera¬ cji Kai/Nm8 CO2 320 260 160 120 *¦-Sposób wedtag wynalarfru stosowano w za¬ kladach przemyslowych wedlug róznych sche¬ matów (GC^eracyjnych z doskonalymi wynikami.Na przyklad w lurzadizaniMi przemyslowym prze¬ rabiajacym 57i30 Nm^/godzine konwertowanego gsezii, sprezonego do 12 astm. zawierajacego 3&;2% dwutlenku wegla i calkowicie wolnego od siarkowodoru pnzemywa sie w tempera¬ turze okolo 60°C za pomoca 60 m? roztworu aassenihu/gadzine, zawierajacego i2iH7 g KjO/litr i 710 g AssOz/Mz. Wymyty gaz wydhodizi z po¬ zostala zawartoscia 0,3% dwutlenku wegla przy absorpcji 238 NmPCOa/mf roztworu; Roztwór ogrzewa sie do "temperatury odrolo 75°C przez wymiane ciepibna z (goracym, surowym gazem z urzadzenia do konwersji i przechodza do wierzcholka kolumny,, w której jest traktowany w przeciiwipradizie bezposrednio powietrzem, które desorbuje dwutlenek wegla. Zregenero¬ wany roztwór, oziejbia sie jednoczesnie do tem¬ peratury absorpcji, mianowicie iclo aO°C i pom¬ puje z powrotem na wierzcholek kolumny ab¬ sorpcyjnej,. Stosowane w stadium regeneracji powietrze podgrzewa sie wstepnie i zwilza goraca woda, która w kolumnie ogrzano za pomoca ciepla za/wartego w powietrzu stoso¬ wanym, do desorpcji wychodzacym z wierzchol¬ ka kolumny regeneracyjnej razem z dwutlen¬ kiem wegla. Zastosowanie goracego wstepnie zwilzonego powietrza jest korzystne, ponie¬ waz powietrze w zetknieciu z roztworem, któ¬ ry ma ibyc regenerowany, nie odbiera od niego ciepla w ilosci odpowiadajacej aawartej w nim wilgotnosci, wyplywajacej na mniejsze zuzy¬ cie ciepla i polepszenie regeneracji. W tym przypadku cale ciepto wymagane do przepro- waKiwnia procesu adwegtaiia wynoszace okolo 520 katl/Nm*€02 jest dostttarczane przez sam od- -weglony gaz. zastosowanie powietrza jafoo ga¬ zu desortaUfjacego jest imtEfliwe dizietei zastoso¬ waniu mifej "Opisanych zabiegów, które elimi- mtja szkodliwe oddzialywanie tlenu, W innym urzadzeniu, w którym równiez pro- wadai sie regeneracje w niskiej temperalturze i przy niskim cisnieniu, smramioiwieie 4^8 aitm. 12000 Nm* gaau/godziflie, Baiwtoaijaoego 40% dwu¬ tlenku wegla i wolnego od; siarkowodoru prze¬ mywa sie 3J70 m* roztworu weglanu sodowego i tlenku arsenawego/godzine, zawierajacego 65 g NtoO/fflitr i 45- g AsaOs/Ktr. Pomimb bardzo niekorzystnych warunków, wskutek niskiego cisnienia wyplywiaijacy z Tuyzajdzeaiia gaz, za¬ wiera 0^3.% dwutlenku wegla. Roztwór obspr- buje 13. NntfCOi/m*. Begeneracje prowadzi sie przez desorpcje za pomoca wataepnie zwilzonego powietrza w sposób opisany w poprzednim ppzypadfciL Nastepnie temperature wyczerpa¬ nego roztworu podnosi sie z ffi do 70°C; zu¬ zycie ciepla wynosi okolo 5IS& kal/Nm*CO*.(Mozliwosc skutecznego regenerowania roz¬ tworów arseninu, w temperaturach zblizonych do itemperaitury pokojowej przy znacznie zmniej¬ szonym zuzyciu ciepla, wykorzystano w urza¬ dzeniu przemyslowym, w którym dwutlenek wegla usuwa sie pod cisnieniem atmosferycz¬ nym. W 'urzadzeniu tym, 1200 NnrVigodziine gazu z konwersji, pod cisnieniem atmosferycz¬ nym^ o zawartosci 18% dwiutlenkTi wegla wol¬ nego od siarkowodoru, w temperaturze iU44aC i temperaturze rosy 70°C oddaje swoje cieplo krazacemu w uczad&eniu roztworowi absor¬ pcyjnemu, przy czym gaz zostaje wymyty do zawartosci 2% dwutlenku wegla za pomoca roztworu me:taiarseutfm sadowego doprowadza nego w temperaturze 45°C kio kolumny absor¬ pcyjnej, po- czym wyczerpany roztwór ogrzany do temperatury 47°C przesyla sie do kolumny regeneracyjnej,, w której dwutlenek wegla usuwa sie za {pomoca strunrienia powietrza.Latwa regeneracja roztworu araerrimi nawet przez bezposrednio traktowanie gazami de- sarbujacymi w temperaturach w poblizu tem¬ peratury pokojowej, pozwala na korzystna od¬ mianie zwyklego sposohu regeneracji pozez ogEzewaaie do wrzenia i wykorzystanie tej odymiany sposobu za pomoca której regenera¬ cje roztworu prowadlzi sie najpierw w tem- peraitur^ze; wrzenia, a nastepnie w nizszej tem¬ peraturze za pomoca gazów desorbujacych,. jak wskazuje rysunek.Wyczerpany roztwór po wymyciu gatau w ko¬ lumnie absorpcyjnej 1, ogrzewa sie w przeciw- iprajdzie 2 za posrednictwem regenerowanego roztworu, po czym wprowadza sie go do ko¬ lumny 3, w której za pomoca pary doprowa¬ dzanej posrednio do wezownicy 4, ewentualnie bezposrednio kierowanej w miejscu 8 do dna wiezy, zostaje w temperaturze wrzenia czes¬ ciowo 'zregenerowany. Wieksza czesc dwutlenku wegla uwolniona ijafc wliladranmprzy malym zuzy¬ ciu ciepla, odzyskuje isie w stanie czystym na wierzcholku kolumny 3. Czesefowo zregenero¬ wany roztwór oddaje swoje cieplo w wymien¬ niku ciepla 2 i zamdasit oziebiania go do tem¬ peratury absorpcji za pomoca chlodnicy wod¬ nej jak to sie robi w. zwyia^eh procesach traktuje sie go w kolumnie 5 w pczecEwpradzie strumieniem powietrza z dmuchawy powietrz¬ nej 6. Dnafoehawa 6 spelnia podwójne zadanie, obniza temperature do temperatury absorpcji i {powoduje eaJkow&ta regeneracje roztworu -5..-przez dalsze gruntowne usuniecie dwutlenku wegla. Calkowicie zregenerowany oziebiony roz¬ twór doprowadza sie za pomoca pompy 7 do kolumny absorpcyjnej 1. Jak wynika z rysunku, wymiennik ciepla 2 mozna ^bocznikowac iza pomoca przewodu 9 i czesc roztworu o tem¬ peraturze procesu absorpcji przesyla sie wprost do wierzcholka wiezy 3. W ten sposób mozna czesciowo zregenerowany roztwór w wyzszej temperaturze doprowadzic do wierzcholka ko¬ lumny 5, w której mozna regeneracje dalej prowadzic za pomoca wiekszej ilosci ciepla, która ma sie tam do rozporzadzenia, f Sposób iten jest podobny do zwyklej rege¬ neracji przez ogrzewanie do wrzenia1, z ta róznica, ze zamiast chlodnicy wodnej stosuje sie urzadzenie, w którym roztwór traktuje sie za pomoca strainiienia powietrza. Daje to te korzysc, ze wielka ilosc ciepla, która w zwy¬ klym sposobie zostaje stracona w chlodnicy wodnej, w sposobie wedlug wynalazku jest wykorzystana (do regeneracji, tak ze ita rege¬ neracja w porównaniu ze sposobem za pomoca ogrzewania do wrzenia daje znaczna oszczed¬ nosc w zyzyciu ciepla, przy czym zaabsorbowa¬ ny dwutlenek wegla w znacznej czesci od¬ zyskuje sie z powrotem.Wedlug tej odmiany proces prowadzi sie w urzadzeniu o wydajnosci a.4K)0 Nm8/godizine ga¬ zu pod cisnieniem 112 atm. Gaz zawierajacy 211% dwutlenku wegla ii wolny siarkowodór wymywa sie do zawartosci 0J2% dwutlenku wegla za pomoca 8i0 m8 roztworu arseniniu/go- dzine, zawierajacego 170 g K20/litr i (12(0 g As20s/litr. W stadium regeneracji roztwór naj¬ pierw ogrzewa isie do temperatury wrzenia, przy czym zuzycie pary ogranicza sie do okolo 1,2—1,3 kg na 1 Nm8C02. Regeneruje sie 68% zaabsorbowanego dwutlenku wegla-, a pozostale 32% odfcedza sie nastepnie w kolumnie podob¬ nej do kolumny 5 przez traktowanie strumie¬ niem powietrza, które jednoczesnie oziebia roztwór do temperatury absorpcji I5i5°C. Nalezy zaznaczyc, ze zuzycie ciepla w omawianym przypadku wynosi okolo 190% pary^ która byla¬ by zuzyta w zwyklym sposobie regeneracji za pomoca ogrzewania do wrzenia., w podobnym urzadzeniu. Rózne zuzycie pary prowadzi do róznej ilosci odzyskiwanego dwutlenku wegla w stanie czystym.Sposób wedlug wynalazku mozna korzystnie stosowac nawet wtedy, jesli zamiast posredniego dostarczania pary, która ogrzewa roztwór do tem¬ peratury wrzenia, stosuje sie pare w bezpo¬ srednim zetknieciu z roztworem, która w urza- dzeniu wedlug rysunku jest doprowadzana ot*- worem 8. Chodzi przy tym zwlaszcza o pare ,vbezcisnieniowa" taka jak para z regeneracji, pare ./glucha" lub jakakolwiek pare o malej zawartosci ciepla, czesto dostepna w przemysle, jak np. para odlotowa z silnika lub z innych zródel np. para otrzymywana przy syntezie siarczanu amonowego itd. W tym przypadku nastepne traktowanie za pomoca powietrza oprócz oziebienia roztworu i uzupelniania re¬ generacji ma na celu przywrócenie normalnego stezenia roztworu, który w bezposrednim zet¬ knieciu z para o niskiej zawartosci ciepla zos¬ tal rozcienczony.Mozliwosc calkowitej regeneracji roztworu dzieki obecnosci (tlenku arsenawego, nawet w niskiej temperaturze, przy znacznie zmniej¬ szonym izuzyciu ciepla, wykorzystuje sie w dwustopniowym urzadzeniu oczyszczajacym, przy czym w pierwszym stadium,, wedlug wy¬ zej opisanego sposobu, -usuwa sie korzystnie dwutlenek wegla za pomoca stezonego roztwo¬ ru arseninu, natomiast w drugim stadium gruntownie oczyszcza sie od dwutlenku wegla az do zawartosci 20 czesci 'dwutlenku wegla na milion, korzystnie za pomoca rozcienczonego roztworu larseninu lub metaarseninu. To dru¬ gie stadium dzieli sie na stadium adsorpcji i stadium regeneracji, przy czym w tym os¬ tatnim roztwór regeneruje sie za pomoca stru¬ mienia gazu, w temperaturze niskiej, ponizej temperatury wrzenia* zazwyczaj rzedu 5'0—60° C, przy bardzo malym zuzyciu ciepla.Ten dwustopniowy proces zastosowano w du¬ zym przemyslowym urzadzeniu na »4"0i0i» Nm8/ /godzine gazu pod cisnieniem 217 atm. zawier¬ ajacego 3&,3% dwutlenku wegla. W pierwszym stadium stosuje sie roztwór arseninu, zawie¬ rajacy m& g JfcO/litr i li5K g AsaOj/litr, przy czym zostaje oczyszczony do resztkowej za¬ wartosci 2i% dwutlenku wegla. W drugim sta¬ dium stosuje sie bardziej rozcienczony roztwór, zawierajacy 615 g KsO/litr i 58 g As20s/litr, przy czym proces 'oczyszczania prowadzi sie do resztkowej zawartosci 10,02'% dwutlenku Wegla. W obu kolumnach regeneracyjnych za¬ równo w pierwszym jak i w drugim stadium zachodzi desorpcja za pomoca powietrza, przy czym obie kolumny wykorzystuja jeden i ten sam strumien powietrza, przeplywajacy przez nie kolejno. iZuzycie ciepla w pierwszym sta¬ dium wynosi tylko 4ft kal/Nm8C02, które jest odzyskiwane nawet calkowicie z gazu, a w drugim stadium jest praktycznie bez znacze¬ nia. - 6 -Jafco srodek cfesoiibujacy do (usuwania dwu¬ tlenku wegla mozna jak podano wyzej, sto¬ sowac (powietrze. Jednakze stosowanie powie¬ trza ma wade, polegajaca ma tym, ze znacznie zwieksza tworzenie -sie arsenianów wskutek utleniania znajdujacego sie w roztworze ab¬ sorbujacym (tlenku arsenawego (arseninów).Jasne wiec jest, ze arseniany nalezy z (roztwo¬ ru usuwac, poniewaz w przeciwienstwie do ar¬ seninu, arsenian jest nieaktywny w procesie aibsonpcji dwutlenku wegla. Nalezy nawet uni¬ kac jego obecnosci w roztworze absorpcyjnym, ze wzgledu na jego nujemne dizialanie, zwiazane prawdopodobnie z dzdialaniiam bufienujacyni war¬ tosc pH roztworu.Rzeczywiscie stwierdzono, ze wystepuje uje¬ mne dzialanie airsenianu, gdy jego stezenie, wyrazone w AS2O3 przekraczalo 3.0—60 g/litr.Na przyklad istwierdizono, ze roztwór arseninu sodowego, zawierajacy 23 g NazOMtr i 75 g AssOa/litr oraiz 29 g arsenianu/litr (w przeli¬ czeniu ;na AS2O5), wymywa pod cisnieniem atmosferycznym gaz, o /zawartosci 19,6% CO2 do !1,9%, podczas gdy przy zawartosci 79 g arsenianu/litr (w przeliczeniu na AS2O5), za¬ wartosc CO2 po wymywaniu gazu wynosi 6,4%.Roztwór arseninu potasowego, zawierajacy 210 g K20/litr i ISO g As203/litr oraz 30 g arsenianu/litr (w przeliczeniu AS2O5) obniza przy cisnieniu 12 atm, izawartosc CO2 w gazie wymywanym z J2jt% do 0,2%. Przy wartosci 76 g arsenianu/liitjr (w przeliczeniu na AS2O5) zawartosc COa w wymytym gazie wzrasta do 1,'2%.Niedogodnosci wynikajace z utleniania ar¬ seninu do arsenianu, którego stopniowe gro¬ madzenie sie w roztworze absorpcyjnym na¬ raza z czasem ma szkddiliiwe oddizialywanie na przebieg procesu, mcga byc stosunkowo latwo usuniete przez stala odwracalna przemiane ar¬ senianu w arsenin. Znany ten sposób polega na odbieraniu z roztworu krazacego w urzadzeniu jego czesci, zmieszaniu z czynnikiem redu¬ kujacym i ogrzewaniu calosci do temperatury 2510—12810°C. w zbiorniku cisnieniowym.Sposób wedlug wynalazku stosuje sie do usuwa¬ nia dwutlenku wegla z mieszaniny gaizów, nie za¬ wierajacej siarkowodoru, poniewaz nastepowa¬ laby calkowita absorpcja siarkowodoru i two¬ rzylyby sie siarkowe zwiazki arsenu, które w przeciwienstwie do tlenku arsenawego nie stanowia zwiarików aktywnych w procesie ab¬ sorpcji dwutlenku wegla i ponadto zostalyby wytracone jako siarczki arsenu przez dwutle¬ nek wegla znajdujacy sie w mieszaninie ga¬ zów, która ma byc oczyszczona. W przypadku stosowania powietrza jako srodka desorbuja- cego, nalezy bezwzglednie unikac obecnosci siairkowcdioru w mieszaninach gaizów poddawa¬ nych oczyszczaniu, poniewaz oprócz wyzej wymienionych niedogodnosci dochodzi jeszcze to, ze male slady siarkowych izwiazków arse¬ nu w roztworze w znacznym stopniu katali¬ zuja utlenianie arseninu chodzace za pomoca tlenku powietrza. Gdyby siarkowodór nie zostal wstepnie z mieszaniny gazów calkowicie "usuniety, ewentualnie gdyjy zostal on przypadkowo wprowadzony do cyklu oczyszczania, ewentualnemu nagromadzeniu sie siarkowych zwiaizków arsenu w roztworze, mozna (przeciwdzialac za pomoca róznych me¬ tod, np. przez traktowanie roztworu na goraco cyjankami alkaliów, które przeprowadzaja siar¬ kowe zwiaki w suditocyjianki, nie posiadajace juz dzialania katalitycznego. Odmiane sposobu stanowi traktowanie roztworu solami olowiu, przede wszystkim weglanu olowiu lub solami innych metali, które usuwaja siarke w postaci nierozpuszczalnych siarczków eliminujac nie¬ dogodnosci zwiazane z obecnoscia siarki. PL