#*"**.POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 46017 KI. 21 a1, 18/08 Institut fur Regelungstechnik*) Berlin, Niemiecka ReputoLHca Demokratyczna Wzmacniacz maszyny liczqcej, przeznaczony zwlaszcza dla modeli zamknietych ukladów regulowania Patent trwa od dinda 3 marca 1961 r.Perwszenstwo: 24 listopada 1960 r. (Niemiecka Republika Demokratyczna).Wynalazek dotyczy wzmacniacza maszyny liczacej, przeznaczonego zwlaszcza dla modeli zamknietych ukladów regulowania, w których do stabilizacji stosuje sie wizmaicniaicz wibra- tarowy, a napiecie wejsciowe wzmacnia sie w trzech stopniach wzmacniania, sprzezonych gal¬ wanicznie w zwykly sposób.W przypadku gdy dila okreslanego celu ma zostac skonstruowiany regulator, okazalo sie korzystne zastosowanie w urzadzeniu zamiast regulatora, najpierw modelu zamknietego ukla¬ du, regulowania, stojacego do dyspozycji kon- striuktora. Model ten wyposazony jest we wszy¬ stkie wystepujace przy regulatorach rodzaje dzialan P (proporcjonalne), I (calkujace), D (rózniczkujace) oraz ewentualnie w czlony sta- *) Wlasciciel paten/tu oswiadczyl, ze twórca wynalazku jest inz. Horst Kiirst. nowiace sprzezenia zwrotne, przy czym na czlo¬ nach tych stopnie wzmocnienia i sttale czasu przestawiane byc moga w sposób uniwersalny.Przez odpowiednie przestawianie tych warto¬ sci znajduje projektant potrzebne mu dane do konstrukcji regulatora, który na przyklad nie bedzie wykazywal wahan przy najkrótszym czasie regulowania. Ponadto modele zamknie¬ tych ukladów regulowania sluzy £ moga jako imitatory przy innych pracach, majacych na celu zebranie danych potrzebnych do zalozen kostrukcyj nych.W zwyklych urzadzeniach tego rodzaju nie ma mozliwosci zmiany wspólczynnika wzmoc¬ nienia dla najnizszych czestotliwosci i stalych napiec, poniewaz jest on nastawiony na wsjpól- czynnik wzmocnienia glównego wzmacniacza, albo na iloczyn ze wspólczynników wzmocnie¬ nia wzmacniacza glównego i wzmacniacza po- mocniczegio.Zadaniem wynalazku jest stworzenie wzmac¬ niacza maszyny liczacej, przeznaczonego zwla¬ szcza dla modeli zamknietych ukladów regulo¬ wania, którego wzmocnienie statyczne mozna nastawic na dowodna wartosc zawarta miedzy wspólczynnikiem wzmocniamiia wzmacniacza glównego a iloczynem tego wspólczynnika i wspólczynnika wzmocnienia wizmacniacza po¬ mocniczego, bez potrzeby wlaczania ujemnego sprzezenia zwrotnego, oraz zapewnienie dyna¬ micznej stabilnosci wobec samowzbudzemia przy pracy typu P, I, D itd., a takze nieznieksztal- conego przenoszenia prostokatnych impulsów napiecia przy pracy typu P.Zadanie to wedlug wynalazku zostalo roz¬ wiazane w ten sposób, ze po pierwsze dla do¬ wolnego ustalenia statycznego wspólczynnika wzmocnienia pomiedzy wspólczynnikiem wzmoc¬ nienia wzmacniacza glównego a iloczynem te¬ go wspólczynnika i wspólczynnika wzmacnia¬ cza pomocniczego do galezi mostkowego ukla¬ du wzmacniajacego wlacza sie równolegle opor¬ nik o odpowiedniej wartosci. Po drugie, uwzgle¬ dniajac istniejace lub zadane stale czasu, tlu¬ miki umieszcza stie tak, ze przesuniecie razowe przy wzmocnieniu obwodu Vk<10 przekracza nieznacznie — 90°, przy czym glówna czesc tlumienia przypada na pierwszy stopien wzmo¬ cnienia. Wspomniany wyzej obwód stanowi uklad lancuchowo polaczonych ozwórniJków ze sprzezeniem zwrotnym. Przyklad wykonania wedlug wynalazku zostanie objasniony na pod¬ stawie rysunku. Przez wzmocnienie obwodu rozumie sie wzmocnienie przecietnego w dowol¬ nym miejscu obwodu, to zniaczy stosunek rze¬ du wielkosci wejsciowej do rzedu wielkosci wyjsciowej, w przypadku gdy w miejscu prze¬ ciecia do tak utworzonego wejscia przylozy sie wartosc wejsciowa, a wartosc wyjsciowa odbiera sie na drugim krancu przecietego ob¬ wodu, lezacym w kierunku dzialania przecie¬ tego obwodu.Wzmacniacz glówny Ve l, który jest wzmac¬ niaczem pradu stalego o znanej budowie z trze¬ ma stopniami wzmocnienia sprzezonymi galwa¬ nicznie poprzez dzielnik napieciowy i który posiada wyjscie po stronie katody (katodowe) jest polaczony od strony wejscia w sposób równolegly ze stabilizujacym wzmacniaczem po- mocniLcaym Ve 2, który jest wzmacniaczem wiibratarowym.Stabilnosc dynamiczna glównego wzmacnia¬ cza Ve 1 o wspólczynniku wzmocnienia V1 osiaga sie przez zastosowanie, uwidocznionych na rysunku, kondensatorów C2 — C7 w pola¬ czeniu z odpowiednimi opornikami R2 — R7.Kondensatory C3 C4 sluza do kompensacji po¬ jemnosci skutecznej siatka — katoda w lampach R62, Ró3, przy czym kondensator Cs posiada pojemnosc objuczona z zapasem. Czlon zlozony z opornika R2 i kondensatora C2 jest przylaczo¬ ny równolegle do opornika wewnetrznego R{ oraz do opornosci obciazenia RL lampy Ról i wywoluje konieczne dla stabilizacji tlumienie wysokich czestotliwosci, natomiast czlon zlo¬ zony z kondensatora CB i opornika R9, wlaczo¬ ny równolegle do opornosci wewnetrznej i opor¬ nosci obciazenia lampy R63, wprowadza nie¬ znaczne tlumienie dopiero przy tych czestotlii- wosciaoh, przy których czlon zlozony z konden¬ satora C2 i opornika R2 przestaje dzialac. Kon¬ densator C6 wywoluje chwilowe rózniczkowanie napiecia wejsciowego przy wyzszych czestotli¬ wosciach, powodujac czesciowe odwrócenie fazy, a tym samym zwiekszenie szerokosci pasma impulsu. Kondensator C7 wlaczony jest rów¬ nolegle do opornika Rl ujemnego sprzezenia zwrotnego i zmniejsza blad przesuniecia fazo¬ wego spowodowany przez oporniki Rj, RQ slu¬ zace jako dzielnik napieciowy, który to blad wystepuje przy wysokich czestotliwosciach z powodu pojemnosci montazowych ukladu. Kon¬ densator C10 o wartosci kilku pikofarodów po¬ woduje wygladzenie przebiegu fazowego. Stabil¬ nosc samego wzmacniacza pomocniczego, przy zastosowaniu przekaznika telegraficznego, slu¬ zacego jako przeksztaltnik wibratorowy, osiaga sie za pomoca kondensatora C8, dla którego najmniejsza wartosc pojemnosci zawartej po¬ miedzy wejsciem 2 i wyijsciem D wzmacnia¬ cza pomocniczego Ve 2 pomnozonej przez jego wspólczynnik wzmocnienia V2. Czlon skladaja- cy sie z opornlika R12 i kondensatora Crt sluzy do odfiltrowania czestotliwosci przeksztaltnika wibratorowego, przy czym oblicza sie go z za¬ danego tlumienia oraz zaleznosci C9 • R12 < V2 • C2 . Rn // R, Skladowe C, R2 oraz C^ R9 i Cft, C10 sa tak obliczone, ze przesuniecie fazowe wzmacniacza glównego Vel nie wzrosnie znacznie powyzej — 90°, poczawszy od dolnej czestotliwosci gra¬ nicznej, zanim wspólczynnik wzmocnienia niie spadnie do wartosci <10, a zwlaszcza do warto¬ sci <1. Calkowity statyczny wspólczynnik wzmocnienia Vst wynosi maksymalnie ' ¦V1 • • V2 i ponizej tej wartosdi granicznej jest rów- — 2 -.ny w przyblizeniu odwrotnosci stosunku dzielnika riapdecdowego.K; *i.' Ru Rn Przez dolaczanie z zewnatrz, opornika Rz równolegle do R10 mozna dowolnie zmieniac wspólczynnik wzmocnientia w giranicach zawar¬ tych pomiedzy Vi i Vx • V2. PL