. Wynalazek, dotyczy samoczynnego sprzegu srodkowego zderzaka, zwlaszcza konstrukcji Wil- lisona, nadajacego sie do pojazdów .szynowych i zaopatrzonego w urzadzenie pozwalajace na zwiekszenie zakresu chwytania i wykluczajace wzajemne ruchy w kierunku pionowym zla¬ czonego sprzegu.Znane jest umieszczanie dodatkowych urza¬ dzen na sprzegach srodkowego zderzaka, które zwiekszaja zakres chwytania w kierunku po¬ ziomym i. ewentualnie takze pionowym, co zo¬ stalo uzyskane przez umieszczenie ponizej sprze¬ gu sztywnego, wystajacego skosnie w dól z przo¬ du .i na zewnatrz rogu. Proponowano równiez umieszczenie tego rodzaju rogu z boku sprzegu srodkowego zderzaka konstrukcji Willisona, aby przeksztalcic,w ten sposób ten sprzeg na sprzeg podobny do;sztywnego. Nie udalo sie jednak przy tym uksztaltowac wyzej wymienionego *) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze twórca wynalazku jest Pierre Baronet. rogu tak, aby zakres chwytania zostal w wy¬ maganym stopniu zwiekszony tak w kierunku poziomym jak i pionowym.Zadaniem wynalazku jest wytworzenie sprze¬ gu srodkowego zderzaka wyzej wymienionego rodzaju, zaopatrzonego w urzadzenie zwieksza¬ jace w sposób wystarczajacy zakres chwytania w kierunku poziomym i pionowym, przy czym sprzeg wraz z tym urzadzeniem tworzy zwarta calosc mieszczaca sie calkowicie w tak zwanej przestrzeni bernenskiej, przewidzianej dla sprze¬ gów na podstawie ogólnie obowiazujacych umów.Zadanie powyzsze rozwiazane zostalo zgodnie z wynalazkiem przez zastosowanie kombinacji trzech powierzchni prowadzacych, umieszczo¬ nych na urzadzeniu osadzonym na sprzegu, z których pierwsza zajmuje cala przednia po¬ wierzchnie czolowa urzadzenia, i rozciaga sie równolegle do powierzchni prowadzacej malej i szczeki sprzegu poczawszy od pionowej plasz¬ czyzny ; przechodzacej przez wzdluzna os sy-metrii sprzegu az poza powieirztnnie prowadzaca malej szczeki z boku sprzegu. Druga powierz¬ chnia wykonana jest z boku glowicy sprzegu, ponizej poprzednio wymienionej powierzchni, prowadzacej, przecina te ostatnia wzdluz po¬ ziomej linii i rozciaga sie pochylo skosnie w dól i wstecz. Trzecim powierzchnia prowa¬ dzaca laczy sie od zewnatrz z boku z droga powierzchnia prowadzaca i znajduje sie rów¬ niez ponizej pierwszej powierzchni prowadzacej i rozciaga sie skosnie do tylu i na zewnatrz, przy czym jej dolna granica jest w stosunku do górnej praeróh^U w kierunku widli|4d^ osi symetrii sprzegu. Dalsze wykonanie przed¬ miotu wynalazku przedstawione jest w apisfe 1 na rysunkach. i s "¦ \ .-¦' i '? * ¦... 1 Na rysunkach przedstawiono przykladowo wy¬ konanie sprzegu wedlug wynalazku.Fig. 1 przedstawia rzut perspektywiczny sprzegu, lig. % — sprzeg w rzucie z boku, fig. 3— sprzeg w widoku z przodu, a fig. 4 — sprzeg w rzucie z dolu.Elementy jednakowe oznaczone sa tymi sa¬ mymi znakami.Do pojazdu nie uwidocznionego na rysunku zalozony jest przegubowo ciagiel 1, który na przednia* SSoneu posiada glowice J op**egto kon¬ strukcji Willisona. Srodkowa cofnieta czesc 7 sciany czolowej glowicy sprzegu 3 zaopatrzona w klin do sprzegania 5, dajacy sie wciagac do srodka, jest ograniczona przez plaszczyzne pro¬ wadzaca 9 skierowana wstecz, przecinajaca pla¬ szczyzne czolowa 7 na górnej krawedzi pozio¬ mej. Duza szczeka U sprzegu Willisona posia¬ da na skutek sciecia górnej jego czesci zmniej¬ szona wysokosc w kierunku sprzegania. Przy przettniej krawedzi szczeki powierzchnia jej sklada sie z powierzchni prowadzacej 13% prze¬ biegajacej kil górze i do tylu oraz z powierz¬ chni prowadzacej 15, umieszczonej ponad wy¬ stajaca jej czescia hakowa i przebiegajacej w przyblizeniu równolegle do wzdluznej osi sprzegania, pochylonej w dól w kierunku os! sprzegu.Powierzchnia prowadzaca 17 duzej szczeki sprzegu posiada przeto mniejsza wysokosc w stosunku do normalnej. Mala szczeka sprzegu 19 wykonana jest jak zwykle i jej pionowa powierzchnia prowadzaca 21 jest podobnie jak powieitachnia prowadzaca 17 skierowana w tyl ku srodkowi sprzegu* Na glowicy sprzegu 3 jest osadzona za pomoca umieszczonych w niej otworów 23 i sworzni 25 urzadzenie 27 w po¬ staci skrzyni, które rozciaga sie w kierunku wzdluznym mniej wiecej od nasady glowicy sprzegu 3 na ciegle 1 az poza mala szczeke 19* a z boku powyzej malej saczeki od prostopadlej plaszczyzny lezacej w osi wzdluznej sprzegu, az poza glowice sprzegu wystajac z boku. Przed¬ nia sciane czolowa urzadzenia 27 stanowi po¬ wierzchnia prowadzaca 20 równolegla do po¬ wierzchni prowadzacej 21 malej saczeki 19, przy czym do jej dolnej krawedzi przylega za¬ czynajaca sie ponad powierzchnia. prowadzaca 21 powierzchnia prowadzaca 31, lezaca z boku glowicy sprzegu, która z powierzchnia prowa¬ dzaca 29 tworzy pozioma linie przeciecia, a kto* /** ro%ia^« sie do tylu skosnie ku dolowi. Po¬ wierzchnia prowadzaca 31 ograniczona jest t za boku przez przylegajaca równiez do po- I ^erzalhni prowadzacej 29 powierzchnie pro¬ wadzaca 33, przy czym prostopadla do niej skierowana jest skosnie na zewnatrz, w dól i do przodu. Uraadzenie 27 zaopatrzone jest w zeberka usztywniajace 35, podpierajace po¬ wierzchnie prowadzace 29, 31 i 33+ Powierzchnia prowadzaca 29 posiada ksztalt lezacej litery „U". W jej wydrazeniu znajdujacym sie w urza- dzetniu 27 tworzy sie^komora 37, otwarta z przo¬ du i boku w kierunku do srodka sprzegu. Ko¬ mora 37 jest z boku ograniczona sciana czo¬ lowa 39 samoczynnego sprzegu przewodów, któ¬ rego os wzdluzna przebiega poziomo i równole¬ gle do powierzchni prowadzacej 29, a który moze posiadac znana lub proponowana budo¬ we, najlepiej jednak jest wykonac go w po¬ staci wielozylowego sprzegu przewodów. Od przodu sprzeg tych przewodów przykryty jest blacha ochronna, której powierzchnia 41 znaj¬ duje sie w plaszczyznie powierzchni prowadza¬ cej 29. Od sprzegu przewodów prowadza prze¬ wody gumowe 43 do sieci tych przewodów w po¬ jezdzie. W zewnetrznej scianie bocznej urza¬ dzenia 27 znajduje sie otwór 47, przy pomocy którego dostep do sciany czolowej 39 sprzegu przewodów jest bardzo latwy. W celu uzyska¬ nia symetrycznego zakresu chwytania 1 zacho¬ wania tak zwanej przestrzeni bernenskiej, okreslajacej przestrzen, w obrebie której mu¬ sza znajdowac sie wszystkie czesci sprzegu, ko¬ rzystnie jest, jesli duza szczeka II zostanie scieta z boku w przeciwienstwie do normalnej postaci w taki sposób, iz utworzona zostaje boczna powierzchnia zewnetrzna 45 zasadniczo równolegla do wzdluznej osi symetrii sprzegu i jesli caly sprzeg zostanie wychylony w bok w kierunku szczeki U w taki sposób, aby osie podluzne pojazdu i sprzegu tworzyly kat ostry.Przy laczeniu dwóch sprzegów tego rodzaju, które sa wzajemnie przesuniete, a których osis -2 - }wzdluzne leza do siebie pod katem, pionowa krawedz zewnetrzna powierzchni prowadzacej 29 glowicy jednego sprzegu dotyka poczatkowo powierzchnie 41 albo powierzchnie prowadzaca 29 glowicy sprzegu drugiego wagonu i powo¬ duje w taki sposób przy zblizaniu: glowic sprzegu ich skrecenie, az osie wzdluzne tychze zajmuja polozenie równolegle wzgledem siebie.Przy dalszym zblizaniu glowic sprzegu powierz¬ chnie prowadzace 29 obu glowic slizgaja sie po sobie, tak ze zaczyna sie poziome centrowanie glowic sprzegu. W czasie tego przebiegu po¬ wierzchnia prowadzaca 15 wyzej polozonej glo¬ wicy sprzegu przylega do powierzchni prowa¬ dzacej 33 nizej polozonej glowicy sprzegu, po¬ wodujac przez to czasowe srodkowanie na wy¬ sokosc glowic sprzegu. Przy dalszym przebiegu sprzegania stykaja sie powierzchnie wodzace 13 i 31 obu glowic sprzegu, przez co kontynuo¬ wane jest srodkowanie na wysokosc. Krótko przed zakonczeniem srodkowania w poziomie glowic sprzegu powierzchnie prowadzace 29 obu glowic przestaja wspólpracowac ze soba tak, iz glowice sprzegu moga zblizac sie ku sobie niemal w kierunku osiowym, a sprzegi przewo¬ dów wchodza do wolnej przestrzeni 37 sprzegu drugiego wagonu. Dalsze centrowanie w pozio¬ mie przejmuja powierzchnie prowadzace 17 i 21 szczek U i 19 w sposób znany, dopóki mala szczeka sprzegu 19 nie przejdzie miedzy duza i mala szczeka sprzegu drugiego wagonu, tak iz powierzchnia 21 dochodzi do powierzchni 7 sprzegu drugiego wagonu. Kliny 5 znajduja sie w tym czasie w tyle w polozeniu luzowania, w którym koniec przedni lezy w plaszczyznie 7.W czasie tej fazy sprzegania powierzchnie pro¬ wadzace 31 obu glowic doprowadza sie do polo¬ zenia, w którym przylegaja one do powierzchni prowadzacej 9 przeciwleglego sprzegu drugiego wagonu, dzieki czemu nastepuje dokladne cen¬ trowanie i zaryglowanie glowic sprzegu w kie¬ runku pionowym. W fazie koncowej procesu sprzegania slizga sie powierzchnia prowadzaca 21 wzdluz powierzchni 7, dopóki mala szczeka 19 jednej glowicy nie dojdzie do wewnetrznej sciany bocznej duzej szczeki 11 glowicy sprzegu drugiego wagonu i nie zostanie objeta przez jego czesc hakowata. W tym czasie sprzegi prze¬ wodów, przechodzacych przez obie glowice sprzegu, lacza przewody te w znany sposób przez wzajemne docisniecie scian czolowych, Po zakonczeniu tej fazy sprzegania kliny 5 wra¬ caja do przedstawionego na rysunku polozenia i rygluja sprzeg.Oczywiscie jest mozliwe, iz przy odpowied¬ nim, wzajemnym polozeniu wyjsciowym glowic sprzegu jedna lub kilka z przestawionych faz bedzie zbedna i z tego powodu odpadnie. Po¬ wierzchnie wodzace moga dochodzic do wzajem¬ nego styku w zmienionej kolejnosci.W celu rooK-zegniecia wyciaga sie kliny sprze¬ gu. Przy nastepujacym roaciaganiu glowic *prae- gu tylna powierzchnia duzej szczeki sprzeglo¬ wej U wyprowadza mala szczeke 19 ze sprzegu, przy czym równoczesnie rozlaczaja sie pola¬ czenia przewodów.Przez wyjecie sworzni 25 mozna oddzielic urzadzenie 27 od glowicy sprzegu 3. Powstaje wtenczas sprzeg Willisona o prawie normalnej konstrukcji oraz dzialaniu.Kombinacja powierzchni wodzacych wedlug wynalazku stwarza mozliwosc umieszczenia ich pod malym katem, przez co sprzegi centruja sie stosunkowo latwo.W celu unikniecia zanieczyszczenia wolnej przestrzeni 37 mozna ja zaslonic z przodu przy pomocy klapy, samoczynnie otwierajacej sie w czasie procesu sprzegania.Wynalazek nadaje sie do stosowania nie tylko do sprzegów Willisona, ale równiez do sprzegów srodkowego zderzaka innej budowy. PL