Opublikowano dnia 14 lipca 1962 r.POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 45860 KI. 42 k, 46/06 „Rafamet" Fabryka Obrabiarek*) Kuznia Raciborska, Polska Zestaw czujników ultradzwiekowych do badania osi i walów Patent trwa od dnia 15 stycznia 1962 r.Przedmiotem wynalazku jest zestaw czujni¬ ków sluzacych do wykrywania pekniec zmecze¬ niowych w osiach i walach z ich powierzchni walcowej.W znany sposób stosuje sie do tego celu badanie z powierzchni czolowej osi lub walu.Badanie takie w przypadku przedmiotu o zlo¬ zonym ksztalcie, np. osi napedowych elektro¬ wozów, nie wykrywa wad w niektórych niebez¬ piecznych miejscach przedmiotu, a ponadto jest trudne do stosowania dla tych przedmiotów, których powierzchnia czolowa posiada rowki lub kly. Badanie z powierzchni walcowej do¬ tychczas nie znalazlo szerszego zastosowania z powodu braku dostatecznie sprawnych czuj¬ ników.*) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze wspól¬ twórcami wynalazku sa mgr inz. Józef Tabin i Jan Glowalla.Czujnik wedlug wynalazku pozwala na szyb¬ kie badanie osi, wykrywajac pekniecia zme¬ czeniowe z powierzchni walcowej osi lub walu dzieki umieszczeniu w nim kilku przetworni¬ ków skierowanych pod róznymi katami, przez co uzyskano bardzo szeroka charakterystyke kierunkowa calego zespolu. Znane jest stoso¬ wanie zespolów przetworników lub tak zwanej mozaiki przetwornikowej, jednakze w ukladach znanych przetworniki leza w jednej plaszczyz¬ nie, wobec czego czujniki takie maja waska charakterystyke kierunkowa, a ponadto przy ich stosowaniu wystepuje zjawisko interferen¬ cji wplywajace szkodliwie na wykrywanie wad, co nie zachodzi przy zastosowaniu ukladu prze¬ tworników w czujniku wedlug wynalazku.Okazalo sie szczególnie korzystne umieszcza¬ nie przetworników w czujniku parami syme¬ trycznie przy nachyleniu pod katem 20-^*0° oraz pod katem 35—50°. Przy takim doborze katów, pod którymi ustawione sa dwie pary przetworników, charakterystyka kierunkowa Hijest stosunkowo równomierna i daje bardzo do¬ bre wyniki oraz pozwala osiagnac duza szyb¬ kosc przeprowadzania badan.W celu umozliwienia ustawiania czujnika o plaskiej podstawie na przedmiotach walco¬ wych i wypelniania woda przestrzeni miedzy czujnikiem a powierzchnia tych przedmiotów, czujnik wedlug wynalazku posiada oslony boczne wykonane z tworzywa podatnego, np. z gumy, które wlasnym ciezarem lub sila wlas¬ nej sprezystosci przylegaja do powierzchni wal¬ cowej danego przedmiotu. Do wnetrza tych oslon wprowadza sie wode, która tym silniej przy¬ ciska oslony do powierzchni przedmiotu. Oslo¬ ny te, aczkolwiek nie zapewniaja calkowitej szczelnosci, umozliwiaja wypelnienie woda przestrzeni miedzy czujnikiem a przedmiotem przy stalym doprowadzaniu wody oraz przy szerokim zakresie srednic przedmiotów bada¬ nych. Ponadto oslony te nie utrudniaja prze¬ stawiania czujnika na dalsze miejsce do na¬ stepnego pomiaru.Czujnik wedlug wynalazku przedstawiony jest schematycznie na rysunku, którego fig. 1 jest przekrojem podluznym, a fig. 2 — przekrojem poprzecznym.Przetworniki ultradzwiekowe A sa przymo¬ cowane do ksztaltki B wykonanej z polimeta¬ krylanu metylowego, której poszczególne scian¬ ki przeznaczone do ich przymocowania nachy¬ lone sa wzgledem podstawy czujnika pod katem 30° oraz 45°. Czujnik spoczywa na wale C i jest uszczelniony oslonami D wykonanymi z gumy w celu wytworzenia przestrzeni zamknietej miedzy czujnikiem a walem, do której dopro¬ wadzana jest 'woda w sposób nie pokazany na rysunku. PL