wm dnia 4 maja 1962 r. # £ yT\ POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 45791 KI. 12 o, 11 Warszaiuska Fabryka Syntetykóiu Zapachomych*) Warszawa, Polska Sposób wytwarzania estrów benzylowych kwasów organicznych Patent trwa od dnia 22 marca 1960 r.Klasyczne metody wytwarzania estrów ben¬ zylowych kwasów organicznych ipoiegjaja na dzialaniu alkoholu benzylowego na kwasy or¬ ganiczne, bezwodniki kwasowe lub chlorki kwa¬ sowe. Znany jest równiez sposób wytwarzania estrów benzylowych kwasów organicznych przez dzialanie chlorku benzylu na sole kwasów or¬ ganicznych. Sposobem tym otrzymuje sie od¬ powiedni ester benzylowy i sól nieorganiczna'.Sposób ten jednak wykazuje te wade, ze nalezy najpierw wytworzyc odpowiednie sode kwasów -organicznych, co powaznie podraza koszty wy¬ twarzania.Sposób wedlug wynalazku pozwala uniknac operacji przeprowadzania kwasów organicznych w ich sole, a ponadto uzyskuje sie ubocznie czysty chlorowodór, który moze byc uzyty do innych celów.Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwa¬ rzania estrów benzylowych kwasów orgainicz- *) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze wspól¬ twórcami wynalazku sa prof. dr Jan Michalski, mgr inz. Antoni Kowalski i dr Bernard Fiszer. nych przez dzialanie chlorku benzylu na wolny kwas organiczny.Reakcja przebiega wedlug schematu: R-COOH+aCH?C6H5-* RCOOC H2C6H5+HCL W tym celu dziala sie chlorkiem benzylu na kwas organiczny w aparaturze niemetalowej (szklo, porcelana- emalia kwasoodpornia) i ogrze¬ wa substraty w temperaturze 140—220°C pod chlodnica zwrotna przy cisnieniu normalnym.Na 1 mol kwasu organicznego stosuje sie od 1,25 do 10 moli chlorku benzylu.Z mieszaniny poreakcyjnej wydziela sie ester benzylowy przez frakcyjna destylacje próznio¬ wa. Nieprzereagowane substraty zawraca sie do reakcji. Wydzielajacy s*ie w czasie procesu estryfikacji wolny chlorowodór moze byc wy¬ chwytywany dowolna metoda.Chlorek benzylu i kwas organiczny nie moga zawierac soli zelaza, srebra, miedzi i cyny Estry benzylowe kwasów organicznych otrzy¬ mane sposobem wedlug wynalazku moga byc stosowane jako skladniki, kompozycji zapacho-wych, spozywczych i kosmetycznych. Moga byc tez stosowane jako plastyfikatory i modyfikato¬ ry mas plastycznych.Przyklad I. 116 g (1 mol) kwasu n-kapro- nowego i 202,6 g (1,6 mola) chlorku benzylu ogrzewa sie pod chlodnica zwrotna w tempera¬ turze 177—202°C w ciagu 43 godzin. Mieszanine poreakcyjna rozdziela sie przez frakcyjna des¬ tylacje pod zmniejszonym cisnieniem, uzysku¬ jac 124 g estru benzylowego kwasu n-kaprono¬ wego, co stanowi 60% wydajnosci teoretycznej.Wlasciwosci otrzymanego estru: temperatura wrzenia — 137^142°C (przy cisnieniu 12 mmHg), nD™—1,4890. Nieprzereagowane substraty za¬ wraca sie do reakcji.Przyklad II. 94,5 g 1 mol) lowasiu chloro¬ octowego i 253,2 g (2 mole) chlorku benzylu ogrzewa sie pod chlodnica zwrotna w ciagu 10 godzin. Mieszanine poreakcyjna rozdziela sie jak w przykladzie I, otrzymujac 13B g estru benzylowego kwasu chlorooctowego, co stanowi okolo 75% wydajnosci teoretycznej.Wlasciwosci otrzymanego estru: temperatura wrzenia — 148—154°C (przy cisnieniu 15 mm Hg), nD18 —1,5246. Nieprzereagowane substraty zawraca sie do reakcji.Przyklad III. 122 g (1 mol) kwasu ben¬ zoesowego i 215 g (1,7 mola) chlorku benzylu ogrzewa sie pod chlodnica zwrotna w tempe¬ raturze 187—(195°C w ciagu 30 godzin. Miesza¬ nine poreakcyjna rozdziela sie jak w przykla¬ dzie I, otrzymujac 113 g estru benzylowego kwasu benzoesowego, co stanowi 56% wydaj¬ nosci teoretycznej. Wlasciwosci otrzymanego estru: temperatura wrzenia i— 175°C (przy cisnieniu 10 mm Hg), iip20 —1,5885. Nieprze¬ reagowane substraty zawraca sie do reakcji.Przyklad IV. 136 g (1 mol) kwasu fenylo¬ octowego i 253 g (2 mole) chlorku benzylu ogrzewa sie pod chlodnica zwrotna w tempe¬ raturze 193—215°C w ciagu 43 godzin. Miesza¬ nine poreakcyjna rozdziela sie jak w przykla¬ dzie I, otrzymujac 148 g estru benzylowego kwasu fenylooctowego, co stanowi 65,4% wy¬ dajnosci teoretycznej.Wlasciwosci otrzymanego estru: temperatura wrzenia — 160—168°C (przy cisnieniu 5 mm Hg), nj}20—1,5561. Nieprzereagowane substraty zawraca sie do reakcji.Przyklad V. 163,5 g (1 mol) kwasu trój- chlorooctowego i 1265 g (10 moli) chlorku ben¬ zylu ogrzewa sie pod chlodnica zwrotna w tem¬ peraturze 167^173°C w ciagu 2,5 godzin.Mieszanine poreakcyjna rozdziela sie jak w przykladzie I, uzyskujac 157 g estru benzy¬ lowego kwasu trójchlorooctowego, co stanowi 62% wydajnosci teoretycznej.Wlasciwosci otrzymanego estru: temperatura wrzenia — 137—142°C (przy cisnieniu 12 mm Hg), nj}20 —1,5302. Nieprzereagowane substraty zawraca sie do reakcji. PL