'j& Wynalazek niniejszy dotyczy przyrza¬ du ograniczajacego sprzeganie cierne, któ¬ re tworzy sprzeglo zlozone, bardzo trwale i wygodne.Przyrzad, ograniczajacy zdolnosc sprze¬ gania, ma za zadanie lagodne uruchamia¬ nie napedu, podczas jego puszczania w ruch, nawet przy raptownem wlaczeniu sprzegla. Zdolnosc lagodzenia napedu, przy i ego uruchamianiu nie jest przeznaczona do wykonywania dlugotrwalych poslizgów sprzegla, przy pelnem obciazeniu posiada wiec budowe prosta i wymiary stosunkowo niewielkie.Przyrzad, ograniczajacy sprzeganie, po¬ sluguje sie tarciem sprezyny o wewnetrzna powierzchnie bebna, zaklinionego na wa¬ le silnika. Tarcie sprezyny o powierzchnie cierne powstaje dzieki naciskowi na koniec wymienionej sprezyny, wykonywanemu zapomoca dwu tarcz swobodnie wirujacych na wale silnika i usilujacych obrócic sie wzgledem siebie o pewien kat wskutek po¬ laczenia obu tarcz sprezynami.Zdolnosc napedu tarciowego zapomoca sprezyny miarkuje sie w ten sposób, iz si¬ la tarcia sprezyny o powierzchnie cierna, wywolana naciskiem na sprezyne cierna 8 jest równa lub troche wieksza, niz zadane sprezenie napedowe.Jeden z narzadów dzialajacych na sprezyne cierna nie jest bezposrednio zwia¬ zany z walem silnika, ani tez z walem napedzanym.Sila tarcia sprezyny ciernej o powierzch¬ nie bebna reguluje sie z jednej stronypreznoscia polaczenia tarcz, z drugiej zas ' ,. x dzieki przeciwdzialaniu sprezyny, o która \?+ .-Z**- * opierk sieJta-tczaLa Nazwiemy tarcze te tar- ^ ' ? * * cza^ wahadlowa* ^ Drugi narzad dzialajacy na sprezyne cierna stanowi, tarcze napedzajaca przy¬ rzad ograniczajacy sile tarcia, który wyko¬ nywa polaczenie pedni zapomoca zwyczaj¬ nego sprzegla ciernego. Równowaga urza¬ dzenia osiaga sie z jednej strony wskutek dzialania polaczenia sprezynami obu tarcz, a z drugiej dzieki przeciwdzialaniu syste¬ mu napedzanego na koniec sprzezyny cier¬ nej, o który opiera sie tarcza napedzana.Nazwiemy narzad ten tarcza odbiorcza.Sprezyna powinna byc zwinieta w ten sposób, azeby szpon, naciskajacy na ko¬ niec zwoju sprezyny ciernej 8, w kierunku od tarczy odbiorczej do tarczy wahadlo¬ wej, wykonywal ruchy obrotowe okolo o- si silnika skierowane w te sama strone, co ruchy obrotowe bebna ciernego.Praca sil, dzialajacych w urzadzeniu o- graniczajacem, oparta jest na wzorze: F = Q [i-jj-a), w którym F oznacza sile tarcia skierowana stycz¬ nie do obwodu bebna ciernego, Q— sile, z jaka tarcza wahadlowa dziala na konce sprezyny ciernej, e — podstawe logarytmów Napier'a równa 2.71828, ... / — wspólczynnik tarcia powierzchni ciernych sprezyny 8 i bebna 1. a — dlugosc zwojów sprezyny 8, przy¬ legajacych do bebna /.Stosowanie tego wzoru wykazuje, iz zmiennosc wspólczynnika tarcia stosunkowo malo wplywa na prace przyrzadu ograni¬ czajacego. W razie np. stosowania sprezy¬ ny o czterech zwojach, wielkosc sily prze¬ niesionej zmienia sie tylko w stosunku 1 do 1,13, podczas gdy wspólczynnik tarcia zmienia sie od 0,08 do 0,16, czyli zmienia sie w stosunku 1 do 2- Ponizej opisany jest przyklad wykona¬ nia wynalazku. Na zalaczonym rysunku fig. 1 uwidacznia przekrój osiowy zespolu urzadzenia, fig. 2 — tarcze wahadlowa i u- klad sprezyn od strony tarczy odbiorczej, a fig. 3 — przekrój zgrubienia tarczy od¬ biorczej wedlug linji m, n i srube miar- kownicza.Beben 1, który moze sluzyc jako kolo rozpedowe, jest umocowany na wale 2 sil¬ nika. Tarcza wahadlowa 3 i tarcza odbior¬ cza 4, osadzona swa piasta 5, moga sie ob¬ racac niezaleznie od siebie na czopie 6, stanowiacym przedluzenie walu silnika.Szpon 9 tarczy odbiorczej wchodzi w wy¬ krój na koncu sprezyny spiralnej, zwinie¬ tej na lewo. Kierunek obrotu bebna jest jednakowy z kierunkiem uzwojenia, pa¬ trzac od strony tarczy odbiorczej, czyli odwrotny kierunkowi obrotu wskazówek zegarowych.Pomiedzy szponami 11 i 12 tarczy wa¬ hadlowej i czopem 13 pierscienia 14, umo¬ cowanego wspólsrodkowo wzgledem tarczy odbiorczej, umieszczono kilka zacisnietych sprezyn 10. Latwo uzyskac odpowiednia preznosc zespolu sprezyn, przesuwajac pierscien 14 na tarczy 4, zapomoca sruby 15 (fig. 3), stanowiacej nastawialne oparcie czopa 16 umocowanego w pierscieniu. Szpo¬ ny 11 i 12 tarczy wahadlowej 3 wyprzedza podczas ruchu obrotowego przyrzadu czop 13, o który sie opiera wymieniona sprezyna 10.Stozek zewnetrzny 17, przymocowany do tarczy odbiorczej 4, nadaje zapomoca polaczenia ciernego ruch obrotowy stozko¬ wi wewnetrznemu 18 sprzegla, którego sprezyna 19 opiera sie zapomoca kulkowe¬ go lozyska oporowego o piaste 5, która sie opiera o wal silnika zapomoca takiegoz lo¬ zyska kulkowego 21.Pokrywa 22, przymocowana jest do beb¬ na /, zamyka caly uklad, tworzacy przy¬ rzad ograniczajacy polaczenie. — 2 — PL