W przemysle ceramiki budowlanej zawsze jest konieczny zabieg ustawiania w stosy wy¬ suszonych ksztaltek lub wypalonych cegiel, za pomoca mechanicznych ukladarek, w celu unik¬ niecia uciazliwej pracy recznej. O ile przy ukladaniu recznym pikniete cegly moga byc odrzucone odrazu, to przy stosowaniu do tego celu samoczynnych ukladarek odlamki wcho¬ dza do maszyny i wywoluja w niej zaklócenia wskutek róznicy wielkosci, poniewaz nie mo¬ ga byc pochwycone lub pokierowane przez na¬ rzedzia dostosowane i nastawione na obrabia¬ ny format cegly, jak np. chwytaki, szyny kierunkowe, listwy ograniczajace, tworzac nie¬ regularne zwaly.*) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze wspól¬ twórcami wynalazku sa Karl Schafer i Gunter Hennig.Z tego wzgledu proponowano juz przechylac podpory z ksztaltkami pod katem 30° w dól, przytrzymujac ksztaltki na skraju, aby odlam¬ ki suche mogly sie stoczyc. Kawalki uwiezione w torze przenosnikowym pozostaja jednak w nim nadal, wobec czego takie sortowanie nie daje pozadanych wyników.Przy sposobie wedlug wynalazku ksztaltki podczas przenoszenia na torze przenosnikowym do ukladarki sa poddawane oddzielnie obcia¬ zeniu sciskajacemu i gnacemu, wskutek czego nadlamane lub nietrwale ksztaltki; które pod¬ czas obróbki w ukladarce uleglyby prawdopo¬ dobnie skruszeniu, zostaja zlamane i dzieki specjalnej konstrukcji urzadzenia wedlug wy¬ nalazku nie sa dalej przenoszone, lecz wypa¬ daja z toru przenosnikowego, dzieki czemu do ukladarki dochodza tylko dobre i mocne ksztaltki i sa ustawiane w stos; tym samymukladarki moga pracowac w sposób ciagly bez zaklócen powodowanych przez odlamki ce¬ giel.Sposób wedlug wynalazku jest objasniony na przykladzie wykonania urzadzenia sortow- niczego, uwidocznionego na rysunku, na któ¬ rym fig. 1 przedstawia schematycznie prze¬ krój pionowy wzdluz linii A—B na fig. 2 — widok z góry, odpowiadajacy fig. 1, fig. 3 — przekrój pionowy wzdluz linii C—D na fig. 1, fig. 4 — widok w kierunku strzalki P na fig. I, fig. 5 — przedstawia schematycznie naped wal¬ ka dociskowego w urzadzeniu wedlug wyna¬ lazku, a fig. 6 — odmiane urzadzenia wedlug wynalazku z nieruchoma krawedzia lamiaca.Urzadzenie sortujace do wykonywania spo¬ sobu wedlug wynalazku sklada sie w zasadzie z dwuczesciowego toru przenosnikowego, utwo¬ rzonego przez dwa przenosniki pasowe 1, 2, a w miejscu gdzie ma odbywac sie obciazenie na sciskanie i zginanie jest podparty przez walki przeciwstawne 3, 4, 5, oraz umieszczo¬ ny nad tym miejscem walek naciskowy 6.Przenosniki 1, 2 sa umieszczone w pewnej od siebie odleglosci, ktyfrra cejlowo jest nieco mniejsza od najwiejkszej dlugosci krawedzi ksztaltek, i sa prowadzone na tarczach na- wrotnych 7, 8, z których jedna, np. tarcza 7, moze byc wykonana jako element napreza¬ jacy, natomiast tarcza 8 moze byc napedzana w znany sposób przez silnik 9, za posred¬ nictwem przekladni 10.Krazek naciskowy 6 jest osadzony na wale 11 przy tym w przyblizeniu w srodku miedzy dwoma pasami przenosnikowymi 1, 2 jednak wyzej od nich, wskutek czego miedzy wal¬ kiem naciskowym i pasami przenosnikowymi 1, 2 pozostaje szczelinowe przejscie 12 (fig. 1), przez które moga byc przenoszone ksztaltki 13 na pasy przenosnikowe. Wysokosc tego szczelinowego przejscia 12 jest wedlug wyna¬ lazku o tyle mniejsza od wysokosci ksztaltek, ze Krazek naciskowy 6 wywiera okreslone cis¬ nienie na ksztaltfci. Wskutek tego ksztaltki 13 (fig. 3), które opieraja sie tylko koncami na pasach przenosnikowych 1, 2 podlegaja zgina¬ niu, które jest dostosowane do wytrzymalosci pelnego przekroju cegly. Gdy jednak ksztaltka posiada rysy lub wykazuje zbyt mala wy¬ trzymalosc, to peka, a odlamki nie majac oparcia na pasach przenosnikowych spadaja w dól.Wal 11 krazka naciskowego 6 jest osadzony w blokach 14, przesuwanych pionowo w zna¬ ny skadinad sposób w prowadnicach 15, np. za pomoca srub lub sworzni 16, 17. Dzieki temu szczelinowe przejscie 12 moze byc nastawione na kazdy format cegly, a nacisk na ksztaltki moze byc regulowany. Miedzy sworzniami 16, 17 i blokami 14 moga byc' -wlaczone sprezyny 18, wskutek czego krazek naciskowy 6 jest podatny, a nacisk jest elastyczny. Zamiast trzpienia 16, 17 mozna zastosowac tloki na¬ ciskowe, hydrauliczne lub pneumatyczne. Za¬ jety takiego rozwiazania moga byc wykorzysta¬ ne takze np. do wskazywania nacisku lub rejestracji za pomoca elektrycznych lub hy¬ draulicznych przyrzadów pomiarowych.Do prawidlowego ustawienia ksztaltek 13 w urzadzeniu sortujacym najlepiej jest umies¬ cic przed krazkiein naciskowym 6 urzadzenie wyrównawcze. Urzadzenie to sklada sie np. z blachy oporowej 21 (fig. 1) dla ksztaltek przychodzacych na oddzielny podawczy prze¬ nosnik tasmowy 20 i z lejkowato ustawionych blach kierunkowych 22 (fig. 4), dzieki którym ksztaltki spadajace z tasmy 20 na pasy prze¬ nosnikowe 1, 2 sa sprowadzane na te pasy w polozeniu wyprostowanym i prawidlowo na¬ kierowanym. Przy tym osiaga sie juz wstepna segregacje, gdyz ksztaltki trafiajac na pasy przenosnikowe 1, 2 podlegaja malym napreze¬ niom gnacym pod dzialaniem energii kinetycz¬ nej, wskutek czego luzno zlaczone czesci roz¬ padaja sie, a odlamki spadaja pomiedzy pasa¬ mi przenosnikowymi jeszcze przed walkami naciskowymi 3, 4, 5, 6.Spadajace odlamki zbiera sie w lejach zbior¬ czych 23, 24 i odprowadza dalej na tasmy przenosnikowe 25 lub wózki 26 do dalszej przeróbki. Ksztaltki zachowane w calosci sa przenoszone na pasach przenosnikowych 1, 2 na tor walkowy 29 hib przenosnik do ukladar¬ ki, nie przedstawionej na rysunku* W urzadzeniu wyzej opisanym krazek za¬ ciskowy 6 jest wprawiany w ruch obrotowy przez tarcie przenoszonych ksztaltek 13 o ob¬ wód wafta. Krazek naciskowy 6 moze byc jed¬ nak równiez napedzany przymusowo za po¬ moca oddzielnego silnika napedowego lub przez istniejace urzadzenia przenosnikowe. Wedlug fig. 5, np. na wale 30 tarczy nawrotnej 8 jest umocowane kolo lancuchowe 31, które za po¬ srednictwem lancucha 32 napedza kolo lancu¬ chowe 33, zespolone z kolem zebatym 34. Ko¬ lo zebate 34 napedza inne kola zebate 35 umo¬ cowane na wale 11 krazka naciskowego 6.Czop 36 walu zespolonych kól 33, 34 jest osa¬ dzony wraz z walem 11 we wspólnym suwa¬ ku 37, który moze byc nastawiany pionowo %w prowadnicach 15. Lancuch 32 jest wystar¬ czajaco dlugi, aby mógl dostosowywac sie do niezbednych (przesuniec suwaka 37 i jest utrzy¬ mywany w stanie naprezonym za pomoca wal¬ ka naprezonego 38.Liczba krazków naciskowych i przeciwstaw¬ nych 3, 4, 5, 6 oraz ich wzajemne rozmiesz¬ czenie moze nie byc dokladnie takie same jak na rysunku. Wazna jest rzecza, zeby ksztaltki 13 az do pewnego stopnia, to znaczy bez ich skruszenia, byly poddane obciazeniu sciskaja¬ cemu i gnacemu. Tylko te ksztaltki powinny ulec skruszeniu i odpasc, które posiadaja wa¬ dy. Do tych ksztaltek wadliwych naleza rów¬ niez zbyt krótkie kszUaltfci, z których juz zo¬ stal odlamany jeden róg aUbo jeden kawalek.Ksztaltki które zostaja wysortowane w tym urzadzeniu nie musza wiec pekac lub lamac sie wlasnie posrodku. Zamiast krazków nacis¬ kowych 6 moga byc uzyte równiez nieruchome zakrzywione krawedzie uaciskowe lub lama¬ cze 39 wedlug fig. 6.Urzadzenie sortujace wedlug wynalazku na¬ daje sie nie tylko do wysortowywania stluczek suchych z toru przenosnikowego do iridadarki, lecz nadaje sie do wszystkich obrabiarek, któ¬ re moga przerabiac tylko cegly okreslonego formatu. PL