4 Opublikowano dnia 16 listopada 1961 r.POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr45282 KI. 35^r3/0r Przedsiebiorstwo Montazu Urzadzen Elektrycznych ^^<*| *\ Przemyslu Weglowego*) Katowice, Polslka Urzadzenie do samoczynnego uruchamiania hamulca manewrowego elektrycznych maszyn wyciagowych Patent trwa od dnia 15 marca 1961 r.Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do samoczynnego uruchamiania hamulca mane¬ wrowego elektrycznych maszyn wyciagowych.Znajdujace sie w górnictwie elektryczne ma¬ szyny wyciagowe sa wyposazone w hamulce przystosowane zwykle do obslugi recznej przez maszyniste. Hamulce te maja te wade, ze jezeli maszyniscie z jakichkolwiek powodów nie uda¬ lo sie zatrzymac naczynia wydobywczego, np. kubla lub klatki wyciagowej, za pierwszym razem na zadanym poziomie, musial on przez odpowiednie manewrowanie dzwignia hamulca ustalac wlasciwe polozenie naczynia w stosun¬ ku do danego poziomu odbiorczego. Te dodat- *) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze twórca wynalazku jest mgr inz. Eugeniusz Kosonocki. kowe czynnosci wykonywane przez maszyniste powodowaly strate czasu i zmniejszaly wydaj¬ nosc maszyn wyciagowych, a poza tym wply¬ waly ujemnie na stan techniczny urzadzen na¬ pedowych.Dotychczas nie znano sposobu ani odpowied¬ nich urzadzen, które by pozwalaly na wprowa¬ dzenie do istniejacych elektrycznych maszyn wydobywczych samoczynnego hamowania za¬ pewniajacego calkowite bezpieczenstwo pracy i dokladnosc dzialania ze wzglledu na zuzywa¬ jace sie szczeki hamulcowe. Dlatego zastoso¬ wanie skomplikowanej automatyki wedlug ogólnie znanych rozwiazan bylo dotychczas nie mozliwe, a poza tym przedsiewziecie takie wy¬ magaloby zatrzymania maszyny wyciagowej na dluzszy okres czasu dla przeprowadzenia za¬ sadniczych zmian w konstrukcji jej mechaniz¬ mów i bylo by bardzo kosztowne, bez pewnosciczy automatyka ta w trudnych warunkach gór¬ niczych spelni swoje zadanie.Urzadzenie do samoczynnego hamowania, które bylo by przystosowane dla istniejacych elektrycznych maszyn wyciagowych posiada¬ jacych hamulce reczne, musialoby wiec spelniac szereg warunków. Po pierwsze, musialoby byc urzadzeniem stosunkowo prostym, latwym do zastosowania i zamontowania bez koniecznosci przerwy w eksploatacji maszyny wyciagowej.Po drugie, musialoby odpowiadac okreslonym warunkom technicznym w górnictwie, zapew¬ niac bezpieczenstwo pracy oraz byc dokladne w dzialaniu i niezaleznie od stanu zuzycia szczek hamulcowych i zatrzymywac kubel lub klatke wyciagowa dokladnie na zadanym po¬ ziomie. Od dokladnosci zatrzymywania naczy¬ nia wydobywczego nip. kubla, zalezy pewna praca przyrzadów do automatycznego sterowa¬ nia caloscia maszyny wyciagowej. Poza tym urzadzenie do samoczynnego hamowania musi byc tak wykonane, by w kazdej chwili istniala mozliwosc przejscia na hamowanie reczne, np. w przypadku zjazdu ludzi, rewizji szybu itp.Wszystkie powyzsze konieczne warunki spel¬ nia urzadzenie do samoczynnego hamowania maszyn wydobywczych, wedlug niniejszego wynalazku.Urzadzenie do samoczynnego uruchamiania hamulca elektrycznych maszyn wydobywczych jest wykonane w postaci przystawki do istnie¬ jacego recznego ukladu hamulcowego. Zabudo¬ wanie przystawki odbywa sie na przyklad w ten sposób, ze glówne pionowe cieglo hamulca recznego przecina sie i do jego koncówek za- mocowuje sie uklad dzwigien urzadzenia do samoczynnego hamowania wedlug wynalazku.Hamulec reczny pomimo zamocowania przy¬ stawki nadaje sie w dalszym ciagu do zastoso¬ wania i dziala jak dotychczas.Urzadzenie wedlug wynalazku w swej istocie sklada sie z ukladu dzwigien róznicowych, uru¬ chamianych z jednej strony hamulcem recznym a z drugiej strony luzownikiem elektrycznym, polaczonym z wylacznikami umieszczonymi w szybie oraz z mechanizmu blokujacego, regu¬ lujacego ruch dzwigien róznicowych w ten sposób, ze hamowanie .samoczynne odbywa sie dwustopniowo, najpierw przy zblizaniu sie na¬ czynia wydobywczego np. kubla lub klatki wy¬ ciagowej, do poziomu odbiorczego nastepuje bezposrednie zblizenie sie szczek hamulcowych do wienców kola maszyny wyciagowej, a potem wlasciwe hamowanie. Dzieki temu, bez wzgledu na zuzycie szczek hamulcowych wlasciwe ha¬ mowanie odbywa sie bez opóznienia, powodujac zatrzymanie kubla lub klatki wyciagowej do¬ kladnie przy danym poziomie odbiorczym.Urzadzenie wedlug wynalazku jest przedsta¬ wione schematycznie na rysunku.Reczny hamulec manewrowy elektrycznych maszyn wyciagowych jest wyposazony w zna¬ ny sposób w dzwigne sterownicza 1, która poprzez ciegno 2, dwuramienna dzwignie ka¬ towa 3, ciegno pionowe 4 i 4a, dzwignie kato¬ wa 5 oraz ciegno poziome 6 uruchamia regula¬ tor cisnienia 7. Regulator cisnienia 7 zasila cylinder 8 sprezonym powietrzem, które uru¬ chamiajac tlok 9 poprzez ciegno 10 i dzwignie katowa 11, powoduje za pomoca ciegna 12 ruch szczek hamulcowych 13, zblizajac je lub odcia¬ gajac od wienca kola 14 maszyny wyciagowej.Jak uwidoczniono na rysunku, urzadzenie wedlug wynalazku jest zabudowane do piono¬ wego ciegna 4 po jego przecieciu dzielacym go na dwa odcinki, górny oznaczony liczba 4 i dol¬ ny oznaczony liczba 4a. Urzadzenie to sklada sie z ukladu dzwigien róznicowych A zabudo¬ wanych do ciegna 4 istniejacego hamulca, które moga byc uruchamiane z jednej strony reczna dzwignia sterownicza 1, a z drugiej — luzowni¬ kiem elektromagnetycznym 15 polaczonym przewodami 16, 17 i 18 z elektrycznym wylacz¬ nikiem 19 umieszczonym w szybie kopalnia¬ nym 21 oraz z ukladu blokujacego B, umozli¬ wiajacego samoczynne dwustopniowe hamowa¬ nie maszyny wyciagowej.Uklad dzwigien róznicowych A sklada sie z dwóch jednoramiennych dzwigien 22 i 23 osa¬ dzonych obrotowo na stale w punkcie 24 oraz z dzwigni 25 zawieszonej do dzwigien 22 i 23 ciegnami pionowymi 26 i 27. W czesci srodko¬ wej, do dzwigni 25 jest zawieszony dolny od¬ cinek znanego ciegna 4a. Górny odcinek ciegna 4 jest zamocowany do dzwigni 22. Dzwignia jednoramienraa 23 jest polaczona za pomoca ciegna 28 z luzownikiem elektromagnetycznym 15. Stale polozenie dzwigni 23 ustala ciezarek 29 zawieszony na niej. W przypadku zadziala¬ nia luzownika 15, ciegno 28 podnosi ramie 23 do góry wraz z ciezarkiem 29. Jednoczesnie z jednej strony podnosi sie do góry dzwignia 25 wraz z ciegnem 4a uruchamiajacym regula¬ tor cisnienia 7 i szczeki hamulcowe 13. Pret 30 zamocowany z jednej strony do punktu stalego 31, a z drugiej do dzwigni 25, nie pozwala tej — 2 —dzwigni na boczne przesuniecia i usztywnia caly uklad róznicowy.Przez zadzialanie luzownika 15 praktycznie nastepowalo by zblizanie szczek 13 i hamowa¬ nie. Jednak ruch i przesuwanie sie calego ukladu i droga jaka musza wykonac 6zczeki hamulcowe opóznialy by zwykle zatrzymywanie naczynia wydobywczego, np. kubla lub klatki wyciagowej, w wymaganym miejscu. Jak wy¬ kazaly doswiadczenia, nawet gdyby sie do¬ kladnie obliczylo czas tego opózniania i wy¬ laczniki elektryczne umiescilo w odpowiedniej odleglosci od danego poziomu wydobywczego lub odbiorczego, to mimo wszystko takie ha¬ mowanie bylo by niedokladne. Niedokladnosc ta powoduja zmieniajace sie tarcie w lozyskach poszczególnych przegubów oraz scierajace sie szczeki hamulcowe, które stale powiekszaja swoja droge hamowania. W tym celu ruch dzwigni wedlug wynalazku podzielony jest na dwa etapy, pierwszy przygotowawczy, który powoduje jedynie zblizenie szczek hamulcowych 13 do wienca kola 14 maszyny wyciagowej, a drugi hamujacy, gdy naczynie wydobywcze, np. klatka wyciagowa, osiagnie wlasciwy po¬ ziom. W ten sposób naczynie wydobywcze, np. kubel lub klatka wyciagowa, zatrzymuje sie zawsze dokladnie w miejscu okreslonym. Takie rozwiazanie napotykanych trudnosci osiagnieto dzieki zastosowaniu ukladu blokujacego B we¬ dlug wynalazku, który reguluje ruch dzwigni jednoramiennej 23.Uklad blokujacy B sklada sie z dwuramien- nej dzwigni 32 osadzonej wahliwie w punkcie oporu 33, której jedno ramie jest zamocowane do ciegna 34, a drugie ramie ryglujace jest za¬ opatrzone w srube nastawcza 35, oraz z lu¬ zownika elektromagnetycznego 36 zaopatrzone¬ go w ciegno 34 z ciezarkiem 37.Urzadzenie wyzej opisane dziala w sposób nastepujacy.Podczas normalnego ruchu naczynia wydo¬ bywczego 38, np. kubla lub klatki wyciagowej, w szybie 21 ramie ryglujace dzieki ciezarkowi 37 zawieszonemu na ciegnie 34 jest opuszczo¬ ne tak, ze sruba nastawcza 35 nie pozwala dzwigni jednoramiennej 23 zajecia najwyzsze¬ go polozenia, które uzyskuje przy wlasciwym hamowaniu. Z chwila, gdy naczynie wydo¬ bywcze 38, np. kubel lub klatka wyciagowa, zbliza sie do poziomu odbiorczego, wylacznik 20 zamyka obwód elektryczny i uruchamia lu- zownik elektromagnetyczny 15, który za po¬ moca ciegna 28 podnosi dzwignie jednoramien- na 23 góry, az do oparcia sie o srube na¬ stawcza 35 ramienia ryglujacego dwuramieimej dzwigni 32. W ten sposób nastepuje zblizenie sie szczek hamulcowych 13 do wienca kola 14 maszyny wyciagowej, gotowych do zahamowa¬ nia z chwila gdy ramie sciskajace dwuramien- nej dzwigni 32 podniesienie sie do góry i uwol¬ ni dzwignie jednoramienna 23. Odsuniecie ra¬ mienia sciskajacego odbywa sie w momencie gdy naczynie wydobywcze, np. kubel lub klat¬ ka wyciagowa, osiaga próg poziomu odbiorcze¬ go. Wówczas na skutek zadzialania wylacznika 19 nastepuje uruchomienie luzownika elektro¬ magnetycznego 36, który podnosi do góry ra¬ mie ryglujace dzwigni 32 i dzwignia jednora¬ mienna 23 ukladu A, bedaca pod dzialaniem poprzednio uruchomionego luzownika 15, pod¬ nosi sie takze do góry, co powoduje zacisnie¬ cie szczek hamulcowych. W koniecznych przy¬ padkach mozna wylaczyc urzadzenie automa¬ tyczne i hamowanie maszyny wykonywac recz¬ nym hamulcem manewrowym, w taki sam spo¬ sób, jak przed zabudowaniem urzadzenia we¬ dlug wynalazku. PL