PL45238B1 - - Google Patents

Description

Wynalazek ma na celu wytwarzanie estrów dekstranowych kwasu jodowodorowego, zwa¬ nych w skrócie jodoekstranem. Zwiazki jodu stosowane sa jako srodek kontrastowy do prze¬ swietlen promieniami Roentgena. W odnosnej literaturze opisano wyczerpujaco zwiazki jodu takie jak np. sól dwusodowa kwasu 3,5-dwu- jodo-4-pirydoksylo-N-mety.lo-2,6-dwukarboksy- lowego lub czterojodo-czterochlorofluoresceiny.Zwiazki jodu z dekstranem sa równiez znane jako srodek kontrastowy do przeswietlen pro¬ mieniami Roentgena. Ich szczególna zaleta po¬ lega na tym, ze zwiazki jodu z dekstranem w przeciwienstwie do innych wspomnianych zwiazków jodu, posiadaja znacznie wyzszy cie¬ zar czasteczkowy i dzieki tym ich wlasciwos- *) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze wspól¬ twórcami wynalazku sa Ulrich Behrens, Man¬ fred Ringpfeil i Anton Gabert. ciom wieloczasteczkowym, szczególnie korzyst¬ nie stosowane sa ze wzgledu na ich przenikal- nosc do organizmu.Otrzymywanie ich opisano w patentach Sta¬ nów Zjednoczonych Ameryki nr 2.811.516 i nr 2.811.517. Wedlug podanych tam sposobów otrzymuje sie jodoekstrany albo w wyniku reakcji dekstranu z roztworem jodu Lugola, badz poprzez zwiazki tosylodekstranowe. Reak¬ cja z roztworem jodu Lugola jest ak stwier¬ dzono, bardzo niepewna. Przy reakcji dekstranu z p-toluenosulfochlorkiem pracuje sie w bez¬ wodnej pirydynie w temperaturze ponizej 0°.Produkt tosylowania przeprowadza sie w zwia^ zek jodowy przez reakcje z jodkiem sodowym w temperaturze 100°.Dla celów technicznych pozadany jest spo¬ sób zarówno pewny, jak i prosty.Wynalazek niniejszy pozwala na wytwarza¬ nie jodoekstranu srodkami prostymi i uniknie-cie niedogodnosci wyzej wspomnianych sposo¬ bów. Wykryto, ze latwo otrzymywane estry kwasu fosforowego i dekstranu mozna z lat¬ woscia przeprowadzic w odpowiednie zwiazki jodu za pomoca kwasu jodowodorowego lub jego soli w rozpuszczalnikach organicznych.Wybór srodowiska reakcyjnego zalezy od zwiazku jodu przeznaczonego do przeestryfi- kowania. Do przeestryfikowania z kwasem jo- dowodorowym nadaja sie zwlaszcza formamid, dwumetyloformamid, porydyna i inne organicz¬ ne rozpuszczalniki z trzeciorzedowym atomem azotu. Do przeestryfikowania z solami kwasu jodowodorowego nadaja sie zwlaszcza ketony, takie jak aceton i acetonyloaceton.Temperatura reakcji powinna korzystnie miescic sie w zakresie temperatur wrzenia za¬ stosowanych rozpuszczalników lub ponizej tego zakresu, w celu unikniecia oddestylowania.Przy wyzszych temperaturach reakcja moze sie odbywac w naczyniu cisnieniowym.Fosforan dekstranowy mozna zastosowac w postaci rozpuszczonej lub zdyspergowanej, ko¬ lejnosc dodawania wspólreagentów do rozpusz¬ czalnika jest dowolna.Mozna stosowac fosforany dekstranowe o kazdym stopniu polimeryzacji. Dla zobrazowa¬ nia zoladka i jelit nadaja sie np. dekstrany o wysokim stopniu polimeryzacji, jakie wystepu¬ ja w rodzimym dekstranie. Do badan przeni- kalnosci nadaja sie np. dekstrany o stopniu polimeryzacji 110.Oczyszczanie produktu moze sie odbywac przez dialize lub ponowne stracanie osadu w odpowiednich rozpuszczalnikach, jak np. w metanolu. Przez ostrozne zageszczanie najko¬ rzystniej w prózni i nastepne rozdrobnienie lub przez suszenie rozpryskowe mozna otrzymac preparat pod postacia proszku.Przyklad I. 10 g fosforanu dekstranowe¬ go (ciezar czasteczkowy wprowadzonego dek¬ stranu 30.000; zawartosc P04 = 13,9% roz¬ puszcza sie w 100 ml chinoliny i zadaje 40 ml okolo 40% kwasu jodowodorowego. Mieszanine reakcyjna ogrzewa sie w ciagu okolo 5 godzin pod chlodnica zwrotna, przy ustawicznym mie¬ szaniu. Produkt reakcji wytraca sie alkoholem i oczyszcza przez stracanie. Wydajnosc wynosi 8 g; zawartosc jodu — 9%.Przyklad II. 10 g fosforanu dekstranowe¬ go (sredni ciezar czasteczkowy 13.000; zawar¬ tosc P04 = 13,8%) rozpuszcza sie w 100 ml dwumetyloformamidu i zadaje 40 ml 40%-ego kwasu jodowodorowego. Mieszanine traktuje sie podobnie jak w przykladzie I. Wydajnosc: 9 g; zawartosc jodu 10,5%.Przyk.lad III. 10 g fosforanu dekstrano¬ wego (sredni ciezar czasteczkowy wprowadzo¬ nego dekstranu 71.000; zawartosc P04 = 10,11%) rozpuszcza sie w 100 ml pirydyny i traktuje analogicznie jak w przykladzie I. Wydajnosc: 8 g; zawartosc jodu 7,8%.Przyklad IV. 10 g fosforanu dekstranowe¬ go (rodzimy, wysokoczasteczkowy dekstran, za¬ wartosc P04 = 7,6V) dysperguje sie w 250 ml formamidu i dodaje 100 ml okolo 40%-ego kwasu jodowodorowego. Mieszanine reakcyjna ogrzewa sie w ciagu 8 godzin pod chlodnica zwrotna. Produkt reakcji wytraca sie alkoholem i oczyszcza przez stracanie. Wydajnosc: 8 g, zawartosc jodu: 5,2%.Przyklad V. 10 g fosforanu dekstranowe¬ go (sredni ciezar czasteczkowy wprowadzonego dekstranu 30.000. zawartosc P04 = 13,9% dy¬ sperguje sie dokladnie w 150 ml acetonu i za¬ daje 50 ml 50%-ego roztworu jodku sodowego w acetonie. Mieszanine reakcyjna ogrzewa sie w ciagu 8 godzin pod chlodnica zwrotna przy energicznym mieszaniu. Nastepnie dodaje sie 50 ml wody, oddestylowuje aceton i pozostaly roztwór w ciagu 48 godzin dializuje sie w wo¬ dzie w przeciw-pradzie. Roztwór zageszcza sie pod próznia do okolo 50 ml i powoli wkrapla do 7-mio krotnej ilosci etanolu. Drobno klacz- kowaty osad wyosabnia sie i suszy w suszarce prózniowej w temperaturze 60° w ciagu 20 godzin. Wydajnosc: 9 g. zawartosc jodu: 5,6%. PL

Claims (1)

1. Zastrzezenie patentowe Sposób wytwarzania jododekstranu, znamien¬ ny tym, ze fosforan dekstranowy przeprowadza sie w ester z kwasem jodowodorowym w or¬ ganicznych rozpuszczalnikach, najkorzystniej w formamidzie, dwumetyloformamidzie i piry¬ dynie lub z solami kwasu jodowodorowego w ketonach, najkorzystniej w acetonie i otrzy¬ many zwiazek jodu oczyszcza przez dialize i (lub) stracanie za pomoca odpowiednich srod¬ ków stracajacych, najkorzystniej nizszych al¬ koholi i nastepnie wyosabnia. VEB Serum-Werk Bernburg Zastepcy: Józef Felkner & Wanda Modlibowska rzecznicy patentowi ZG „Ruch" ^ypQaamQ«|0^^/B5 Urzedu F^ici.^ !Pi!*e[_RzwzF:ssjeiii;j, ego Jowejj -100 egz. PL