PL45224B1 - - Google Patents

Description

P* Przedmiotem wynalazku jest sposób wy¬ twarzania nowych •estrów fosforowych, oraz srodki pasozytobójcze, zawierajace te estry.Nowe estry fosforowe odpowiadaja wzoro¬ wi 1, w którym X oznacza atom tlenu lub siarki. Pochodne te mozna wytworzyc przez kondensacje chlorowcofosforanu o wzorze 2, w którym X oznacza atom tlenu lub siarki, a „Hal" oznacza atom chlorowca, najkorzyst¬ niej chlor z tiolem o wzorze 3.Reakcje prowadzi sie najkorzystniej w sro¬ dowisku rozpuszczalnika organicznego w tem¬ peraturze nizszej od 150°C, w obecnosci za¬ sadowego czynnika kondensujacego.Najkorzystniej jest stosowac, jako rozpusz¬ czalnik alkohol alifatyczny, taki jak metanol lub etanol, keton alifatyczrty, jak aceton lub metyloetyloketon lub weglowodór chlorowany.Jako zasadowy czynnik kondensujacy stosuje sie metal alkaliczny lub jedna z jego pochod¬ nych, najkorzystn:ej wodorotlenek lub weglan.Reakcje mozna takze prowadzic bez czynnika kondensujacego, jezeli tiol zastapic jedna z je¬ go pochodnych alkalicznych.Wedlug innego sposobu wykonania wyna¬ lazku kondensacje mozna przeprowadzic przez poddanie reakcji soli alkalicznej lub lepiej jeszcze amoniakalnej pochodnej fosforowej o wzorze ogólnym 4, w którym X oznacza atom tlenu lub siarki, ze zdolnym do reakcji estrem o wzorze 5, w którym Y oznacza reszte kwaso¬ wa zdolnego do reakcji estru, taka jak atomehloroWca {najkorzystniej, chlor lub brom) lub reszte siarkowa, lub ; soilfónowa (najkorzystniej p-toluenosulfoilojva). ,¦-''.Wedlug innej odmiany sposobu wykonania wynalazku kondensacje mozna przeprowadzic, dzialajac pochodna fosforowa o wzorze ogól¬ nym 6, w którym Xi Y maja znaczenie poda¬ ne poprzednio, na zwiazek o wzorze 7.Te odmiane sposobu równiez najlepiej jest prowadzic w srodowisku organicznym, np. al¬ koholu alifatycznym lub ketonie, w tempera¬ turze w granicach miedzy 15 i 150°C, tj. naj¬ czesciejczesciej w temperaturze wrzenia zasto¬ sowanego rozpuszczalnika.V Nowe pochodne fosforowe posiadaja znaczne wlasciwosci pasozytnicze, a zwlaszcza jako srodki systemiczne owadobójcze i niszczace roztocze.W stosunku do srodków pasozytobójczych systemicznych na bazie znanych estrów fosfo- ^ rowych odznaczaja sie one wieksza odpornos¬ cia i slabsza toksycznoscia w stosunku do zwierzat cieplokrwistych.Srodki pasozytobójcze zawierajace co naj¬ mniej jeden ester fosforowy o wzorze ogólnym podanym powyzej w polaczeniu z jednym lub kilkoma odpowiednimi rozcienczalnikami sa przedmiotem wynalazku. Zwiazki te zawieraja najkorzystniej od 0,005 do 50% wagowych estru fosforowego. Moga one wystepowac pod wszelkimi postaciami Jezeli sa substancjami stalymi mozna uzyc odpowiednich rozcienczal¬ ników stalych, takich jak talk, ziemia okrzem¬ kowa, fosforan trójwapniowy, sproszkowany korek, wegiel adsorbcyjny, kaolin, bentonit.Zwiazki moga posiadac zarówno postac zawie¬ sin, emulsji lub roztworów. Stosuje sie zatem rozcienczalniki ciekle, w których pochodna fosforowa rozpuszcza sie lub rozprasza. Mozna stosowac do tego celu weglowodory aromatycz¬ ne, jak toluen lub ksylen, oleje mineralne, ro'- linne lub pochodzenia zwierzecego albo mie¬ szaniny tych substancji. Jezeli zwiazki ciekle przeznaczone sa do utworzenia aerosolu, to dodaje sie gazów cieklych przeznaczonych do uaktywnienia zwiazku.Zwiazki moga zawierac srodki zwilzajace, rozpraszajace lub emaglujace, typu jonowego lub niejonowego, np. sulforycynoleiniany, czwartorzedowe pochodne aminowe lub pro¬ dukty kondensacji tlenku etylenu albo pochod¬ ne sorbitolu.Korzystniej jest stosowac zwiazki niejonowe, poniewaz nie sa one wrazliwe na elektrolity.Srodki zawierajace ester fosforowy mozna otrzymac pod postacia koncentratów dajacych sie samoczynnie emulgowac, zawierajacych" czynna substancje rozpuszczona lub zdysper- gowana w czynniku rozpraszajacym, rozpusz¬ czalniku lub rozcienczalniku zgodnym z wy¬ mienionym czynnikiem, przy czym zwykly do¬ datek do koncentratu do wody wytwarza mie¬ szaniny gotowe do uzycia.Mieszaniny stale przygotowuje sie najko¬ rzystniej przez rozdrobnienie rozcienczalników stalych z estrem fosforowym lub przez impre¬ gnacje stalych rozcienczalników roztworem estru fosforowego w lotnym rozpuszczalniku, odparowanie rozpuszczalnika i o ile to ko¬ nieczne rozdrobnienie produktu, by uzyskac proszek.Nowe zwiazki mozna stosowac w mieszani¬ nie z innymi srodkami pasozytobójczymi, lacz¬ nie z substancjami dajacymi efekt synergiczny.Znaczne polepszenie trwalosci aktywnosci zwiazków otrzymywanych sposobem wedlug wynalazku w stosunku do innych znanych estrów fosforowych mozna uwidocznic przez porównanie na przyklad zwiazku A o wzorze 8 i zwiazku B o wzorze 9 ze zwiazkiem C o wzorze 10.Zwiazki przeznaczone do prób rozpuszczono w róznych stopniach stezenia w acetonie, za¬ wierajacym 15 g czynnika rozpraszajacego w 1 hektolitrze.Na rosliny nasturcji (nos turtinu) i fasoli (phaseolus) zasadzone w doniczkach rozpyla sie roztwory poddawane próbom. Pozostawia sie do wyschniecia i trzyma rosliny w wentylowa¬ nej oranzerii w 25°C.Po 1, 5, 12, 19 dniach rosliny nasturcji sa zarazone przez czarne wszyce (aphis rumicis), a rosliny fasoli przez czerwone pajaki (tetra- nychus telarius). Rosliny nasturcji poza tym wyjmuje sie z ziemi z wielka ostroznoscia i korzenie ich umieszcza sie zanurzone w wo¬ dnie w rurze szklanej, zawierajace wode.Mszyce umieszcza sie na plytkach i nakrywa je malymi szkielkami.Przelicza sie ilosc zabitych pasozytów.W nastepujace tablicy podane sa uzyskane wyniki wyrazone w procentach smiertelnosci. — 2 —[Zwiazek 1 poddany 1 próbie A B C Stezenie w g hektolitr 60 30 15 60 30 15 60 30 15 nasturcja próba z srodkiem 1 niszczacym mszyce 1 fasola srodk roztoczobójcze Odstep w dniach miedzy traktowaniem i zakazeniem 1 100 90 95 100 100 50 100 100 100 5 4C 10 5 100 100 20 100 100 100 12 0 0 0 100 95 30 100 100 100 • 19 1 0 ¦ 0 0 100 50 20 100 100 80 1 100 100 100 100 100 100 100 100 100 5 100 40 10 100 100 100 100 100 100 —1 ' 12 0 0 0 100 100 50 100 100 100 19 1 0 0 0 100 100 50 100 100 40 Cyfry wskazuja, ze produkt A ma mniejsza trwalosc w 12-tym dniu i ze juz z poczatkiem 5-go dnia stracil polowe swej aktywnosci, ze zwiazek B traci o wiele szybciej swa aktyw¬ nosc niz zwiazek C, który wykazuje jeszcze pelna swa aktywnosc nawet po 12-tu dniach.Przytoczone przyklady wyjasniaja blizej spo¬ sób wedlug wynalazku.Przyklad 1. Do roztworu 32 g dwumety- lotionofosforanu amonowego w 180 cm3 wody dodaje sie 45,2 g N-metylo-5-bromo-3-tia-2-me- tylowaleroamidu i miesza w temperaturze oto¬ czenia w ciagu 3 godzin.Otrzymany roztwór traktuje sie weglem od¬ barwiajacym, a nastepnie wyciaga 3 razy po 100 cm3 chloroformu. Po wysuszeniu i odpedze¬ niu rozpuszczalnika pod cisnieniem 30 mm Hg w temperaturze 40-:-50o, a pod koniec"w tem¬ peraturze 50° pod cisnieniem 1 mm Hg otrzy¬ muje sie 53 g oleju lekko zabarwionego, który zestala sie powoli i którego temperatura ze¬ stalania wynosi 32—33°. Analiza wskazuje, ze zwiazkiem otrzymanym jest N-metylo-0, O-dwu- metylo - 5-tioloforforylo - 3-tia - 2-metylowalero- amid.Przyklad II. Do roztworu 135,5 g N-me- tylo-5-bromo-3-tia-2-metylowaleroamidu w 400 cm3 acetonitrilu dodaje sie 117 g dwumetylo- dwutiofosforanu amonowego i miesza w ciagu 6 godzin w temperaturze latoratoryjnej.Po oddzieleniu utworzonego bromku amono¬ wego odpedza sie acetonitril pod zmniejszonym cisnieniem, stala pozostalosc rozpuszcza sie w 300 cm3 chloroformu, przemywa woda i su¬ szy. Po potraktowaniu weglem odbarwiajacym odpedza sie rozpuszczalnik pod zmniejszonym cisnieniem, ogrzewajac do temperatury 40—50°, a w koncu pod csisnieniem 1 mm Hg do tem¬ peratury stalej. Pozostaje 146 g produktu kry¬ stalicznego o temperaturze topnienia 97—99° (Kofler). Analiza wskazuje, ze jest to N-mety- lo-0, 0-dwumetylo-dwutia-5-fosforylo-3-tia-2- -metylowaleroamid.Przyklad III. Przygotowuje sie roztwór 200 g/l N-metylo-0, 0-dwumetylo-2-tio-5-fos- forylo-3-tia-2-metylowalreroamidu w mieszani¬ nie dwumetyloformamidu i terpinolenu (w równych ilosciach), zawierajace nadto 100 g dwuoktylosulfobursztynianu sodowego na litr.Zawiesine 300 cm3 tego roztworu w 100 li¬ trach wody stosuje sie do rozpylania na lodygi fasoli, zaatakowane przez czerwone pajaki.W 12 godzin po potraktowaniu smiertelnosc jest calkowita.Przyklad IV. Do 30 g N-metylo-0, O-dwu- metylo - 5-tiolofosforylo - 3-tia - 2-metylowalero- amidu dodaje sie 8 g produktu kondensacji tlenku etylenu z oktylofenolem i dodaje 30 cm3 acetofenonu. Otrzymany roztwór dopelnia sie do 100 cm3 tym samym rozpuszczalnikiem. 50 cm3 otrzymanego roztworu rozciencza sie 50 litrami wody. Zawiesine te stosuje sie do tepienia wszyc i cezrwonych pajaków na ros¬ linach zaatakowanych przez te pasozyty. PL

Claims (1)

Zastrzezenia patentowe 1. Sposób wytwarzania nowych estrów fosfo¬ rowych o ogólnym wzorze 1, w którym X oznacza atom tlenu lub siarki, znamienny — 3 —tym, ze poddaje sie reakcji chlorowcofoa- foran o wzorze 2, w którym Hal oznacza atom chlorowca, z tiolem o wzorce 3, albo dziala sie na pochodna fosforowa o wzorze 4 na zdolny do reakcji ester o wzorze 5, w którym Y oznacza reszte zdolnego do reakcji estru, lub dziala sie pochodna fos¬ forowa o wzorze 6, w którym Y oznacza reszte zdolnego do reakcji estru, na zwiazek o wzorze 7. 2. Srocfei o wlasciwosciach pasozytobójczych znamienne tym, ze zawieraja co najmniej jeden ze zwiazków otrzymanych sposobem wedlug zastrz.

1. SocietedesUsines Chimiaues Rhóne — Poulenc Zastepcy: Józef Felkner & Wanda Modlibowska rzecznicy patentowi CH-i } wzóju C2H50 ' H 0/|l '2H5° S \p-S-CH. Ja-C0N-"H wzob& CH30x wzór a Hal C2H50 CaH50^' P-S-CH2-CHrS-CH-CON^H WZÓR 9 HS-CH2-CH2-S-CH-CON^ WZÓR} *CH, ^ ^P-S-CHo-CHo-S-CH-CONr nu o^ll ^2 ( \ 013U O CH3 H CH3 WZGR* cH3a \ CH3O^I| X P-SH WZÓR 10 Y-CH2- CH2-S-CH-CON WZORS CH30x CH3(K P-S-CH2-CHa-Y WZORS WZÓR 7 HS-CH-CON; CH3 ^ BIBLIO IPolskiei Ez3czm:ssfa'»i"JlliL» ZG „Ruch" W-wa, zam. 1008-61 B5 —100 egz. PL