Opublikowano dnia 2& wrzesnia 1961 r.UUo jy £ ^ 20| l|A:TK ' Urzedu rolentowego Polskiej rieczyposBolitel Lutowali POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 45054 Nordischer Maschinenbau *) Rud. Baader Lubeka, Niemiecka Republika Federalna KI. 341, 15/01 l)22c 3*/«£ Urzadzenie do ukladania ryb w okreslonym polozeniu za pomoca srodków przenosnikowych przesuwajacych rybe w kierunku poprzecznym do jej dlugosci Patent trwa od dnia 30 kwietnia 1959 r.Wynalazek dotyczy urzadzenia umozliwiaja¬ cego doprowadzanie ryb w odpowiednim polo¬ zeniu do mechanicznej obróbki.Sprawna praca urzadzen do obróbki ryb wymaga, aby kazda ryba doprowadzana do tego urzadzenia znajdowala sie w jednakowym polozeniu, to znaczy brzuch (albo grzbiet) oraz leb, albo leb (lub ogon) kazdej ryby byl ulo¬ zony w tym samym kierunku.Najprostszym sposobem prowadzacym do tego celu jest reczne podawanie ryb. Oczywiscie ten sposób doprowadzania jest bardzo powolny i pracochlonny.Próby stosowania mechanicznego doprowa¬ dzania ryb byly juz podejmowane, jednak nie daly dotychczas zadawalajacych wyników. * Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze twórca iwynalazku jest Peter John Fretheim Christie.Celem wynalazku jest, aby ryby prowadzic mozliwie swobodnie i aby w jak najszerszym stopniu wykorzystac fizyczne wlasciwosci ryb, zwlaszcza ksztalt lba i ogona, rozlozenie cie¬ zaru, uklad lusek i pletw w celu odpowied¬ niego ulozenia ich w czasie obróbki.Urzadzenie wedlug wynalazku sklada sie z srodków przenosnikowych w postaci otwar¬ tych u dolu ruchomych kanalów prowadni¬ czych, przesuwajacych ryby w kierunku po¬ przecznym do ich dlugosci, oraz z nieruchomej podstawy nosnej sluzacej jako podpora dla ryb.Kanaly prowadnicze w kierunku od wylotu urzadzenia do jego srodka wykazuja coraz mniejsza szerokosc, a potem znowu w kierun¬ ku wylotowym szerokosc ta zwieksza sie. Pod kanalami prowadzacym umieszczona jest nie¬ ruchoma podstawa nosna, sluzaca jako podipora dla ryb tak, ze, kanaly,iprowadnicze sa. osadzoneprzesuwnie wzgledem podstawy i ryb. W ten sposób osiaga sie to, ze kazda ryba wskutek zmniejszajacej sie szerokosci kanalu zostaje stopniowo ulozona brzuchem w dól, a gdy tylko szerokosc kanalu znów sie powieksza wpada ona w okreslone z góry polozenie bocz¬ ne, bez wzgledu na to, czy znajdowala sie ona . uprzednio w tym polozeniu czy tez nie. Wszyst¬ kie ryby zostaja zatem ulozone w jednakowej pozycji brzuszno-grzbietowej.W odmianie urzadzenia wedlug wynalazku kanaly prowadnicze posiadaja u dolu poprzecz¬ ki znajdujace sie w pewnym odstepie od pod¬ stawy nosnej, które tworza z nia lapacze. La¬ pacze moga zlapac ogon ryby, gdy jest on ulo¬ zony w kierunku przeciwnym od kierunku przesuwu lapaczy. Ryby lezace w polozeniu przeciwnym od kierunku glowa—ogon zostaja zabrane z powrotem i wpadaja do kanalu prowadniczego, gdzie przyjmuja wlasciwe po¬ lozenie i w zwiazku z tym moga sie przesliznac ponad.tymi lapaczami. Ulozenie ryb w kierun¬ ku glowa—ogon moze byc przeprowadzone do¬ datkowo lub na przemian z ulozeniem ryb w polozeniu brzuch—grzbiet. W ostatnim przy¬ padku szerokosc kanalów prowadniczych moze byc taka sama na calej dlugosci urzadzenia.Korzystnie jest ustawic urzadzenie pod ma¬ lym katem wzgledem plaszczyzny poziomej, przy czym nachylenie od strony, z której na¬ stepuje doprowadzanie ryb, moze byc opada¬ jace lub wznoszace.Urzadzenie wedlug wynalazku moze wiec byc zasadniczo wykonane w dwóch odrebnych od¬ mianach konstrukcyjnych. W jednej z odmian podstawa nosna wykonana jest w postaci nie¬ ruchomej plyty lekko pochylonej w stosunku do poziomu, nad która umieszczone sa kanaly prowadnicze w postaci spirali z tasmy metalo¬ wej ustawionej szerszym bokiem pionowo do powierzchni plyty. Dwa obok siebie lezace zwo¬ je spirali tworza zatem stale boczne sciany otwartego od dolu kanalu prowadniczego, któ¬ rego dno stanowi nieruchoma plyta.Wedlug innej odmiany wykonania ruchome kanaly prowadnicze stanowi tasma srubowa, której szersze boki sa zasadniczo promieniowo rozmieszczone wzgledem osi podluznej urzadze¬ nia, a podstawe nosna stanowi pusty cylinder obejmujacy przynajmniej dolna polowe tasmy srubowej. W tym przypadku równiez zwoje tasmy srubowej tworza boczne sciany kanalów otwartych od spodu, których dno utworzone jest przez nieruchoma podstawe nosna.Podstawa nosna moze byc wykonana z tka¬ niny gumowanej lub tez korzystnie z folii ze sztucznego tworzywa. Dalsze szczególy wyko¬ nania obydwóch odmian sa omówione w opisie rysunków. Rysunki przedstawiaja schematycz¬ nie obydwie odmiany wykonania urzadzenia wedlug wynalazku.Fig. 1 przedstawia urzadzenie wedlug wyna¬ lazku w perspektywie, fig. 2 — urzadzenie we¬ dlug wynalazku w przekroju poprzecznym, fig. 3 — proces odwracania ryby ulozonej nieod¬ powiednio do pozycji grzbiet—brzuch, fig. 4 — przebieg procesu, gdy ryba jest ulozona prawidlowo i nie wymaga odwrócenia, fig. 5 — przebieg procesu, gdy ryba posiada pra¬ widlowa pozycje leb—ogon, fig. 6 — przebieg procesu, gdy ryba posiada nieprawidlowa po¬ zycje ogon—leb, fig. 7 — widok perspektywicz¬ ny drugiej odmiany urzadzenia wedlug wyna¬ lazku, fig. 8 — powiekszenie fragmentu wedlug fig. 7, fig. 9 i 10 przedstawiaja schematycznie prace czujnika kontrolnego w przypadku pra¬ widlowego usytuowania ryby w pozycji brzuch- -grzbiet oraz w przypadku nieodpowiedniego usytuowania.Urzadzenie wedlug fig. 1 i 2 sklada sie z podstawy nosnej w postaci plaskiej plyty 30 pochylonej w stosunku do poziomu. Nad plyta 30 znajduje sie urzadzenie przenosnikowe 31 z tasmy metalowej 32, które jest osadzone w postaci spirali na trzech promieniowo rozcho¬ dzacych sie poprzeczkach 33, osadzonych na osi 34, napedzanej silnikiem 35 poprzez sli¬ mak 36 i slimacznice 37.W podstawie nosnej znajduje sie otwór 38 polaczony z lejem zasilajacym 39 prowadza¬ cym do srodka tasmy spiralnej 32. W dowolnej czesci plyty 30 znajduje sie urzadzenie prze¬ nosnikowe 40 do odprowadzania ryb.Utworzona z tasmy 32 spirala nie jest regu¬ larna, tak ze odstep miedzy wewnetrznymi i zewnetrznymi zwojami jest najwiekszy, a mie¬ dzy srodkowymi zwojami najmniejszy. Tasma spiralna tworzy sciany boczne spiralnego ka¬ nalu 42, którego szerokosc poczatkowo maleje do minimum i nastepnie znowu wzrasta. Na do¬ le kanalu prowadniczego 42 umieszczone sa poprzeczki 33 w pewnej malej odleglosci od powierzchni plyty 30.Ryby wprowadza sie lejem 39 i doprowadza do miejsca wlotowego 38 do srodka spirali, obracajacej sie w kierunku odwrotnym od kie¬ runku wskazówek zegara, jak to uwidoczniono na fig. 1 strzalka 41. Lezaca na plycie 30 ryba — 2 —ma tendencje pozostania w miejscu, podczas gdy tasma spiralna 32 przesuwa sie pod nia tak, ze ryba zostaje stopniowo odpowiednio ulozona i odprowadzona na zewnatrz az dostaje sie na urzadzenie przenosnikowe 40.Sposób w jaki nieodpowiednio usytuowana ryba 43 ulozona zostaje w prawidlowe poloze¬ nie brzuch—grzbiet przedstawiony jest na fig. 3.Fig. 3 i 4 przedstawiaja rybe w przekroju.Z chwila, gdy ryba dostaje sie stopniowo do najwiekszego miejsca kanalu, wówczac sciany kanalu sa zbyt blisko, aby ryba lezala na boku i nacisk scian bocznych na grzbiet i brzuch powoduje obrót ryby dookola jej osi podluznej w kierunku potrzebnym do podnoszenia ryby grzbietem do góry. Ryba podnosi sie stopniowo tak dalece, dopóki nie oprze sie brzuchem na podstawie nosnaj i to w plaszczyznie w przy¬ blizeniu prostopadlej do plaszczyzny podstawy nosnej. Z chwila, gdy sciany kanalu prowad- niczego znowu sie oddala od siebie, ryba uklada sie ponownie na bok tak, ze grzbiet zostaje skierowany do sciany polozonej na dol)e. Sta¬ nowi to zadane polozenie grzbiet—brzuch.Na fig. 4 przedstawiono schematycznie przy¬ padek, gdy ryba 44 usytuowana jest prawidlo¬ wo. Wtym przypadku nastepuje obrót ryby w odwrotnym kierunku tak, ze ryba jak na fig. 3, ustawiona zostaje grzbietem w góre.W tym polozeniu ryba osiaga najwezsze miej¬ sce kanalu prowadniczego i opada na bok wskutek rozszerzenia sie kanalu, wychylajac sie grzbietem w dól. W tym przykladzie polo¬ zenie koncowe jest takie same, jak poczatkowe.Jest oczywiste, ze wszystkie ryby wychodza z kanalu prowadniczego w tym samym poloze¬ niu grzbiet—brzuch.Na fig. 5 i 6 uwidoczniono w jaki sposób osiaga sie to, by wszystkie ryby opuszczaly urzadzenie z lbami, ulozonymi w jednakowym kierunku. Jesli zgodnie z fig. 5 ryba 45 jest ulozona prawidlowo, mianowicie tak, ze po¬ przeczka 33 trafia na leb ryby, wówczas leb ryby przesuwa sie latwo ponad poprzeczke 33, która przesuwa sie pod ryba, pozostawiajac ja w zajmowanej pierwotnie pozycji. Jesli nato¬ miast w mysl fig. 6 ryba 46 jest nieprawi¬ dlowo ulozona, mianowicie tak, ze poprzeczka 33 trafia na ogon, wówczas odstep miedzy po- przecszka 33 i powierzchnia plyty 30 powoduje to, ze ogon dostaje sie w te szczeline. Na sku¬ tek tego poprzeczka 33 zabiera rybe ze soba, poruszajac sie dalej nad podstawa nosna.Z chwila osiagniecia otworu 38 ryba wpa rynny 39 i dostaje sie ponownie do srodka spi¬ rali.Urzadzenie wedlug fig. 7 i 8 jest zbudowane na tej samej zasadzie jak urzadzenie przedsta¬ wione na fig. 1 i 2. Podstawa nosna posiada tu ksztalt cylindra 50, podczas gdy urzadzenie przenosnikowe posiada ksztalt tasmy srubo¬ wej 52, której plaski bok jest ulozony w kie¬ runku promieniowym. Sasiadujace zwoje tas¬ my 52 sa polaczone poprzeczkami 53, które sa ulozone równolegle do osi urzadzenia, a caly agregat jest usztywniony za pomoca ramion 54, polaczonych z osia 55.Os 55 jest napedzana dowolnym sposobem.Cale urzadzenie jest osiowo nieco nachylone wzgledem poziomu i zaopatrzone jest w lej podawczy 59, podczas gdy w poblizu górnego konca cylindra 50 znajduje sie wylot 60, z któ¬ rego ryby wpadaja do rynny 61.Sposób dzialania urzadzenia przedstawionego na fig. 7 jest analogiczny jak urzadzenie we¬ dlug fig. 1 i 2. Fig. 3, 4, 5 i 6 odnosza sie rów¬ niez do urzadzenia wedlug fig. 7, pomimo, ze krzywizny kanalów prowadniczych znajduja sie w róznych plaszczyznach. Przebieg uklada¬ nia sie ryby ustawionej w polozeniu leb—ogon, jak to uwidoczniono na fig. 6, jest jednak nie¬ co odmienny. Jesli ryba 46 jest przytrzymana za ogon miedzy poprzeczka 53 i powierzchnia cylindra 50, to zostaje ona zabrana przez po¬ przeczke po drodze kolistej, az ryba osiagnie polozenie pionowe lbem do góry. Nastepnie ryba spada w kierunku promieniowym do srodka, odrywajac sie od powierzchni nosnej i ppnownie wraca do kanalu prowadniczego, ale juz lbem i ogonem ulozonym prawidlowo.Tasma srubowa 52 tworzaca sciany boczne ka¬ nalu jest na pewnych swych odcinkach wezsza, jak to zaznaczono liczba 63. Ma to na celu zabezpieczenie, aby w kazdym zwoju kanalu znajdowala sie tylko jedna ryba. Jesli zdarzy sie, ze jedna ryba lezy na drugiej, spada ona po dojsciu do miejsca zwezonego 63 poprzez sciane kanalu do poprzedniego kanalu. Tasma srubowa 52 tworzaca kanal jest ponadto zao¬ patrzona w co najmniej jeden wystep 64, skie¬ rowany w kierunku promieniowym ku srodko¬ wi (fig. 7). Wystep ten ma za zadanie dopro¬ wadzenie do prawidlowego polozenia ryby, ulozonej poprzecznie w kanale. Kazda tak ulo¬ zona ryba uderza o wystep 64 i zostaje zabrana w góre do momentu, az na skutek wlasnego ciezaru nie spadnie ruchem obrotowym do wnetrza kanalu. ,^3 ^* U wylotu urzadzenia znajduje sie czujnik 65 zamocowany pod pewnym katem wzgledem osi urzadzenia nad kanalem prowadniczym. Jak uwidoczniono w sposób schematyczny na fig. 9 i 10 miedzy czujnikiem 65 i powierzchnia cy¬ lindra 50 znajduje sie przestrzen o tak zwezo¬ nym przekroju, ze ryba 43, ulozona prawidlo¬ wo w pozycji grzbiet—brzuch, przechodzi swo¬ bodnie pod czujnikiem, jak to przedstawiono na fig. 9. Jesli natomiast ryba jest ulozona nieprawidlowo, wówczas czujnik 65 zaczepia rybe, jak to uwidoczniono na fig. 10 i zabiera ja do góry po obwodzie kola. Powyzej osi urzadzenia znajduje sie umocowana na stale rynna zawracajaca 62, do której wpada ryba zabrana przez czujnik 65 i wraca do czesci wlotowej.Jak uwidoczniono na fig. 8, przewiduje sie tez jeszcze klape 66, ulozyskowana na dwóch ramionach 67 wystajacych z dwóch zwojów tasmy 52, w sposób wahliwy, przy czym posia¬ da ona ramie wspóldzialajace z nieruchoma krzywka 69. Sprezyna 70 utrzymuje klape 66 w takim polozeniu, w którym krawedz zew¬ netrzna przesuwa sie nad prawidlowo ulozona w kanale ryba. Jesli natomiast ryba jest ulo¬ zona poprzecznie, zostaje przychwycona przez klape 66 i zabrana, az nie podniesie sie pod wplywem dzialania krzywki 69. Zabrana ryba zostaje w ten sposób zwolniona i spada z po¬ wrotem do kanalu. W podobny sposób ryba le¬ zaca na drugiej rybie zostaje uniesiona przez krawedz klapy i w tej pozycji skierowana do sasiedniego kanalu. W ten sposób zapewnia sie dostawanie sie ryb pojedynczo do poszczegól¬ nych kanalów. Widac z powyzszego, ze wyko¬ rzystywany jest wlasny ciezar ryb, zwlaszcza do zawracania ryby do poprzedniego stopnia obróbki.Do wykonania poszczególnych czesci urzadze¬ nia mozna stosowac rózne materialy, przy czym podstawa nosna L rynna zawracajaca wykona¬ na byc moze z gumowanej tkaniny albo folii z tworzywa sztucznego. PL