PL44921B1 - - Google Patents

Description

Wynalazek dotyczy hydraulicznej przekladni z dwoma co najmniej hydraulicznymi ele¬ mentami obiegu cieczy, umieszczonymi obok siebie na jednej osi, nadajacej sie zwlaszcza do pojazdów szynowych, w których dla uzys¬ kania kilku zakresów szybkosci stosuje sie odpowiednia ilosc hydraulicznych elementów obiegu cieczy, które np. wlacza sie i wylacza przez napelnianie lub opróznianie. Zaleznie od warunków ruchowych stosuje sie tutaj kombi¬ nacje z kilku przetwornikami hydraulicznymi lub przetwornikami i sprzeglami hydraulicz¬ nymi .Wraz z zadaniami co do wiekszych szybkosci jazdy, a tym samym co do wiekszych mocy, staja sie coraz bardziej naglace zadania i od¬ nosnie zmniejszenia potrzebnego miejsca.Przy tym przy dzisiejszym dazeniu do ra¬ cjonalizacji zada sie uniwersalnego stosowania hydraulicznych przekladni dla róznych nape¬ dów i standaryzacji elementów, celem zmniej¬ szenia kosztów wykonania i magazynowania, jak równiez celem skrócenia terminów dosta¬ wy i ulatwienia naprawy przez zmniejszania ilosci czesci zamiennych z powodu ich wiel¬ kosci.Wynalazek rozwiazuje to zadanie, proponu¬ jac kombinacje przekladni z nastepujacymi ce¬ chami: W hydraulicznej przekladni z dwoma co naj¬ mniej hydraulicznymi elementami obiegu cie¬ czy, umieszczonymi obok siebie na jednej osi, obracajacymi sie w tym samym kierunku i przystosowanymi dla róznych zakresów szyb¬ kosci, dajacymi sie wlaczac i wylaczac, kola pierwotnego napedu osadzone sa na wspólnym wale pierwotnego napedu. Wal pierwotnego napedu wykonany jest zawsze jako wal wy-drazony i napedzany przez pare zebatych kól czolowych, specjalnie o duzym przeniesieniu, znajdujaca sie -miedzy dwoma hydraulicznymi elementami obiegu cieczy. Nastepnie kola wtórnego napedu wszystkich hydraulicznych elementów obiegu cieczy sa osadzone sztywno na jednym, centralnym wale wtórnego napedu.Na koniec odbiór mocy z jednej lub obu stron, bezposredni i na jednej osi odbywa sie z walu wtórnego napedu przechodzacego przez skrzy¬ nie biegów, zawierajaca hydrauliczne elementy obiegu cieczy.W hydraulicznych przekladniach z wielu hydraulicznymi elementami obiegu cfeczy nie mozna bylo dotychczas z reguly uzyskac róz¬ nego rodzaju napedów maszyn za pomoca jed¬ nego typu przekladni bez znacznych, dodatko¬ wych kosztów, nie mówiac o uzyciu standary¬ zowanych elementów przekladni, azeby zbudo¬ wac, jak to sie mówi, hydrauliczna przekladnie zlozona z czesci znormalizowanych.W znanym wykonaniu takiej hydraulicznej przekladni istniala juz wprawdzie mozliwosc odbioru mocy z obydwu stron, raz aby utrzy¬ mac wymagany kierunek obrotu maszyny ro¬ boczej, po wtóre aby mozna bylo napedzac równoczesnie wiecej osi napednych w róznych typach pojazdów. Mozliwosc te dawal wal posredni, idacy na wskrosc, równolegly do osi elementów obiegu cieczy, który byl napedzany przez rózne elementy obiegu cieczy za po¬ moca zebatych kól czolowych. Wal posredni byl z reguly umieszczany ponizej elementów obiegu cieczy. Jezeli wal posredni i zebate kola czolowe stanowily juz powazny wydatek, to zebate kola czolowe osadzone na wale po¬ srednim utrudnialy umieszczenie celowego za¬ pasu oleju i wymagaly np. odpowiednio duzej skrzynki biegów. Szybkie usuniecie piany z oleju, który zostal spieniony w elementach obiegu cieczy, uzyskuje sie mianowicie przez odpowiednio duza, nieprzerwana powierzchnie oleju. Jezeli wiec zebate kola czolowe zanu¬ rzaly sie ponizej lustra oleju, to trzeba bylo wykonywac blachy oddzielajace, które zmniej¬ szaly rzecz naturalna nieprzerwane lustro ole¬ ju. Zebate kola czolowe nie powinny miano¬ wicie obracac sie bezposrednio w oleju,-azeby nie powodowac dodatkowego pienienia.Nastepnie wal posredni, który przejmuje du¬ ze sily wystepujace miedzy elementami obiegu cieczy i walem posrednim, czyni koniecznym wykonanie mocnej skrzynki biegów, która zwieksza ciezar zespolu. Odleglosc miedzy ele¬ mentami obiegu cieczy umieszczonymi obok siebie i walem posrednim okreslona jest przez srednice najwiekszego elementu obiegu cieczy, co wplywa nie tylko na wielkosc skrzynki, lecz takze w pewnych okolicznosciach prowadzi do duzych szybkosci obwodowych zebatych kól czolowych.W hydraulicznej przekladni zbudowanej we¬ dlug wynalazku odpada wiec zwykly dotych¬ czas wal posredni razem z lozyskami i zostaje zastapiony przez centralny wal wtórnego na¬ pedu, z którego moze.byc odbierana moc we¬ dlug wyboru, z jednej z obu stron lub rów¬ noczesnie z obu stron, mimo ze nie musza byc wykonywane zadne zasadnicze zmiany.Odpadaja równiez dotychczasowe przeniesie¬ nia za pomoca kól zebatych czolowych mie¬ dzy walami napedu wtórnego elementów obie¬ gu cieczy i walem posrednim. Przez to nie tylko zmniejszony zostaje koszt wykonania elementów przekladni, lecz takze skrzynka bie¬ gów staje sie wezsza i krótsza. Jej dolna czesc moze byc wykonana poza tym jako lekka kons¬ trukcja, poniewaz teraz odpadaja sily miedzy hydraulicznymi elementami obiegu cieczy i wa¬ lem posrednim, które dotychczas przejmowane byly przez skrzynke.Nastepnie zbiornik oleju moze byc zbudo¬ wany korzystniej niz przed tym, poniewaz nie wystaja wiecej zadne zebate kola czolowe.Powstaje wiec teraz dostatecznie wielka nie¬ przerwana powierzchnia tak, ze usuniecie pie¬ nienia zostaje szybko uskutecznione. Wspom¬ niana co tylko korzystna, lekka konstrukcja dolnej czesci skrzynki moze zasadzac sie z ko¬ rzyscia na tym, ze zbiornik z cienkiej blachy moze byc przykrecony od dolu do stalej gór¬ nej czesci skrzynki.Jezeli hydrauliczna przekladnia zawiera jeden lub dwa przetworniki, to w tym celu stosuje sie znane rodzaje przetworników z kolem lo¬ patkowym napedu pierwotnego, z kolem lo¬ patkowym turbiny, lezacym promieniowo poza kolem lopatkowym napedu pierwotnego i z kie¬ rownica a mianowicie w ten sposób usytuowa¬ ne, ze kolo napedu pierwotnego i kolo napedu wtórnego znajduja sie po przeciwnej stronie pary kól zebatych.W hydraulicznej przekladni z trzema hydra¬ ulicznymi elementami obiegu cieczy, lezacymi obok siebie na jednej osi, kola napedu wtórne¬ go obu zewnetrznych elementów obiegu cieczy sa polaczone, wedlug dalszej cechy wynalazku, — 2 —bezposrednio z centralnym walem wtórnego napedu, a kolo wtórnego napedu srodkowego elementu obiegu cieczy zostaje polaczone, pa¬ trzac od strony napedu wspólnego walu napedu pierwotnego, za pomoca walu wydrazonego otaczajacego czesciowo wal napedu pierwotne¬ go z kolem napedu wtórnego elementu obiegu cieczy, lezacego po tej samej stronie. Przy tym jest korzystne, jezeli trzeci hydrauliczny element obiegu cieczy, w razie gdy jest on przetwornikiem, posiada dwustopniowe kolo napedu wtórnego. Przy tym jedna czesc dwu¬ stopniowego kola napedu wtórnego polaczona jest bezposrednio z czescia wtórnego napedu srodkowego elementu obiegu cieczy za pomoca walu wydrazonego, a druga czesc z centralnym walem napedu wtórnego. Dwustopniowa kolo wtórnego napedu umozliwia odbiór mocy na- wskros przez obudowe trzeciego hydraulicznego elementu obiegu cieczy.Tego rodzaju przetwornik, zwany przetwor¬ nikiem nawskrosnym, moze byc stosowany ja¬ ko trzeci bieg do zwiekszenia szybkosci w tym typie budowy skrzyniowej. Jako taki daje on latwa wymiennosc czesci w stosunku do tych przekladni, w których jako trzeci bieg stosuje sie sprzeglo hydrauliczne. Z drugiej strony pokazuje sie, ze mozna osiagnac lepsza spraw¬ nosc tego rodzaju przetwornika nawskrosnego, jezeli jest on stosowany inaczej niz jako dru¬ gi bieg.Celowym jest nastepnie, aby stosowac dla najnizszego biegu przetwornik z dwoma stop¬ niami kola napedu wtórnego i w danym przy¬ padku z dwoma poza tym stopniami kierow¬ nicy. Przez to osiaga sie przy rozruchu wystar¬ czajaca zamiane momentu.Dla dalszego zastosowania budowy skrzynio¬ wej wedlug wynalazku, centralny wal napedu wtórnego w hydraulicznej przekladni z od¬ biorem mocy po jednej tylko stronie jest wy¬ konany symetrycznie do plaszczyzny prosto¬ padlej do osi pod wzgledem wszystkich jego lozysk i jego polaczen z kolami napedu wtór¬ nego, osadzonymi na nim bezposrednio. Cen¬ tralny wal napedu wtórnego moze byc wiec uzyty w tej samej hydraulicznej przekladni wedlug wyboru do odbioru mocy po jednej z obu stron, iprzy jednym jedynym tylko wy¬ konaniu walu napedu wtórnego, jego obu lo¬ zysk i pokrywy lozyskowej oraz bez jakich¬ kolwiek zmian czesci.Celowe wykonanie hydraulicznej przekladni polego nastepnie na tym, ze pomiedzy obydwo¬ ma hydraulicznymi elementami obiegu cieczy, miedzy którymi lezy para kól zebatych na¬ pedu glównego, umieszcza sie naped pompy do napelnienia elementów, jak równiez specjal¬ ne przyrzady sterujace napelnienie hydraulicz¬ nych elementów obiegu cieczy. Przez to, ze pompe i jej przyrzady sterujace wykonuje sie w tym okreslonym miejscu, osiaga sie dalsze .uproszczenie konstrukcji. Niezaleznie wiec od róznych mozliwych kombinacji hydraulicznych elementów obiegu cieczy moga byc wykony¬ wane w kazdym przypadku jednakowe w wy¬ sokim stopniu czesci dla urzadzenia napelniaja¬ cego.Wedlug dalszej cechy wynalazku, obustron¬ ne lozyska napedowych kól zebatych, a zwlasz¬ cza lozyska napedu pompy do napelniania, umieszcza sie po jednym w scianach skrzynki, które znajduja sie miedzy hydraulicznymi ele¬ mentami obiegu cieczy, sasiadujacymi z •kola¬ mi zebatymi napedu glównego. Obie te sciany skrzynki zawieraja takze lozyska wydrazonego walu napedu pierwotnego. Tworzace sie sily przekladni zostaja przejmowane przez te scia¬ ny, które nie obciazaja wiecej skrzynki bie¬ gów, zawierajacej elementy obiegu cieczy, któ¬ ra moze byc wykonana odpowiednio jako lzej¬ sza. Waly napedu pierwotnego i wtórnego moga byc wykonane równiez jako lzejsze, poniewaz teraz dochodzi stale podparcie walu napedu pierwotnego, napedu glównego.Celem rozwiazania nastepnego zadania, na¬ lezacego do wynalazku, a mianowicie azeby zbudowac hydrauliczna przekladnie, która skla¬ dalaby sie w jak najwiekszym stopniu z ele¬ mentów znormalizowanych, obie sciany skrzyn¬ ki znajdujace sie miedzy obydwoma elementa¬ mi obiegu cieczy wykonane sa jako oddzielna czesc skladowa. Ta skladowa czesc, która przyjmuje wszystkie sily kola zebatego prze¬ kladni, zostaje tak wykonana, ze moze byc wlozona do skrzyni biegów i tam zamocowana.W dalszym rozwinieciu wynalazku, stale* obudowy hydraulicznych elementów obiegu cie¬ czy, oddzielna czesc skladowa i zwlaszcza obu¬ dowy dla koncowych lozysk centralnego walu wtórnego zostaja wykonane w ten sposób, ze czesci te moga byc polaczone ze soba jako jednostki montazowe, zwlaszcza za pomoca kol¬ nierzy znajdujacych sie na obu scianach czolo¬ wych tych czesci; które tó kolnierze posiadaja te sama srednice. Nastepnie czesci te sa wy¬ konywane o mocnej konstrukcji i skladane ze — 3 —soba jako nosna jednostka konstrukcyjna hy¬ draulicznej przekladni np. przez zesrubowanie.Przy tym zostaje wykonana lekka skrzynka zawierajaca zapas oleju i przymocowana do tej jednostki konstrukcyjnej.Przez takie wykonanie hydraulicznego ele¬ mentu obiegu cieczy zrobiono dalszy krok dla osiagniecia zasad budowy skrzyniowej. Prze¬ tworniki hydrauliczne zostaja teraz po prostu' zlozone i polaczone ze soba; hydrauliczne sprzeglo, o ile znajduje sie, zostaje polaczone za pomoca obudowy z kolnierzami. Osobna skrzynka biegów, która przejmowalaby sily przekladni, odpada zupelnie. Wszystkie sily wystepujace podczas napedu, odbioru mocy i wewnatrz elementów obiegu cieczy zostaja mianowicie przejete przez te jednostke kons¬ trukcyjna. Czesci nosne sa wykonane jedynie odpowiednio trwalej konstrukcji, na przy¬ klad Sciany obudowy elementów obiegu cieczy zostaja wzmocnione. Zewnetrzny estetyczny wyglad mozna podniesc, wykonujac obudowy jako cylindry. Przekladnie dla odbioru mocy umieszcza sie na jednej z obu scian czolo¬ wych jednostki konstrukcyjnej. Poniewaz wszystkie kolnierze maja celowo te sama sred¬ nice, a wiec równiez te sama srednice otworu, osiaga sie dalsze uproszczenie przekladni. Moz¬ na nawet isc tak daleko, ze normuje sie dla wszystkich mozliwych elementów obiegu cieczy jedna lub tylko niewiele srednic tak, ze ist¬ nieje daleko idaca mozliwosc kombinacji przy niewielu tylko typach elementów obiegu cie¬ czy, która upraszcza i czyni tanim seryjny wytwór. Elementy obiegu cieczy bardzo róz¬ nych wielkosci moga byc w kazdym przypad¬ ku zmontwane razem jako hydrauliczna prze¬ kladnia przez zastosowanie wkladek pierscie¬ niowych. Oddzielna czesc skladowa z kolami zebatymi napedu glównego i napedu pompy olejowej jest przy tym objeta normami srednic kolnierzy, jak równiez obudowy koncowych lozysk walu napedu wtórnego.Inna mozliwa kombinacja hydraulicznej prze¬ kladni polega na tym, ze stale oprawy hydra¬ ulicznych elementów obiegu cieczy, o normalnej grubosci scianek, posiadaja po jednym kolnie¬ rzu do umocowania, ze oprawy te mozna wbu¬ dowac z kolnierzami do skrzynki cylindrycz¬ nej, skladajacej sie z jednej czesci, nosnej i (po¬ siadajacej odpowiednie kolnierze, ze skrzynia posiada po obu czolowych stronach jednakowe plaszczyzny do przysrubowania, celem zamo¬ cowania przekladni dla odbioru mocy wedlug wyboru na jednej ze stron czolowych, ze na¬ stepnie kola zebate napedu glównego i naped pompy olejowej umieszczone sa w osobnych skrzynkach i ze skrzynki te, a specjalnie zbior¬ nik z zapasem oleju, zostaja przymocowane do cylindrycznej skrzynki biegów. Cylindryczna skrzynka biegów jest wykonana tak, ze przej¬ muje wszystkie sily przekladni. Wbudowanie poszczególnych obudów elementów obiegu cie¬ czy ksztaltuje sie bardzo prosto, zwlaszcza wtedy, gdy tutaj równiez wprowadzone sa nor¬ my dotyczace srednic kolnierzy. Prosty mon¬ taz obudowy elementów obiegu cieczy, zamo¬ cowanie na kolnierze skrzynki napedu glówne¬ go i skrzynki napedu pompy olejowej otwiera¬ ja równiez tu wielokrotne mozliwosci odmian i przyczyniaja sie do znacznej racjonalizacji.Wynalazek pokazany jest na rysunku na kilku przykladach wykonania. Figura 1 do 9 przedstawiaja schematycznie skrzynie hydra¬ uliczne biegów w przekroju. W szczególnosci fig. 1 przedstawia przekladnie dwubiegowa z dwoma hydraulicznymi przetwornikami i jed¬ nym centralnym walem wtórnego napedu, fig. 2 — przekladnie dwubiegowa wedlug sta¬ nu obecnej techniki z dwoma hydraulicznymi przetwornikami i jednym walem posrednim, fig. 3 — przekladnie trzybiegowa z trzema hydraulicznymi przetwornikami i jednym cen¬ tralnym walem wtórnego napedu, fig. 4 — wedlug stanu obecnej technik iprzekladnie trzybiegowa z trzema hydraulicznymi przetwor¬ nikami i jednym walem posrednim, fig. 5 — przekladnie czterobiegowa z trzema hydra¬ ulicznymi przetwornikami i jednym hydraulicz¬ nym sprzeglem, centralnym walem wtórnego napedu i odbiorem mocy z prawej strony, fig. 6 — przekladnie wedlug fig. 5 w sposób uproszczony, z odbiorem mocy z lewej strony, fig. 7 — przekladnie trzybiegowa z osobna, posrednia czescia skladowa dla kól zebatych napedu glównego i napedu pompy olejowej, fig. 8 — przekladnie trzybiegowa, wykonana jako jednostka konstrukcyjna, a fig. 9 — prze¬ kladnie trzybiegowa, w której elementy obiegu cieczy umieszczone sa w cylindrycznej skrzyni biegu.Na- fig. 1 pokazana jest hydrauliczna prze¬ kladnia z dwoma biegami i z dwoma hydra¬ ulicznymi przetwornikami. Dla uzyskania róz¬ nych przeniesien przetworniki róznia- sie od siebie lopatkami. Naped przetworników I, II odbywa sie, z pomoca walu 1 z kolami zeba¬ tymi 2, 3 o duzym przeniesieniu, przez wal — 4 —pierwotnego napedu 4, wykonany Jako wal wydrazony. Czesci wtórnego napedu obu prze¬ tworników osadzone sa na centralnym wale wtórnego napedu 5, który wystaje ze skrzynki biegów 6 na obu koncach i posiada kolnierze 7, 8 dla odbioru mocy. Odbiór mocy moze wiec Odbywac sie z obu stron oddzielnie lub równoczesnie. Zapas oleju 9 z nieprzerwanym lustrem oleju umieszczony jest w dolnej czesci skrzyni 6.Dla porównania z nia pokazana jest na fig. 2 przekladnia dwubiegowa z dwoma prze¬ twornikami III, IV ale z walem posrednim 10, która odpowiada stanowi obecnej techniki.Naped centralnego walu napedu pierwotnego walu 11 odbywa sie z pomoca walu 12 i czo¬ lowych kól zebatych 13, 14. Czesci pierwotne¬ go napedu pr etworników napedzane sa przez wal pierwotnego napedu U, a przeniesienie mocy na wal posredni 10, z pomoca czesci wtórnego napedu, nastepuje z przetwornika III przez czolowe kola zebate 15, 16, z przetwor¬ nika IV przez czolowe kola zebate 17, 18.Odbiór mocy moze odbywac sie z obu stron z pomoca kolnierzy 19, 20.Kola zebate 16, 18 zanurzaja sie ponizej lu¬ stra oleju w zbiorniku 21, który umieszczony jest w oslonie przekladni 22 zawierajacej cala hydrauliczna przekladnie, i sa oddzielone od oleju przez blachy 23, 24. Blachy oddzielajace zmniejszaja nie tylko zapas oleju, ale przeszka¬ dzaja w utworzeniu dostatecznie duzej, nie¬ przerwanej powierzchni oleju. Skrzynia prze¬ kladni 22 przejmuje sily lozyskowe walów 20, 1%, 12 i musi byc wykonana odpowiednio mocno.Porównanie przekladni wedlug fig. 1 i 2 po¬ kazuje wyraznie zalety przekladni wedlug wy¬ nalazku. Koszty elementów przekladni staly sie znacznie mniejsze, oslona przekladni stala sie znacznie mniejsza, przy mniej wiecej jed¬ nakowych wymiarach hydraulicznych elemen¬ tów obiegu cieczy, oslona przejmuje mniejsze sily i moze byc wykonana odpowiednio slab¬ szej konstrukcji. Zapas oleju moze byc wyzej polozony i posiada dostatecznie wielka nie¬ przerwana powierzchnie.Na fig. 3 pokazana jest hydrauliczna prze¬ kladnia z trzema przetwornikami V, VI, VII.Wal napedowy 25 napedza za pomoca czolo¬ wych kol zebatych 26, 27 wydrazony wal na¬ pedu pierwotnego "28, wspólny dla wszystkich przetworników. Kflfo napedu wtórnego prze¬ twornika V osadróne jest bezposrednio na centralnym wale wtórnego napedu 29. Kolo napedu wtórnego przetwornika VI polaczone jest przez wydrazony wal 30, który obraca sie okolo wydrazonego walu pierwotnego napedu 28, z lewym stopniem 31 kola napedu wtórne¬ go 31/32 przetwornika VII. Lopatki napedu wtórnego przetwornika VII sa dwustopniowe i posiadaja dwa wience lopatek wtórnego na¬ pedu 31 i 32 polaczone ze soba. Kolo wtórnego napedu 31/32 osadzone jest bezposrednio na centralnym wale wtórnego napedu 29. Dwu¬ stopniowe lopatki napedu wtórnego daja, przy tego rodzaju stosowaniu hydraulicznych ele¬ mentów obiegu cieczy, mianowicie z dwoma przetwornikami znajdujacymi sie bezposrednio obok siebie, najpierw konstrukcyjna mozliwosc, aby mozna bylo polaczyc czesc wtórnego na¬ pedu przetwornika VI razem z czescia wtórnego napedu przetwornika VII z walem wtórnego napedu wewnatrz stalej oslony 33 przetworni¬ ka VII. Poza tym dwustopniowe kolo wtórnego napedu 31/32 sluzy równiez do tego, aby otrzy¬ mac w stosunku ' innych przetworników inne przeniesienie. W dolnej czesci oslony przeklad¬ ni 34 znajduje sie zbiornik oleju 35.Na fig. 4 pokazany jest znowu stan odpo¬ wiadajacy obecnej technice. Budowa tej prze¬ kladni z trzema przetwornikami odpowiada " w zasadzie budowie wedlug fig. 2. Kolo napedu wtórnego przetwornika VIII jest polaczone bezposrednio z walem posrednim 36. Kola na¬ pedu wtórnego przetworników IX i X sa ze soba sprzegniete i polaczone z walem posred¬ nim 36 przez pare czolowych kól zebatych.Oba przetworniki IX i X musza tu byc równiez, przystosowane do róznych zakresów szybkosci.Blachy oddzielajace 38, 38a, które przymocowa¬ ne sa do oslony 37, zapobiegaja, aby kola ze¬ bate walu posredniego obracaly sie w zbiorniku z olejem.Równiez tu jest oczywiste, ze przekladnia wedlug fig. 3 w stosunku do przekladni we¬ dlug fig. 4 daje znaczne korzysci odnosnie kosztów budowy, ciezaru, zuzycia i szumu kól zebatych i usytuowania zbiornika oleju.Przyklad wykonania pokazany na fig. 5 jest hydrauliczna przekladnia z czterema biegami.Trzy hydrauliczne elementy obiegu cieczy XI, XII, XIII sa wykonane jako przetworniki, a czwarty jako hydrauliczne sprzeglo. Naped przeniesiony zostaje z walu 40 z pomoca kól czolowych 41, 42 na wal napedu pierwotnego 43 wykonany jako wal wydrazony. Na wale na¬ pedu pierwotnego zamocowane sa czesci nape- — 5 —^"du pierwotnego^wszystkich ' elementów obiegu cieczy. Obudowy 44, 45, 46 wszystkich trzech przetworników sa polaczone na -stale z oslona przekladni 47.Przetwornik XI posiada kierownice dwu¬ stopniowa 44a, 44b i dwustopniowe kolo na¬ pedu wtórnego 48. Nadaje -sie on • dobrze zwlaszcza do rozruchu, poniewaz daje ^szcze¬ gólnie : wysoka zamiane momentu i dla tego umieszczony zostal . jako stopien najnizszego biegu. Kolo napedu wtórnego 49 przetwornika XII polaczone jest przez wal wydrazony 50 z dwustopniowym kolem napedu wtórnego 51 przetwornika XIII. Poniewaz istnieje jeszcze stopien hydraulicznego sprzegla, czesc napedu wtórnego przetwornika XIII wewnatrz stalej kierownicy 46a zostaje poprowadzona przez nia. Równoczesnie otrzymuje sie przez ten dwustopniowy przetwornik inny stosunek prze¬ niesienia w stosunku do innych przetworni¬ ków. Kolo napedu wtórnego 51 przetwornika XIII 'jest nastepnie polaczone z 'kolem napedu wtórnego 52 hydraulicznego ~ sprzegla XIV za pomoca wydrazonego walu 52a.T Kolo napedu wtórnego 52 osadzonei jest- na centralnym wale wtórnego napedu 54 z pomoca obudowy 53, na -którym -umocowana «jest równiez czesc na-- pedu wtórnego — ^.przetwornika XI.Olej 55 znajduje sie tutaj w osobnym, zbior¬ niku 56, który przymocowany jest za pomoca kolnierza 57 do skrzynki "• biegów 47 i wyko¬ nany jest jako lekka konstrukcja.Centralny wal napedu wtórnegQ ,54 posiada na jednym" koncu kolnierz . do odbioru mocy "58. Odbiór mocy odbywa sie z. prawej strony.Aby mozna bylo odbierac moc po drugiej stro¬ nie, lozyska 59, 60, walu. 54 sa jednakowe.Lozyska 61, 63 miedzy wydrazonym walem pierwotnego napedu 43 i centralnym walem wtórnego napedu 54 sa polozone symetrycznie wzgledem plaszczyzny 64, prostopadlej do osi i jednakowo wielkie. Lozysko 62 jest przepolo- '¦ Wione przez te plaszczyzne. Plaszczyzna 64 znajduje sie w srodku oslony 47 '• i zbiornika 56. Równiez czesci napedu wtórnego 48, 53 przetwornika XI i hydraulicznego sprzegla XIV. sa osadzone na centralnym wale napedu "wtórnego 54 w miejscach 67, 68, symetrycznie " wzgledem plaszczyzny 64. Srednica centralnego walu wtórnego napedu 54 w miejscach 67 i 68 sa jednakowo duze. Oba kolnierze lozyskowe 65, 66 róznia sie od siebie jedynie, tym, ze kolnierz 65 posiada otwór, który jest wiekszy jiiz .srednica ,walu 54 .w miejscu wyjscia z* oslony. Na:fig. 6 -jest* pokazana" hydraulik przekladnia wedlug fig. 5, w sposób uprcszczo ny-i z inna .mozliwoscia odbioru mocy. M odbiera: sie mianowicie przez kolnierz -58 -lewej stronie.-Konieczna zmiana hydrauliczne' przekladni ogranicza sie jedynie do niec zmienionego: montazu tych:samych poszczegó nych-czesci przez ;to, ze centralny wal wtór nego napedu 54 zostaje po prostu wbudowa przez, jego obrócenie, odpowiednio .do odbio mccy z innej strony. Poniewaz oba lozyska 59 i 60 sa wykonane jako Jednakowe,'lozyska 61 i 63 wydrazonego - walu 43 ' i: zamocowania czesci napedu wtórnego w miejscach 67 i 68 Sa w danym pr:ypadku wykonane -symetrycz¬ nie wzgledem plaszczyzny 64 i w danym przypadku jednakowo duze, wcbec czego zmia¬ na ta daje.sie latwo przeprowadzic."Kolnierze lozysk 65, 66 m:ga byc zamieniane ze soba, co takze jest mozliwe'.bez 'dokonywania zmian z, po.wpdu jednakowego zlacza.-Fig.-7 pokazuje przeklactnie. z .trzema bie¬ gami z dwoma przettwornikami XV, XVI i jed¬ nym^ sprzeglem XVII.- Przestrzen miedzy prze¬ twornikami XV, XVI zawiera w tym wyko¬ naniu nie tylko wal glównego napedu 70 i czo¬ lowe kola zebate 11, 72, które przenosza: moc na wydrazony wal pierwotnego ^napedu 73, lecz takze naped pompy olejowej 14, która napedzana jest przez kola zebate 75, 7$, 77, 78.W tej przestrzeni wykonana jest oddzielna nosna czesc skladowa 79, która zawiera wy¬ mienione czesci. Wal "glównego napedu 70 jest osadzony w lozyskach 80 * i 81, ~a wydrazony wal pierwotnego napadu w lozyskach 82, 83.Poniewaz lozyska 80 ~ do ^83 osadzone sa w od¬ dzielnej czesci skladowej 79, która na fig. 7 wyodrebniona '. jest przez * kreskowanie kra¬ wedzi, naprezenia w kolach zebatych zostaja przejete przez zamknieta, trwala czesc skla¬ dowa 79. Skrzynka 84 zawierajaca hydraulicz¬ ne elementy obiegów cieczy moze byc wyko¬ nana odpowiednio jako lekka konstrukcja.Zbiornik z olejem 86 zawierajacy zapas oleju 85. przymocowany jest do skrzyni 84 za pomoca kolnierzy 87' i moze' byc wykonany jako lekka konstrukcja.Na fig. 8 jest pokazana przekladnia z trzema biegami z-trzema hydraulicznymi przetworni¬ kami XVIII, XIX, XX. Przetworniki posiadaja kolnierze 90, 91, 92, 93, 94, . 95 Jia czesciach stalych obudów 108, 109, .110, za pomoca któ¬ rych sa one umocowane na sasiednich czesciach, które posiadaja równiez kolnierze, Tak wiec kolnierz, 91 przejtwoxnika/X^UI. polaczony, jest ^.« —z Kolnierzem 96 oddzielnej czesci skladowej 97, która zawiera naped glówny i pompe olejowa.Drugi kolnierz 98 oddzielnej czesci skladowej jest polaczony z kolnierzem 92 przetwornika XIX. Kolnierz 93 tego samego przetwornika zesrubowany jest z kolnierzem 94 przetworni¬ ka XX. Lozyska centralnego walu napedu wtórnego 99, który moze odbierac -moc z obu stron, sa umieszczone w obudowach 100, 101, których kolnierze 102, 103, 104, 105 polaczone sa z odpowiednimi kolnierzami przetworników XVIII, XX i zbiornika 106 lekkiej konstrukcji, która zawiera zapas oleju 107.Hydrauliczna przekladnia wedlug fig. 8 skla¬ da sie z jednostek montazowych 97, 100, 101, 108, 109, 110. Zewnetrzne obudowy tych jed¬ nostek sa w tak mocny sposób wykonane, ze po zesrubowaniu powstaje nosna skrzynia. Do plaszczyzn do zesrubowania kolnierzy 103 i 105 przymocowany jest zbiornik 106. Do tych kol¬ nierzy zostaja przymocowane równiez w razie potrzeby przekladnie dla odbioru mocy 111, 112.Hydrauliczna przekladnia wedlug fig. 9 po¬ siada dwa przetworniki XXI, XXII i hydrau¬ liczne sprzeglo XXIII. Mozliwe wiec sa trzy biegi. Przetworniki XXI, XXII sa wykonane jako jednostki montazowe. Stala obudowa kie¬ rownic 120, 121 posiada kolnierze 122, 123, które sa zasrubowane z wewnetrznymi kol¬ nierzami 124, 125 jednodzielnej, cylindrycznej skrzynki biegów 126. Do konców tej skrzynki biegów zamocowane sa na kolnierzach 127, 128 plyty czolowe 129, 130, które ja zamykaja i przejmuja ulozyskowania 131, 132 centralnego walu wtórnego napedu 133. Do tych czolowych plyt 129, 130, wykonanych jednakowo, przy¬ laczone zostaja przekladnie dla odbioru mocy 134, 135.Skrzynka biegów 126 posiada poza tym kol¬ nierze 136, 137, 138, do których przymocowane sa: pbudowa pompy olejowej 139, zbiornik z olejem 140 i skrzynka z przekladnia 141 dla kól zebatych glównego napedu.Jezeli w wykonaniach wedlug fig. 8 i 9 wielkosci kolnierzy tych czesci, które powinny byc ze soba polaczone, sa w kazdym przypadku sobie równe, to mozliwa jest daleko idaca wymiefinosc poszczególnych jednostek monta¬ zowych i innych urzadzen pomocniczych (na przyklad glówny naped, pompa olejowa, zbior¬ nik oleju) i daje sie osiagnac wiele kombinacji co do hydraulicznych skrzyn biegów z nielicz¬ nych jednostek znormalizowanych. PL

Claims (3)

1. Zastrzezenia patentowe 1. Hydrauliczna przekladnia z dwoma co naj¬ mniej hydraulicznymi elementami obiegu cieczy, umieszczonymi obok siebie na jed¬ nej osi, pracujacymi przy obrocie w jedna¬ kowym kierunku, przystosowanymi do róz¬ nych zakresowo szybkosci, wlaczalne i wy- laczalne, zwlaszcza do pojazdów szyno¬ wych, znamienne tym, ze mozliwa jest kombinacja nastepujacych cech: a) kola napedu pierwotnego sa osadzone na wspól¬ nym wale pierwotnego napedu, który jest wykonany zawsze jako wal wydrazony i napedzany przez pare kól zebatych spe¬ cjalnie o duzym przeniesieniu, znajduja¬ cych sie miedzy dwoma hydraulicznymi elementami obiegu cieczy, b) kola napedu wtórnego wszystkich hydraulicznych ele¬ mentów obiegu cieczy sa osadzone stale na jednym, centralnym wale wtórnego na¬ pedu, który zasadniczo jest otoczony przez wal pierwotnego napedu i odbiór mocy z jednej lub obu stron, bezposredni i na jednej osi odbywa sie z walu wtórnego napedu, przechodzacego przez skrzynie bie¬ gów, zawierajaca hydrauliczne elementy obiegu cieczy (fig. 1, 3, 5 — 7, 9).

2. Hydrauliczna przekladnia wedlug zastrz. 1, znamienna tym, ze zastosowano znane przetworniki z kolem lopatkowym pierwot¬ nego napedu, kolem lopatkowym turbiny, lezacym promieniowo poza kolem lopatko¬ wym napedu pierwotnego i z kierownica, w ten sposób usytuowane, ze kolo napedu pierwotnego i kolo napedu wtórnego znaj¬ duja sie po przeciwnych stronach pary kól zebatych napedu glównego (fig. 1 i 3).

3. Hydrauliczna przekladnia wedlug zastrz. 1 lub 2, z trzema hydraulicznymi elementami obiegu cieczy, lezacymi obok siebie na jednej osi, znamienna tym, ze kola napedu wtórnego obu zewnetrznych elementów obiegu cieczy (V, VII) umocowane sa bez¬ posrednio na centralnym wale napedu wtórnego (29) i ze kolo napedu wtórnego srodkowego elementu obiegu cieczy (VI) jest polaczone z kolem napedu wtórnego elementu obiegu cieczy (VII), lezacego po tej samej stronie, patrzac od strony napedu wspólnego walu pierwotnego napedu, za pomoca walu wydrazonego (30), otaczaja¬ cego czesciowo wal pierwotnego napedu (28). — 74. Hydrauliczna przekladnia wedlug zastrz. 3, znamienna tym, ze z obu hydraulicznych elementów obiegu cieczy (VI. VII), leza¬ cych bezposrednio obok siebie, zewnetrzny element obiegu cieczy (VII) wykonany jest jako przetwornik posiadajacy wielostopnio¬ we kolo napedu wtórnego (31, 32) (fig. 3). 5. Hydrauliczna przekladnia wedlug zastrz. 1—4 z przetwornikiem dla najnizszego bie¬ gu, znamienna tym, ze przetwornik (XI) posiada — celem osiagniecia wystarczaja¬ cej zamiany momentu przyrozruchu — dwustopniowe kolo napedu wtórnego, a zwlaszcza dwustopniowa równiez kie¬ rownice (fig. 5). 6. Hydrauliczna przekladnia wedlug zastrz. 1—5, z odbiorem mocy tylko po jednej stronie, znamienna tym, ze centralny wal wtórnego napedu wykonany jest syme¬ trycznie do plaszczyzny (64) prostopadlej do osi, ze wzgledu na wszystkie jego lozys¬ ka (59 do 63) i na jego. polaczenia (67, 68), z osadzonymi na nim bezposrednio kolami wtórnego napedu (48, 52) w ten sposób, ze centralny wal wtórnego napedu (54) moze byc uzyty do odbioru mocy wedlug wyboru po obydwóch stronach (fig. 5 i 6). 7. Hydrauliczna przekladnia wedlug zastrz. 1—6, znamienna tym, ze pomiedzy dwoma hydraulicznymi elementami obiegu cieczy (XV, XVI), miedzy którymi lezy para kól zebatych glównego napedu (71, 72), umiesz¬ czony jest naped (75 do 78) pompy olejo¬ wej (74), a zwlaszcza równiez przyrzady sterujace do sterowania napelniania hy¬ draulicznych elementów obiegu cieczy (fig. 7). 8. Hydrauliczna przekladnia wedlug zastrz. 1—7, znamienna tym, ze dwustronne lozys¬ ka (80 do 83) kól zebatych glównego na¬ pedu (71, 72), a zwlaszcza lozyska napedu pompy olejowej umieszczone sa po jednym w kazdej z dwu scian obudowy, które znaj¬ duja sie miedzy hydraulicznymi elementa¬ mi obiegu cieczy (XV, XVI), sasiadujacymi z kolami zebatymi glównego napedu (fig. 7). 9. Hydrauliczna przekladnia wedlug zastrz. 8, znamienna tym, ze sciany obudowy, znaj¬ dujace sie miedzy dwoma elementami obie¬ gu cieczy, wykonane sa jako osobna czesc skladowa (79) w ten sposób*, ze przejmuje ona wszystkie sily kól zebatych napedu glównego (71, 72), a zwlaszcza napedu pompy olejowej (75 do 78) (fig. 7). 10. Hydrauliczna przekladnia wedlug zastrz. 1—9, znamienna tym, ze stala obudowa (108 do 110) hydraulicznych elementów cbiegu cieczy (XVIII, XIX, XX), osobna czesc skladowa (97) a zwlaszcza obudowy (100, 101) dla lozysk koncowych centralne¬ go walu wtórnego napedu (99) sa wykona¬ ne w ten sposób, ze czesci te moga byc ze soba polaczone jako jednostki montazowe, zwlaszc a za pomcca kolnierzy, znajduja¬ cych sie po obu ich stronach (90 do 96, 98, 102, 104), posiadajacych te sama sred¬ nice, nastepnie ze czesci te sa mocnej konstrukcji i ze zlaczone sa one ze soba w nosna jednostke konstrukcyjna hydrau¬ licznej przekladni, na przyklad przez ze- srubowanie, a zwlaszcza, ze zbiornik (106) zawierajacy olej jest lekkiej konstrukcji i przymocowany do tej jednostki konstruk¬ cyjnej (fig. 8). 11. Hydrauliczna przekladnia wedlug zastrz. 1—7, znamienna tym, ze stale obudowy (120, 121) hydraulicznych elementów obie¬ gu cieczy (XXI, XXII), wykonane ze scia¬ nek normalnej grubosci, posiadaja po jed¬ nym kolnierzu do umocowania (122, 123), ze obudowy te moga byc wbudowane kol¬ nierzami do cylindrycznej, jednodzielnej, nosnej skrzynki biegów (126) z odpowiedni¬ mi kolnierzami (124, 125), ze skrzynia po¬ siada po obu stronach czolowych (129, 130) jednakowe plaszczyzny do przysrubowywa- nia, celem zamocowania wedlug wyboru na jednej ze stron czolowych przekladni do odbioru mocy, ze nastepnie kola zebate napedu glównego i naped pompy olejowej umieszczone sa w osobnych skrzynkach (139, 141) i ze skrzynki te, a zwlaszcza zbiornik (140) z olejem, przymocowane sa do skrzynki biegów (fig. 9). I. M. Voith G. m. b. H. Zastepca: mgr Józef Kaminski rzecznik patentowyDo opisu patentowego nr 44921 Aark. 1 ^ «t *t^L < $ ~1 — H •SH k?Do opisu patentowego nr 44921 Ark. 2 ©O bo 6 1 ^ i 5 I § J ZG „Ruch", W-wa, z. 685-61 B5 — 100 egz. ;P^:.;i 3rttZVn!i?v]iitej LudOvVe|| PL