Wynalazek dotyczy mechanizmu do wzajem¬ nego laczenia przegubowego elementów po¬ kryw ladowni na statkach i tym podobnych pojazdach.W znanych tego rodzaju konstrukcjach ele¬ menty pokryw sa wzajemnie laczone za po¬ moca przegubów, zastosowanych w taki spo¬ sób, ze moga one wzajemnie obracac sie do¬ kola wspólnej osi przegubu. Tego rodzaju urzadzenia pozwalaja na wzgledny obrót tych elementów najwyzej o kat 180°. Zaleznie od umieszczenia przegubów, elementy pokrywy moga byc ustawione w taki sposób, ze moga sie ze soba stykac badz swymi stronami gór¬ nymi, badz tez dolnymi, a o ile chodzi o jedna i te sama pare elementów pokrywy, to mozna realizowac tylko jedna z tych mozliwosci.Przedmiotem wynalazku jest wykonanie me¬ chanizmu przegubowego, który umozliwia wzgl°dny obrót dwóch w ten sposób polaczo¬ nych elementów pokrywy, nawet o kat znacz¬ nie przewyzszajacy 180°. Wedlug wynalazku mechanizm przegubowy pomiedzy dwoma sa¬ siednimi elementami pokrywy lub wykonany na dwóch sasiednich brzegach bocznych tych elementów, zawiera dwie osie przegubowe, po jednej na kazdym elemencie, przy czym te osi sa powiazane za pomoca mechanizmu la¬ czacego. Mechanizm ten obejmuje uklad prze¬ kladniowy tego rodzaju, ze jesli przemieszcza sie elementy pokrywy w stosunku do mecha¬ nizmu przegubowego, to sa one mechanicznie sterowane za pomoca mechanizmu laczacego, w celu zajmowania z góry wyznaczonych po¬ lozen wzglednych.W szczególnosci uklad laczacy jest umiesz¬ czony; w sposób umozliwiajacy wzajemny ruch i wzgledne polozenie elementów pokrywyw stosunku do mechanizmu przegubowego az o kat 360°.I Wetilug wynalazku elementami tej samej po¬ krywy mozna manipulowac dowolnie, aby w jednym polozeniu zdecydowanie przystawaly do siebie ich powierzchnie dolne, natomiast w innym polozeniu — wlasnie górne po¬ wierzchnie zdecydowanie do siebie przysta¬ waly.Korzystne jest, aby element laczacy pomie¬ dzy wymienionymi wyzej osiami przegubowymi byl pomyslany zasadniczo jako skrzynka za¬ mykajaca y/ sobie przekladnie.W korzystnej postaci realizacji wynalazku, na kazdej z dwóch osi przegubowych jest umocowane, bez moznosci obracania sie po jednym kole zebatym, a pomiedzy tymi dwo¬ ma kolami zebatymi, co najmniej jedna para posrednich kól zebatych, osadzona obrotowo wewnatrz wymienionego wyzej ukladu lacza¬ cego lub tez na tym ukladzie, w sposób za¬ pewniajacy wzajemne zazebianie sie, przy czym jedno z tych kól posrednich zazebia sie po¬ nadto z kolem umieszczonym na jednej z osi przegubowych, podczas gdy drugie kolo ze¬ bate zazebia sie z kolem umieszczonym na drugiej osi wspomnianego przegubu.Wedlug drugiej postaci realizacji wynalazku, urzadzenie przekazujace jest utworzone co najmniej za pomoca jednego lancucha.Wynalazek jest szczególowo uwidoczniony na rysunkach, przedstawiajacych kilka postaci re¬ alizacji wynalazku, przy czym fig. 1 jest rzu¬ tem bocznym mechanizmu przegubowego wed¬ lug jednej postaci jego realizacji, fig. 2 jest przekrojem poziomym plaszczyzna, oznaczona linia II — II na fig. 1, fig. 3 jest rzutem z góry tego samego urzadzenia, w kierunku plaszczyzny oznaczonej linia III — III na fig. 1, fig. 4 jest przekrojem pionowym plasz¬ czyzna oznaczona linia IV — IV na fig. 1, fig. 5 jest rzutem bocznym mechanizmu prze¬ gubowego wedlug drugiej postaci jego realiza¬ cji, fig. 6 jest przekrojem poziomym plaszczyz¬ na, oznaczona linia VI — VI na fig. 5, fig. 7 jest rzutem bocznym trzeciej postaci realizacji wynalazku, fig. 8 jest przekrojem poziomym plaszczyzna, linia VIII — VIII na fig. 7, a fig. 9—12 sa schematycznymi rzutami, ilustruja¬ cymi rózne mozliwosci ukladania sie elemen¬ tów pokrywy, wzajemnie powiazanych za po¬ moca mechanizmu przegubowego wedlug tej lub innej postaci realizacji wynalazku.Na rysunkach literami A i B oznaczono dwa elementy pokrywy, najkorzystniej wykonane z blachy i powiazane wzajemnie za pomoca mechanizmów przegubowych wedlug wynalaz¬ ku. Kazdy element pokrywy zawiera zasadni¬ czo plyte przykrywajaca 1 i skrzydla boczne 2, polaczone z plyta przykrywajaca. Rama ze¬ wnetrzna, która otacza pokrywe, zawiera bla¬ che boczna 3 oraz blache dolna 4 i ogranicza od zewnatrz i od dolu przestrzen 5, lezaca po¬ nizej mostka 6 dokola otworu 7 luku (fig. 4) Konstrukcja ramy i elementów pokrywy mo¬ ze byc jednakze rózna od opisanej. Obok po¬ laczenia elementów A i B pokrywy znajduja sie poziome osie Sa, 8b, przyspawane lub sztywno polaczone z kazdym ze skrzydel bocz¬ nych 2, po obydwóch przeciwleglych stronach pokrywy.Te dwie osie sa wzajemnie powiazane za pomoca pewnego rodzaju lacznika, wykona¬ nego, np. w postaci wydluzonej skrzynki, przy czym skrzynka ta jest jako calosc oznaczona litera C. Skrzynka ta odgrywa w pewnym stopniu role lacznika. Wzdluzne scianki pio¬ nowe 9 tej skrzynki, dopasowane sa do osi 8a i 8b, przy czym przeciwko przesuwom osio¬ wym skrzynki wzdluz osi zapobiega kolnierz 10, osadzony na osi przy skrzydle 2 oraz na¬ kretka U na koncu kazdej z osi po przeciw¬ nej stronie skrzynki. Skrzynka C jest umiesz¬ czona w przestrzeni 5 (fig. 4), której górna czesc jest zamknieta przez górna powierzchnie skrzynki lub przez plyte 12, umocowana do tej górnej czesci, a w celu zapewnienia wystar¬ czajacej ilosci miejsca dla skrzynki, pomiedzy blacha sasiedniego mostka i elementem pokry¬ wy, czesci brzegowe tych elementów, które wychodza na zewnatrz skrzydel, sa zaopatrzo¬ ne w wybrania 13 (fig. 3).. W skrzynce znajduja sie, jak wspomniano, osie przegubowe 8a i 8b oraz przekladnia ru¬ chu obrotowego, wiazaca te osie. Rózne posta¬ cie realizacji wynalazku róznia sie wzajemnie tylko ukladem tej przekladni, a sposób ich dzialania jest zasadniczo podobny.Wedlug pierwszej postaci realizacji wynalazku (fig. 1—4), przekladnia ta sklada sie z kól zeba¬ tych 14a, 14b, zaklinowanych odpowiednio na osiach 8a, 8b, przy czym kola zebate sa zasad¬ niczo wzajemnie podobne. We wspólnej plasz¬ czyznie osiowej, która przechodzi przez osie 8a, 8b, dwa kola zebate 15a, 15b, równiez wzajemnie podobne, moga sie obracac na osiach 16a, 16b, przy czym osie te sa umiesz¬ czone w ten sposób w sciankach bocznych 9 zbiornika, ze uniemozliwiony jest ruch wzdluz¬ ny zarówno osi jak i kól. Posrednie kola ze- — 2 —bate 15a i 15b moga miec te sama liczbe ze¬ bów jak kola zebate 14a i 14b, jednakze nie jest to warunek bezwzglednie konieczny.Gdy elementy pokrywy sa w polozeniu spo¬ czynkowym, kola zebate zazebiaja sie i prze¬ kladnia dziala tylko wówczas, gdy zmienia sie polozenie katowe miedzy elementami A i B.Jezeli chce sie przestawic te elementy z po¬ lozenia pokazanego liniami ciaglymi na fig. 9, w którym przykrywaja one otwór luku, lub z polozenia otwartego do polozenia przedsta¬ wionego liniami punktowymi na tej samej fi¬ gurze, przyklada sie sile podnoszaca elementy zasadniczo w poblizu ich polaczenia. Podczas ruchu podnoszacego, lacznik pozostaje zasad¬ niczo w polozeniu poziomym. A zatem kola zebate 14a i 14b, zamocowane na swych osiach wykonuja obrót w stosunku do skrzynki C, odpowiadajacy katowi, jaki tworza elementy pokrywy z plaszczyzna pozioma. Ten warunek moze byc okreslony tym, ze podczas wzgled¬ nego przemieszczenia elementów pokrywy, dwusieczna kata, jaki te elementy wzajemnie tworza, jest prostopadla do wzdluznej osi skrzynki C, albo do plaszczyzny, w której leza osie kól zebatych. Biorac pod uwage, ze kola zebate 14a i 14b (fig. 2) sa wzajemnie powia¬ zane za pomoca posrednich kól zebatych 15a i 15b, obrót obydwóch elementów bedzie zsyn¬ chronizowany, jezeli bedzie zachowane polo¬ zenie poziome skrzynki i w ten sposób ele¬ menty pokrywy sa uruchamiane mechanicznie w czasie calego ich przemieszczania katowego, który moze zmieniac sie od kata, pokazanego liniami punktowymi na fig. 9 do kata, poka¬ zanego na fig. 10, na której elementy pokrywy sa przesuniete az do polozenia, w którym ich powierzchnie wewnetrzne sa obrócone do po¬ lozenia równoleglego. Podczas przesuwania ele¬ mentów pokrywy, zadaniem przekladni jest utrzymywanie skrzynki C zawsze w polozeniu poziomym, a zatem przemieszczeniu katowe¬ mu tych elementów nie moze towarzyszyc ruch jednego lub drugiego z tych elementów w ich wlasnej plaszczyznie. Na przyklad w polozeniu zlozonym, przedstawionym na fig. 10, elementy pokrywy zajmuja zawsze z góry wyznaczone polozenie wzajemne.Podczas ruchu podnoszenia koniec dolny jed¬ nego lub dwóch elementów spoczywa na kraz¬ ku 17, umieszczonym na jednym z elementów.Przy rozpatrywaniu fig. 11 widoczne jest, ze chodzi tu o przemieszczanie elementu A z polozenia pokazanego liniami punktowymi po stronie lewej do polozenia pionowego po¬ kazanego liniami ciaglymi, a z tego polozenia do polozenia zlozonego, pokazanego liniami punktowymi, po prawej stronie, w którym góra elementu A znalazla sie naprzeciw góry elementu B. Przy tym ruchu kolo zebate 14a wykonuje obrót odpowiadajacy obrotowi ele¬ mentu A, kolo zebate 14b znajduje sie w spo¬ czynku, a skrzynka C wykonuje ruch oscylu¬ jacy dokola osi 8b o wielkosci równej polowie kata obrotu elementu A. Dzialanie mechanicz¬ ne elementu A jest analogiczne do dzialania opisanego poprzednio. Dzialanie mechaniczne jest podobne, jezeli na odwrót, tak jak na fig. 12, obraca sie element B ze swego polozenia poziomego, do poziomego ulozenia elementu A spoczywajacego na ramie.W drugiej postaci wykonania, przedstawio¬ nej na fig. 5 i 6, wybrano przekladnie, która nie ma ani kól zebatych, ani osi posrednich.Ruch obrotowy pomiedzy osiami 8a i 8b jest przekazywany za pomoca przekladni lancucho¬ wej, skladajacej sie z kól lancuchowych 18a i 18b, zaklinowanych na osiach oraz z lan¬ cucha 19, uruchamianego za pomoca tych kól.Przekladnia moze zawierac jeden lub kilka lancuchów. Kazdy lancuch przebiega po torze skrzyzowanym, w celu mechanicznego urucha¬ miania elementu pokrywy w sposób podobny do dzialania opisanego w zwiazku z wykona¬ niem, przedstawionym na fig. 1—4.W celu unikniecia niedogodnosci krzyzuja¬ cych sie lancuchów, mozna zgodnie z fig. 7 i 8 zamontowac w skrzynce C os posrednia 20.Na tej osi posredniej jest osadzone kolo zeba-' te 21, powiazane na stale lub stanowiace jed¬ na calosc z jednym lub kilkoma kolami lan¬ cuchowymi 18b. Za pomoca nieskrzyzowanych lancuchów 22 te kola lancuchowe sa powia¬ zane z odpowiadajacymi mu kolami lancucho¬ wymi 18a, zaklinowanymi na osi 8a. Kolo ze¬ bate 21, umieszczone na osi posredniej 20 za¬ zebia sie z kolem zebatym 14b, zaklinowanym na osi 8b. Równiez w tym przypadku, elemen¬ ty pokrywy sa uruchamiane mechanicznie w sposób podobny do opisanego w zwiazku z postacia realizacji, przedstawiona na fig. 1—4.Wynalazek nie ogranicza sie do opisanych wyzej przykladów i mozna w nim zmieniac szczególy, bez wykraczania jednak poza ramy wynalazku. Nalezy jednakze wspomniec, ze zagadnienie moze byc rozwiazane w pewnym stopniu za pomoca przekladni, skladajacej sie tylko z dwóch kól zebatych, umieszczonych na osiach 8a i 8b i wzajemnie bezposrednio — 3 —sie zazebiajacych. Jednakze w wiekszosci przy¬ padków, konstrukcja ta wykazuje wade pole¬ gajaca na koniecznosci umieszczania osi w pew¬ nej okreslonej wzajemnej odleglosci, a to wy¬ maga w wiekszosci przypadków zbyt duzej srednicy kól zebatych, a takiej okolicznosci nalezy unikac ze wzgledów praktycznosci bu¬ dowy. Przekladnia kól zebatych majaca wiecej niz jedna pare posrednich kól zebatych 15a i 15b, jest równiez mozliwa do zrealizowania. PL