Opublikowano dnia 20 czerwca 1961 r.£ $ ^CUd M[22 POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 44828 KI, 27 c, 12/01 Przedsiebiorstwo Energomontazoiue Przemyslu Weglowego*) Przedsiebiorstwo Panstwowe Chorzów, Polska Kolo wirnika do sprezarek i dmuchaw promieniowych Patent trwa od dnia 13 maja 1960 r.Kola wirników z lopatkami zagietymi do tylu, dotychczas znanych typów sprezarek i dmuchaw promieniowych, wykazuja przy znacz¬ nych predkosciach obwodowych, zaleznie od typu lopatek, nastepujace wady.Kola z lopatkami wytlaczanymi z blachy, na ksztalt litery „U" „Z", posiadajace obrzeza za pomoca których sa przynitowane do tarczy pod¬ stawowej i tarczy nakrywajacej, sa nieko¬ rzystne z tej przyczyny, ze krawedzie tych obrzezy od strony wlotu gazu do kola przy tarczy nakrywajacej wywieraja szkodliwy wplyw na przeplyw, powodujac odrywanie sie gazu od scianki tarczy nakrywajacej, zawiro- •) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze twórca wynalazku jest dr inz. Andrzej Wszelaczynski. wania i straty energetyczne. Dzialanie tych krawedzi jest tym szkodliwe, ze znajduja sie one w miejscu, gdzie panuje dodatni gradient cisnienia, stwarzajac sprzyjajace warunki do oderwania sie gazy od scianki.Po drugiej stronie lopatki przy tarczy pod¬ stawowej krawedzie obrzezy równiez wywieraja niekorzystny wplyw na przeplyw, ale nie w takim stopniu, poniewaz znajduja sie na ogól W obszarze ujemnego gradientu cisnienia, nie¬ sprzyjajacego odrywaniu sie gazu od scianki.Kola wirnika z lopatkami nie posiadajacymi obrzezy, wykonywane wraz z nitem z jednej calosci, pozwalaja uniknac opisanych wad, ale wskutek braku obrzezy sa wytrzymalosciowo niekorzystne. Pogrubienie lopatek pozwala wprawdzie zmniejszyc wystepujace w nichnaprezenia, ale tylko do pewnej granicy, po¬ niewaz ze wzrostem grubosci lopatek rosna naprezenia w nitach mocujacych lopatki do tarcz i osiagaja szybko górrp dopuszczalna gra¬ nice. Dalsza wada 'Ttól wirnika z lopatkami tego typu *jest koniecznosc wykonywania lopa¬ tek i nitów z tego samego materialu, który wskutek tego jest odpowiedni albo na lopatki, a nieodpowiedni na nity, albo tez przeciwnie — odpowiednj^na nity, a nieodpowiedni na lo¬ patki. Nadto kola z lopatkami tego typu sa kosztowne i trudne do wykonania.Kola wirnika z lopatkami przyspawanymi do tarcz i tworzacymi z tarczami po przyspawaniu jedna calosc posiadaja te wade, ze stawiaja przed spawami najwyzsze wymagania wytrzy¬ malosciowe i wskutek tego stwarzaja niebeZr pieczenstwo zniszczenia tarcz w ruchu.Kolo wirnika z lopatkami wykonanymi we¬ dlug wynalazku pozwala uniknac wszystkich wyszczególnionych wad dzieki temu, ze obrzeza korzystnych wytrzymalosciowo lopatek wytla¬ czanych z blachy na ksztalt litery „U" lub „Z'*, sa poszerzone w swej czesci wlotowej, albo sa poszerzone na calej dlugosci tak, ze sasiednie lopatki obrzezami stykaja sie ze soba lub znaj¬ duja sie bardzo blisko siebie w swej czesci wlotowej, albo tez na calej dlugosci oraz, ze obrzeza te sa wpuszczone w glab materialu tarczy podstawowej i tarczy nakrywajacej, wytoczonych na glebokosc równa grubosci ob¬ rzezy. W kole tak wykonanym zapewniony jest plynny przebieg kanalu miedzylopatkowe- go w jego czesci wlotowej, bez nierównosci spowodowanych obrzezami lopatki, wiec w re¬ zultacie mozliwe jest unikniecie strat spowo¬ dowanych oderwaniem sie strumienia gazu od scianek i zawirowaniem.Na rysunkach uwidoczniono szczególowiej kolo wirnika wedlug wynalazku.Fig. 1 przedstawia przekrój kola wirnika plaszc yzna poludnikowa, fig. 2 — widok od strony naplywu gazu w pólprzekroju wzdluz linii A—A zaznaczonej na fig. 1, w przypadku gdy obrzeza lopatek sa poszerzone w swej czesci wlotowej, fig. 3 — widok od strony na¬ lotu gazu w pólprzekroju wzdluz linii A—A zaznaczonej na fig. 1, w przypadku gdy obrze¬ za lopatek sa poszerzone na calej dlugosci lo¬ patek, fig. 4 — rozwiniecie na plaszczyzne ry¬ sunku przekroju walcowego o tworzacej B—B zaznaczonej na fig. 1, fig. 5 — widok z góry na kolo wirnika, gdy obrzeza lopatek sa po¬ szerzone w swej czesci wlotowej, fig. 6 — wi¬ dok z góry na kolo wirnika, gdy obrzeza lo¬ patek sa poszerzone na calej dlugosci lopatek, fig. 7 — przebieg linii pradu w rzucie kolo¬ wym na plaszczyzne poludnikowa, fig. 8 — lo¬ patke o obrzezu poszerzonym w czesci wloto¬ wej w widoku perspektywicznym, fig. 9 — przekrój czesci wlotowej lopatki powierzchnia C^C zaznaczona na fig. 8, a fig. 10 — lopatke o obrzezu poszerzonym na calej dlugosci w widoku perspektywicznym.Na wale 1 osadzona jest tarcza podstawowa 2, do której przynitowane sa lopatki 3 za pomoca nitów 4 zaznaczonych na rysunkach schema¬ tycznie osiami. Do lopatek 3 przymocowana jest tarcza nakrywajaca 5 za pomoca nitów 6.W tarczach podstawowej i nakrywajacej wyko¬ nane sa wyciecia 7 (fig. 7) o glebokosci równej grubosci obrzezy lopatek. Obrzeza moga byc poszerzone tylko w swej czesci wlotowej, jak w lopatce przedstawionej na fig. 8; wtedy po¬ szerzona czesc jest lagodnie scieniowana, co za¬ pewnia ciagla zmiane przekroju kanalu mie¬ dzy lopatkowego, jak pokazano na fig. 9, albo moga byc poszerzone na calej dlugosci lopatki, jak pokazano na fig. 10.Bardzo istotny wplyw ma charakter przeply¬ wu gazu w kanale miedzy lopatkowym kola wirnika, a w konsekwencji i na sprawnosc ko¬ la, posiada charakter przeplywu w czesci wlo¬ towej kanalu miedzylopatkowego. Dzieki po¬ szerzeniu obrzezy lopatek i wpuszczeniu ich w glab materialu tarcz podstawowej i nakry¬ wajacej, nie wystepuje w tym miejscu nie¬ ciaglosc krzywych tworzacych obrys kanalu miedzylopatkowego i stworzone zostaly warun¬ ki do przeplywu bez zawirowan. — 2 — PL