Opublikowano dnia 6 lipca 1961 r.EOifi efg? ^BIBLIOTBK ggg£jj^» IKAj 3SSl POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY fe44666 KI. 37 b, 2/32 Przedsiebiorstiro Budoumictiua Uprzemyslowionego— Warszaiua*) Warszawa, Polska *}* KI Sposób wytwarzania faktury (licowej) z grubszych frakcji kruszywa przy wykonywaniu ptyt betonowych lub zelbetowych Patent trwa od dnia 16 lipca 1960 r.Wsród dotychczas znanych sposobów wyko¬ nywania faktury zewnetrznej wielkich betono¬ wych lub zelbetowych elementów prefabry¬ kowanych, jest ostatnio czesto stosowany w bu¬ downictwie montazowym siposób zmywania lek¬ ko zwiazanego, niestwardnialego jeszcze beto¬ nu licowego, zwirowego lub z grysów kamien¬ nych w toku produkcji elementów, w celu wy¬ dobycia na powierzchnie elementu ziarn zwiru Jub grysu, tworzacych fakture zmywana lub la&trico zmywane.Ta technika wykonywania faktury jest zresz¬ ta równiez od dawna znana juz i w budownic¬ twie tradycyjnym, to jest w elementach budyn¬ ku wykonywanych na miejscu przeznaczenia, wprost na samej budowie lub w produkcji fa¬ brycznej plyt np. chodnikowych o szorstkiej powierzchni scieralnej.*) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze wspól¬ twórcami wynalazku sa imgr inz. Wojslaw Bie¬ licki i mrg inz. Andrzej Orczyfcowski, Zmywanie betonu licowego wykonuje sie za pomoca strumienia wody i szczotek, które usu¬ waja zaprawe otulajaca grubsze ziarna warstwy fakturowej elementu, pozostawiajac tkwiace glebiej w masie betonu fakturowego grubsze, wieksze ziarna kruszywa.Otrzymuje sie w ten sposób fakture o bardzo urozmaiconym reliefie, róznobarwna, w zalez¬ nosci od zastosowanego kruszywa i tla zapra¬ wy z drobniejszych frakcji tego lub innego kruszywa, cementu i ewentualnie barwnika.Sam- proces zmywania lekko zwiazanej war¬ stwy fakturowej moze byc wykonany oczywi¬ scie tylko z wierzchu lub z boku formowanego elementu, gdy element ten znajduje sie jeszcze w farmie.Dotychczas wykonywanie faktur zwirkowych lub grysowych zmywanych charakteryzuje sie jednak powaznymi niedogodnosciami, bowiem 'proces zmywania faktury, który moze byc roz¬ poczety dopiero po lekkim zwiazaniu warstwy fakturowej, przedluza nadmiernie cykl produk-cyjny, wymagajac nieproduktywnego przetrzy¬ mywania uformowanego elementu w formie, konieoznosc zas zmywania powierzchni elemen- tiOk^Bliia zas4^wre^ skróconego dojrzewa¬ nia ele«Mil4u pr^ez naparzanie lub przez na¬ grzewa g lejnegp przykrywania elementu, w celu podda¬ nia go* wstepnemu naparzaniu wzglednie nagrze¬ wowi % JWfirorgfT odkrycia w celu przeprowa¬ dzenia zmywaoiia i ponownego przykrycia, w ce¬ lu dokonczenia procesu przyspieszonego tward¬ nienia. Przy takiej kolejnosci operacji nastepuje nagle ochlodzenie elementu, wplywajace ujem¬ nie ma jego trwalosc i innewazne cechy, zasto¬ sowanie skróconego, zamknietego, nieprzerywa- nego cyklu dojrzewania, a przystapienie do zmywania faktury po zakonczeniu cyklu przy¬ spieszonego dojrzewania jest utrudnione, gdyz warstwa fakturowa jest juz wówczas mocno stwardniala i do zmywania nie wystarcza za- stosownie strumienia wody, lecz trzeba wów¬ czas stosowac zmywanie polaczone z trawie^ niem za pomoca roztworu kwasu solnego. Jest to czynnosc wybitnie klopotliwa, pracochlonna, wymagajaca szczególnie scislej kontroli i wy¬ jatkowej starannosci, gdyz inaczej moga rx- wstac glebokie, naruszajace strukture faktury uszkodzenia, przy czym proces zmywania wo¬ da jak i tym bardziej przy *uzyciu roztworu kwasu solnego jest bardzo pracochlonny, wy¬ maga wielkiej uwagi i starannosci oraz powaz¬ nych umiejetnosci rzemieslniczych. Zmywanie faktury jest czynnoscia wymagajaca duzych ilosci wody, stanowiacej coraz bardziej deficy¬ towy element gospodarki przemyslowej. W przypadku zastosowania roztworu kwasu sol¬ nego zuzycie wody jest jeszcze wieksze, gdyz wymaga starannego, dodatkowego splukiwania powierzchni z resztek roztworu kwasu solnego, przy czym czynnosc zmywania faktury jest procesem klopotliwym i „brudnym", nastre¬ czajacym duze trudnosci z utrzymaniem po¬ rzadku na stanowiskach produkcyjnych, wy¬ magajacym stosowania specjalnych studzienek- -piaskowników, pracochlonnego usuwania bez¬ uzytecznego szlamu poza obrejb wytwórni.Wymienione niedogodnosci wykonywania faktur Zwirkowych zmywanych powoduja ich wysokie stosunkowo koszty zwiazane tak z na¬ kladami bezposrednimi jak iw znacznej mie¬ rze z wysokimi odpisami £:iiori;:'zacyjnymi na slajbo wykorzystane urzadzenia i agregaty, na Skutek nadmiernie wydluzonego cyklu produk¬ cyjnego, w stosunku do mozliwosci jakie daje nowoczesna technika betoniarska, szczególnie w zakresie metod skróconego dojrzewania be¬ tonów.Przedstawione niedogodnosci i trudnosci po¬ wodowaly, ze dokonywano wdelu prób obejscia krtj zmniejszenia ich przez rózne propozycje dotyczace zmian samego procesu produkcyjne¬ go lub poszczególnych jego faz lub najczesciej ustepowano wobec argumentu zbyt wysokich kosztów metody zmywania, decydujac sie na inije, mniej klopotliwe, uproszczone metody wy¬ konawstwa faktur, rezygnujac z niewatpli¬ wych niezwykle wysokich walorów uzytkowych eksploatacyjnych i estetycznych faktur zmy¬ wanych zwirkowych, czy grysowych.Trudnosci te i niedogodnosci wykonywania faktur zwirkowych metoda zmywania usuwa wynalazek, którego istota jest przejscie ze zmywania górnej powierzchni fakturowej ele¬ mentu na wykonywanie faktury od spodu ele¬ mentu, to jest przy odwróconej w stosunku do dotad stosowanej kolejnosci wykonywania po¬ szczególnych warstw sciany.Na rysunku lig. 1 przedstawia widok z góry i przekrój wzdluzny linii a-a pasma papierowo- -zwirkowego, fig. 2 — przekrój wzdluz linii a-a ib-b na fig. 1 pasma papierowo-zwirkowego, wykonanego z papieru marszczonego, fig. 3 przedstawia widok i przekrój wzdluz linii c-c formy do wykonywania plyt betonowych lub zelbetowych przy pomocy pasm papierowo- zwirkowych, fig. 4 — przekrój c-c na fig. 3 w powiekszeniu z uwidocznieniem szczególów, fig. 5 przedstawia przekrój poprzez gotowy ele¬ ment betonowy lub zelbetowy z faktura zwirkowa uzyskana za pomoca pasm pdpiero- wo-zwirkowych, a fig. 6 — przekrój poprzez gotowy element betonowy lub zelbetonowy z faktura zwirkowa, uzyskana sposobem do¬ tychczasowym, to jest przez wymywanie lekko zwiazanej warstwy fakturowej z betonu lico¬ wego.Kolejnosc czynnosci przy wykonywaniu fak¬ tury zwirkowej wedlug wynalazku jest naste^ pujaca, Faza przygotowawcza jest wykonanie pasm papierowo-kruszywowych (fig. 1) zwirkowych lub grysowych. Pasma 1 (fig. 1) — sa to arku¬ sze odpowiednio mocnego papieru pokryte war¬ stewka 2 (fig. 1) kleju rozpuszczalnego w wo¬ dzie, utrzymujacego z jednej strony powierzen* ni papieru przyklejone ziarna odpowiednio do* - 2 -branego granulacja zwiru lub grysu 3 (fig. 1).Ziarna 3 sa tak przyklejone do papieru, ze przywieraja do niego znaczna czescia po¬ wierzchni na tyle trwale, aby mozna bylo swo¬ bodnie manipulowac pasmami przy ukladaniu w formach, bez odpadania zwiru od papieru.Aby papier dobrze oftulal czesc powierzchni ziaren zwiru moze .byc zastosowany papier marszczony, tzw. krepina. Przyleganie papieru marszczonego do ziani kruszywa uwidoczniono na fig. 2. Papier marszczony 4 ((fig. 2) posiada wlasciwosc latwego , odksztalcania sie po¬ wierzchni, tak iz powierzchnia patpieru dosto¬ sowuje sie w czasie klejenia dó wypuklych po¬ wierzchni 5 ziarn kruszywa odpowiednio roz¬ ciagajac sie, a powierzchnia papieru 6 przebie¬ gajaca miedzy ziarnami pozostaje nieodksztal- cona (fig. 2).Wielkosc pasm jest zasadniczo dowolna, uwarunkowana jedynie ich ciezarem, który nie powinien byc zbyt duzy, aby nie powodowac rwania sie pasm przy manipulowaniu nimi.Poszczególne ziarna kruszywa sa zasadniczo ulozone scisle obok siebie, tworzac swego ro¬ dzaju mozaike. Powierzchnia ziarn zwiru, nie- przylegajaca, nieprzyklejona do papieru pod¬ kladowego jesit zupelnie czysta i nie powinna wykazywac zanieczyszczen, — w szczególnosci klejem, aby zapewnic dobra przyczepnosc ziarn do otulajacej zaprawy fakturowej.Pasma paipierowo^kruszywowe uklada sie na dnie formy elementu, papierem do dna formy, rozscielajac jeden obok drugiego i kryjac w ten sposób cala powierzchnie dna. Pasmo ulozone na dnie formy przedstawia fig. 3.Linie styku pasm przykrywa sie od spodu paskami papieru 7 (fig. 3), pokrytymi z jednej strony klejem, które lacza poszczególne pasma w jednolite pokrycie pasmowe 8 calego dna formy (fig. 3). Pasma 9 przylegajace jednym brzegiem do sciany pionowej formy (fig. 3), przykleja sie podobnymi paskami papieru IG (fig. 3) do dna formy, aby uszczelnic styk pa¬ sma ze sciana pionowa formy. Otwory na ok¬ na, drzwi itp. w powierzchni elementu odpo¬ wiednio obrabia sie czesciami pasm, które daja sie latwo dzielic przez oddzieranie „pod list¬ we" czesci pasma.Na ulozonym w ten sposób pasmie kruszywo- wo-papierowym rozsciela sie nastepnie war¬ stwe zaprawy fakturowej o odpowiednim skla¬ dzie granulometrycznym i ewentualnie pod¬ barwia sie (fig. 4). Zaprawa fakturowa jest v oznaczona na tej figurze symbójena IX, a sym¬ bolem 12 oznaczono ewentualna warntewke wyrównujaca z piasku. j O ile podklad fakturowej zaprawy jest zlo^ zony ze stosunkowo kosztownych skladników (np. cement bialy, drogie barwniki), wówczas mozna zastosówafe pierwsza, kryjaca zwirki lub inne kruszywo licowe zaprawe, w formie warstwy zupelnie cienkiej, tak by jedynie przykryla ona mozaike kruszywowa, rozsciela¬ jac nastepnie warstwe zaprawy lub betonu tanszego, zwyklego, o skladnikach mniej kosz¬ townych. " ' * Ulozona kilkucentymetrowa warstwe zapra¬ wy fakturowej mozna nastepnie wibrowac lek¬ ko wibratorem powierzchniowym tak," oby za¬ prawa otulila mozliwie dobrze wolne po¬ wierzchnie ziarn kruszywa przyklejone do pa¬ pieru podkladowego.Postepowanie w toku nastepnych faz pro¬ dukcyjnych jest dowolne, itzn. moga byc na- stejpnie ulozone warstwy zbrojenia, beton kon- strukcyjno-nosny, dowolne warstwy izolacyjne, warstwa faktury zewnetrznej itp., — w reszcie element moze byc swobodnie poddany dowolnej obróbce termicznej przyspieszajacej cykl pro¬ dukcyjny lub moze byc pozostawiony dojrze¬ waniu naturalnemu.Po uzyskaniu przez element odpowiedniej wytrzymalosci rozformowuje sie go, podnosi ze stanowiska formowego i ustawia w dogodnej pozycji na przejsciowym skladowiskiu, po czym zwilza sie papier, do którego przyklejona zo¬ stala mozaika kruszywowa. Pod wplywem wil¬ goci klej traci spoistosc i papier podkladowy daje sie wówczas latwo odjac z powierzchni elementu, odslaniajac mozaike kruszywowa faktury. Po dodaitkowym oczyszczeniu mozaiki szczotka ze zwilzaniem (powierzchni otrzymuje sie gotowa, wykonczona fakture zwirkowa lub grysowa.Otrzymana powierzchnia faktury kruszywo- wej z pasma (fig. 5) jest podobna do faktury kruszywowej zmywanej (fig. 6), z ta jednak róznica na korzysc, ze mozaika kruszywowa wykonana wedlug wynalazku ma glebszy, wy¬ razisty relief, powierzchnia ziarn kruszywa jest zupelnie czysta, niezaszlaimiona, a uklad ziarn kruszywa dowolnie scisly, bardzo jednolity, na¬ dajacy scianie wyglad wykonczonego doklad¬ nie fabrykatu.Jest zrozumiale, ze przy uzyciu pasm wedlug wynalazku mozna wykonywac fakture kruszy-wowa nie tylko od spodu formowanego* ele¬ mentu, ale takze i od góry w sposób podobny do postepowania przy wykonywaniu posadzek terakotowych z drobnych plytek naklejanych na arkuszach papieru, a takze i z boku beto¬ nowanego wyrobu przez naklejenie lub pod¬ wieszenie pasm kruiszywowych na wewnetrz¬ nych powierzchniach bocznych formy.Uproszczenie produkcji, .uzyskane dzieki wy¬ nalazkowi, jest znaczne, gdyz odpada calkowi¬ cie pracochlonny i klopotliwy proces wymywa¬ nia warstewki zaprawy, otulajacej ziarna kru¬ szywa licowego. Uproszczenie, ulatwienie i skrócenie cyklu produkcji, prowadzi do po¬ waznego obndzeina kosztów jednostkowych wy¬ konania faktury. Efekt estetyczny jest przy tym znacznie lepszy niz przy fakturze zmywa¬ nej. PL