Nastawiacz klocków, np. do przekladni ha¬ mulca w wagonie kolejowym, który moze nie tylko zmniejszac za duze luzy miedzy klocka- md i obreczami koi, lecz równiez zwiekszac za male luzy miedzy nimi, nosi nazwe dwukierun¬ kowego. Znane sa dwukierunkowe nastawia¬ cze klocków hamulcowych, które posiadaja po¬ stac dzwigni hamulcowej, skladajacej sie z trzech czesci, majacej na obu koncach ucha do zamocowania, a której czesc srodkowa obraca ^ie w stosunku do obu pozostalych czesci i jest polaczona z jedna z obu tych czesci za pomo¬ ca niesamohamownej sruby, a z druga — za pomoca urzadzenia zaciskowego, które sklada sie ze zderzaka, przewidzianego na przedluze¬ niu w postaci tulei — tej" drugiej wspomnianej czesci oraz ze zderzaka czesci srodkowej z nia wspólpracujacego i jest sterowane pnzez kor¬ pus osadzony obrotowo na wspomnianym prze•• dluzeniu, ^obracany przymusowo przy rozpocze¬ ciu hamowania i przy odhamowaniu przez to urzadzenie sterujace w jednym lub drugim kie¬ runku tak, ze urzadzenie zaciskowe zostaje wlaczone przy rozpoczeciu hamowania w pew¬ nym polozeniu obrotu wspomnianego korpusu, w celu przeniesienia naprezenia naciagu ha- mulca, powstajacego w dzwigni hamulcowej, podczas hamowania.Szczególnie korzystny przyklad powyzej opi¬ sanego rodzaju dwukierunkowego nastawiacza klocków hamulcowych jest przedstawiony na fig. 3 polskiego opisu patentowego nr 22517; w którym obracajacy sie korpus, obracany przy¬ musowo przy rozpoczeciu hamowania i pfzy odhamowaniu przez urzadzenie sterujace w jed¬ nym lub drugim kierunku, podtrzymuje- Srod¬ kowa czesc, przy ograniczonej sile osiowej, z moznoscia obrotu w stosunku do czesci dzwig¬ ni hamulcowej, posiadajacej tulejowe przedlu¬ zenie, za pomoca odpowiednio wykonanych elementów pomocniczych, az do chwili osiagnie¬ cia przez wspomniany korpus pewnego polo¬ zenia przy rozpoczeciu hamowania- Ze wzgledu na prace nastawiacza klocków hamulcowychstaje, sie Ipoiueczne, azeby .to polozenie, w któ¬ rym zostaje wlaczone urzadzenie zaciskowe miedzy czescia srodkowa i czescia dzwigni, po¬ siadajaca tuiejowe przecjluzenie, bylo zawsze to samo 1tóa wszystkich, nastawiaczy klocków ha¬ mulcowych tego samego typu. Nastawiacze klocków jednakowego typu nie bylyby równiez wzajemnie wymienne, gdyby wspomniane po¬ lozenie nie bylo jednakowe dla wszystkich tych nastawiaczy klocków. Z tego powodu to polo¬ zenie zostaje wyregulowane przy pierwszym skladaniu nastawiacza klocków. W wykonaniu pokazanym na fig. 3 wspomnianego polskiego opisu patentowego, wyregulowanie odbywa sie dzieki nastawialnemu nakreceniu tulejowego przedluzenia na czesc dzwigni hamulcowej, a po nastawieniu zostaje zaryglowane wzgledem tej czesci dzwigni przez wywiercenie otworu na wskros przez obydwa zesrubowane czlony i przez wstawienie kolka do tego otworu.Zuzycie nastawiacza klocków hamulcowych moze spowodowac zmiane polozenia . korpusu na tulejowym przedluzeniu, w którym przy rozpoczeciu hamowania zostaje wlaczone urza¬ dzenie zaciskowe miedzy obracajaca sie czes¬ cia dzwigni hamulcowej i czescia dzwigni po¬ siadajaca tuiejowe przedluzenie. Rewizja ha¬ mulca wagonu kolejowego przeprowadzana od czasu do czasu, po stwierdzeniu tego rodzaju zmiany, moze stanowic bezposrednia podstawe wymiany poszczególnych, zuzytych elementów nastawiacza klocków hamulcowych. Azeby umozliwic wieksze zuzycie poszczególnych ele¬ mentów, zanim wymiana z wymienionego po¬ wodu stanie sie konieczna, w szwedzkim opisie patentowym Nr 129496 zostal opisany sposób wyrównywania skutku zuzycia zmieniajacego wspomniane polozenie, przez dodatkowe osiowe nastawienie jednego z tyciu elementów, jedna¬ kze ten sposób dodatkowego nastawienia jest trudny do zrozumienia dla przeprowadzajacego to nastawienie robotnika, a praktycznie. jest mozliwy do przeprowadzenia tylko przy uzyciu specjalnych narzedzi pomocniczych i wymaga poza tym rozebrania calego nastawiacza kloc¬ ków.Wynalazek ma na celu wykonanie ulepszone¬ go dwukierunkowego nastawiacza klocków ha¬ mulcowych wspomnianego na wstepie rodzaju i jego cecha wyrózniajaca jest przede wszyst¬ kim to, ze element tej czesci drazka, która wy¬ posazona jest we wspomniane tuiejowe prze¬ dluzenie, posiadajacy ucho do zamocowania, wykonany jest przestawnie wzdluz osi tulejo¬ wego przedluzenia dowolnie w stosunku do nie¬ go i z moznoscia zakleszczenia w kazdym na¬ stawionym polozeniu.Uzyskane w ten sposób udoskonalenie umoz¬ liwia prosty sposób dodatkowego nastawiania w celu usuniecia zmiany polozenia w obraca¬ jacym sie korpusie nastawionego przy pierw¬ szym skladaniu nastawiacza klocków, spowodo¬ wanej przez zuzycie poszczególnych elemen¬ tów nastawiacza, w którym zostaje wlaczona przy rozpoczeciu hamowania urzadzenie zaci¬ skowe miedzy srodkowa czescia drazka hamul¬ cowego a czescia drazka hamulcowego posiada¬ jaca tuiejowe przedluzenie.Jako szczególna zalete sposobu dodatkowego nastawiania, umozliwionego przez wynalazek, nalezy wymienic moznosc dokonywania dodat¬ kowego nastawiania przy zlozonym nastawia¬ czu klocków hamulcowych.Przyklad wykonania wynalazku jest pokaza¬ ny na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia widok z góry, czesciowo w przekroju, dwukie¬ runkowego nastawiacza klocków hamulcowych, który rózni sie od pokazanego na fig- 3 polskie¬ go opisu patentowego nr 22517 tylko wykona¬ niem wedlug wynalazku, fig. 2 — widok z przo¬ du nastawiacza klocków, fig. 3 i 4 — w wiek¬ szej skali widok z boku, czesciowo w przekro¬ ju, wzglednie widok z góry wykonanego we¬ dlug wynalazku nastawiacza klocków pokaza¬ nego na fig. 1; fig. 5 przedstawia w mniejszej skali widok z boku nastawiacza klocków, wbu¬ dowanego do przekladni hamulcowej szczegól¬ nego rodzaju.Nastawiacz klocków hamulcowych przedsta¬ wiony na rysunku posiada postac dzwigni ha¬ mulcowej, skladajacej sie z trzech czesci i po¬ siadajacej na koncach ucha do zamocowania 1 i 2, której czesc srodkowa 3 obraca sie w sto¬ sunku do innych czesci 4 i 5 drazka, zafrnoco- wanych przed obrotem przez ucha do umoco¬ wania 2, 2, przy czym dzwignia polaczona jest z czescia 4 drazka przez niesamohamowna sru¬ be, a z czescia 5 drazka przez urzadzenie zaci¬ skowe. W celu utworzenia niesamohamownego zesrubowania, czesc 4 drazka wykonana jest w postaci srubowego wrzeciona o duzym skoku gwintu, a czesc srodkowa 3 jako rura posiada¬ jaca nakretke 6 i wraz z nia jest nasrubowana na wrzeciono srubowe. Urzadzenie zaciskowe jest wykonane w postaci pierscienia oporowe¬ go 7, nasrubowanego nieruchomo na rure 3 i wspólpracujacego z nasadka stozkowa 8 tule- ~ 2 -jowego przedluzenia 9 czesci 5 drazka. Urza¬ dzenie zaciskowe jest sterowane przy rozpocze¬ ciu hamowania i przy odhamowaniu przez kor¬ pus 10 obracany przymusowo w jednylm lub drugim kierunku tak, ze zostaje ono wlaczone przy rozpoczeciu hamowania w pewnym polo¬ zeniu tego korpusu, celem przeniesienia nacia¬ gu hamulca powstajacego w dzwigni hamulco¬ wej w czasie hamowania- Obrót korpusu 10 w jednym i drugim kierunku przy rozpoczeciu hamowania i przy odhamowaniu zostaje powo¬ dowany przez urzadzenie sterownicze, zalezne od przesuwu tloka w cylindrze hamulcowym, które polaczone jest drazkiem 11 (fig. 2) z ra¬ mieniem 12 korby, zamocowanym na korpusie 10. Wlaczenie urzadzenia zaciskowego 7, 8 przy rozpoczeciu hamowania powinno nastapic w pewnym polozeniu ramienia 12 korby, pokaza¬ nym np. na fig. 2 i jest powodowane tym, ze korpus 10 podtrzymuje z ograniczona sila wzdluz osi, z moznoscia obrotu, czesc srodkowa 3 drazka hamulcowego w stosunku do czesci 5 drazka hamulcowego, posiadajacego ucho do zamocowania 2, za pomoca wykonanych odpo¬ wiednio elementów pomocniczych, tylko do osiagniecia tego polozenia. Tymi pomocniczymi elementami sa zewnetrzne gwinty na tulejowym przedluzeniu 9, wspólpracujace z gwintami we¬ wnetrznymi korpusu 10, osadzonego obrotowe na tym przedluzeniu oraz pierscien sprzegajacy 13, osadzony obrotowo i przesuwnie na rurze 3 i polaczony z korpusem 10 za pomoca zacisko¬ wej sprezyny, dzialajacej podczas obrotu tylko w jednym kierunku. Pierscien 13 dociskany jest przez sprezyne 14, zalozona pomiedzy nim i pierscieniem 7 z nasadka stozkowa, przy wbu¬ dowaniu miedzy nimi lozyska kulkowego do powierzchni oparcia w korpusie 10 i do tarczy 15 zamocowanej na rurze 3. Obrót korpusu 10 pociaga za soba osiowy ruch srodkowej cze¬ sci 3 drazka w stosunku do czesci 5 drazka, odpowiednio do skoku wspólpracujacych ze so¬ ba gwintów czesci 9 i 10. W pewnym polozeniu obrotu korpusu 10 ustaje podtrzymywanie srodkowej czesci 3 w stosunku do czesci 5 drazka, wykonywane przez elementy pomocni¬ cze i dalsze osiowe podtrzymywanie srodkowej czesci 3 drazka nastepuje przez nasadki stozko¬ we 7, 8, pozwalajace na przeniesienie naciagu hamulca powstajacego podczas hamowania w drazku hamulcowym- Na skutek pracy nastepuje zuzycie czesci na¬ stawiacza klocków hamulcowych, a zuzycie np. wspólpracujacych ze soba gwintów tulejowego przedluzenia 9 i korpusu 10, nasadek stozko¬ wych 7 i 8, wspólnie pracujacych i powierzch¬ ni oporowych korpusu 10 dla pierscienia sprze¬ gla 13 moze doprowadzic do przelozenia punk¬ tu, w którym nastepuje wlaczenie urzadzenia zaciskowego 7, 8 w czasie obrotu koupusu 10, majacego miejsce przy rozpoczeciu hamowania.Dla sprawnego dzialania nastawiacza klocków ten punkt musi lezec w dosc waskich toleran¬ cjach, a przelozenie punktu zmienia dzialanie nastawiacza klocków. Azeby umozliwic tego ro¬ dzaju wyrównanie przelozenia w prosty sposób, bez koniecznosci rozbierania nastawiacza kloc¬ ków, element 16 czesci 5 drazka z tulejowym przedluzeniem 9, posiadajacy ucha do zamoco¬ wania 2, jest wykonany wzdluz osi tego prze¬ dluzenia 9, z moznoscia dowolnego nastawiania wzgledem niego i z moznoscia zakleszczenia w danym polozeniu. W przykladzie wykonania pokazanym na rysunku element 16 czesci 5 drazka z tulejowym przedluzeniem 9 posiada¬ jacy na jednym koncu ucho do zamocowania 2, jest osadzony na drugim koncu obrotowo z moznoscia zacisniecia w dowolnym poloze¬ niu za posrednictwem nasrubowanej przeciw- nakretki 18 -w pierscieniu 17, na którym osa¬ dzone jest przez nasnubowanie tulejowe prze¬ dluzenie 9 i mocno zacisniete na wystepie w po¬ lozeniu nienastawialnym. Osadzanie wymienio¬ nego konca czesci drazka 16 w pierscieniu 17 odbywa sie wten sposób, ze najpierw nasrubo- wana zostaje przeciwnakiretka 18, a nastepnie element stozkowy 19 o zmniejszajacej sie sred¬ nicy zewnetrznej w kierunku do przeciwnakret ki, lezacy w wykonanym stozkowo otworze pierscienia. Element stozkowy 19 moze byc za¬ mocowany na czesci drazka 16 bez moznosci przesuniecia, np. przez przyspawanie, jak to pokazano w punkcie oznaczonym przez liczte 20- W niektórych przekladniach glówny drazek przekladni, zawierajacy nastawiacz klocków hamulcowych, lezy ukosnie do osi cylindra ha¬ mulcowego, jak to np. pokazane jest na fig. 5, co prowadzi do naprezen poprzecznych drazka hamulcowego. Te naprezenia poprzeczne moga byc utrzymane dostatecznie daleko od czesci ruchomych w nastwiaczu klocków przez wy¬ giecie czesci drazka, posiadajacego ucha do za¬ mocowania 2. W wykonaniu wedlug wynalaz¬ ku element drazka 16 posiada to wygiecie mie¬ dzy koncem z uchem do zamocowania 2 i mie- - 3 -, dzy koncem zamocowanymi w^ sposób nasta- . wialnyr wzdluz osi tulejowego przedluzenia 9, w pierscieniu 17. Tym samytm zapobiega sie niedopuszczalnej zmianie kierunku tego zagie¬ cia w plaszczyznie ucha do zamocowania 2, przy dodatkowym nastawieniu nastawiacza klocków, umozliwionym przez wynalazek, a wy¬ konanym dla wyrównania przelozenia punktu, np. spowodowanego przez zuzycie czesci w na¬ stawiaczu klocków, w którym nastepuje wla¬ czenie urzadzenia zaciskowego 7, 8, podczas . obrotu korpusu 10 majacego miejsce przy roz¬ poczeciu hamowania. PL