f°*fc y W instalacjach, w których lacznic z za¬ sobnikami pary pracuja maszyny parowe, np. turbiny, które oddaja czesc swej pary, np. dla ogrzewania, nalezy liczyc sie z wy¬ maganiem, by przeciwcisnienie maszyn lub cisnienie pobieranej z nich pary bylo badz- to równe, lub wyzsze od najwyzszego ci¬ snienia w zasobnikach, badz tez wyrówny¬ walo cisnienie panujace w zasobniku.W niektórych instalacjach mozna w pewnych warunkach uzyskac wiecej sily z pary potrzebnej do ogrzewania, jezeli roz¬ prezenie jej poprowadzic dalej, az do ci¬ snienia potrzebnego dla tych wyzyskuja¬ cych cieplo przyrzadów, w których ma byc spozytkowana pozostala jeszcze w tej pa¬ rze zawartosc cieplna.Do celów powyzszych sluzy wynalazek niniejszy. Sklada sie on z urzadzenia, któ¬ re pozwala utrzymywac przeciwcisnienie, lub cisnienie pary pobieranej z maszyny na poziomie nizszym od cisnienia w zasobni¬ kach. W tym celu para odchodzaca, lub po¬ bierana z maszyny zostaje doprowadzona do sieci niskiego cisnienia zaworem reduk¬ cyjnym (zamiennym), który miaricuje ilosc pary naplywajacej do sieci z zasobnika.Urzadzenie podobne daje moznosc prze¬ prowadzania czesci, lub calkowitei ilosci pary, potrzebnej spozytkowujacemu ja przyrzadowi niskiego cisnienia naprzód przez maszyne i rozprezenia jej tam do granic dopuszczalnych ze wzgledu na po¬ trzeby pomienicnego przyrzadu, o ile oczy¬ wiscie nie obnizy to nadmiernie cisnienia przed maszyna.O ileby to fednak mialo nastapic, wy- padl^^^ nadmiar^ zapotrzebowania pary w *si£di i^tóprez^y fecfery^ para, pochodza¬ ca z zasobnika, w zladzie podobnym w za¬ sobniku zbiera sie jedynie taka ilosc pary, jaka odpowiada zapotrzebowaniu zladu wyzszemu od przecietnego.Rysunek przedstawia jedna z mozliwych form wykonania nowego urzadzenia. Na tymze fig, 1 przedstawia schemat dzialania instalacji, fig, 2 ^- uklad zasobnika i ma¬ szyny parowej, w stosunku do sieci niskie¬ go cisnienia, fig. 3, 4 i 5 — szerieg odmian wykonawczych w zastosowaniu do turbin z przeciwcisnieniem, fig. 6 i 7 — zastoso¬ wanie wynalazku w wypadku pojedyncze¬ go pobierania pary z turbiny, fig. 8 — u- rzadzenie w wypadku! podwójnego pobiera¬ nia pary z turbin, fig. 9 — przyklad wyko¬ nania urzadzenia miarkowniczego. Fig, 2 do 9 wykonane sa1 schematycznie.Przyklad Wskazany na fig. 2 nadaje sie tam, gdzie zapotrzebowanie sily jest nie¬ znaczne. Przyklady fig. 3, 4 i 5 odpowiada¬ ja wypadkowi turbiny z przeciwcisnieniiem, która obsluguje siec elektryczna. W wy¬ padku tym zostaje wyzyskana calkowita mcc pary, niezbednej dla spozytkowujace- go ja przyrzadu niskiego ci&nieniar; Ilosc obrotów turbiny zalezy od liczby okresów w sieci. Turbina wymaga przeto jedynie miarkownika, który przejawialby swa czynnosc jedynie w wypadku, gdyby turbi¬ na dla jakichkolwiek powodów zyskala nadmierna szybkosc biegu, W turbinach pracujacych z pobieraniem pary znajduja zastosowanie schematy fig. 4 i 7, Instalacja podobna pozwala zaspaka¬ jac potrzeby nawet wahajacego sie zapo¬ trzebowania. Dla turbin z pobieraniem pa¬ ry dwu lub wielokrotnem, odpowiedni jest schemat wedlug fig, 8. Uklad ten zapewnia i tu moznosc zaspokojenia zmieyinego za¬ potrzebowania sily, które moze nie byc wiel¬ kie. Schemat urzadzenia miarkujacego przedstawia fig. 9, Sposób pracy instalacyj podobnych wy¬ jasnia fig. 1, Os odcietych oznacza tu czas, a os rzednych ilosci pary w kilogramach.Limja a wyznacza ogólne ilosci pary, do¬ starczane przez kotly. Zasobniki pozwalaja utrzymac te ilosc na poziomie mniej lub wiecej stalym, odpowiadajacym przecietne¬ mu zapotrzebowaniu pary. Dla wyjasnienia sposobu pracy przyjmujemy, ze oprócz ma¬ szyny parowej do kotla sa przylaczone i in¬ ne jeszcze spozywajace pare przyrzady, np, warniki.Linja b oznacza zuzycie pary w tych przyrzadach; ilosci te odkladaja sie w sche¬ macie zdolu do góry.Linja c oznacza ilosci pary zapotrzebo¬ wanej w przyrzadach niskiego cisnienia, odkladane jednak od linji a nadól.Jezeli w wykresie tym wezmiemy pod uwage moment cf, to kotly dostarczaja ilo¬ sci pary, wskazanej linja e. Z ilosci tej przyrzady polaczone bezposrednio z kotla¬ mi pochlaniaja ilosc pary, wyznaczona rzedna /. Dla przyrzadów niskiego cisnie¬ nia pozostaje ilosc pary, oznaczona odcin¬ kiem g. Ta wlasnie ilosc pary po drodze do przyrzadów niskiego cisnienia przecho¬ dzi przez maszyne parowa. Nadmiar wy¬ tworzonej w kotlach pary, oznaczony od¬ cinkiem h, przechodzi do zasobnika, W któ¬ rym para poczyna sie zbierac.Jezeli rozpatrzyc inny moment, np, i, okaze sie, ze przyrzady wysokoprezne zu¬ zywaja ilosc k pary, przyrzady niskoprez- ne ilosc pary /. Poniewaz jednak kotly da¬ ja w tym momencie jedynie k + m pary, a zatem tylko ilosc m pary moze przecho¬ dzic przez maszyne parowa. Reszta pary / — m = n musi byc wziela z zasobnika.Wynika stad, ze ilosc pary, jaka w pewnym momencie doplywa z imaszyny parowej do przyrzadów niskiego cisnienia, zalezy od odleglosci pomiedzy linjami a i o. Zasobnik gromadzi przeto lub oddaje ilosci pary o- znaczone powierzchniami p i q.Jak wskazuje wykres, ilosc pary prze- — 2 —chodzacej przez maszyne parowa ulega tu wahaniom znacznie mniejszym, niz to by¬ walo dawniej, kiedy calkowita ilosc pary, niezuzytkoWana w przyrzadach wysoko¬ preznych, musiala przechodzic przez ma¬ szyne parowa. Pozwala to osiagnac wyzszy skutek cieplny w maszynie.Poza tern z wykresu wynika, ze do miar¬ kowania maszyny trzeba posiadac oprócz miarkownika, np. szybkosci, dwa miarkowa¬ ne cisnieniem narzady: jeden do miarko¬ wania ilosci pary przechodzacej przez ma¬ szyne parowa w wypadku, gdy ilosc wy¬ równuje ilosci zapotrzebowanej przez przy¬ rzady niskiego cisnienia, czyli w wypadku przylegania krzywych c i o na przestrzeni r, drugi zas przyrzad do miarkowania ilo¬ sci pary przechodzacej przez maszyne, gdy jest ona mniejsza od potrzeb przyrzadów niskopreznych, a wiec w wypadku przyle¬ gania krzywych 6 i o na przestrzeni s. Na jeden z tych miarkowników dziala przeto cisnienie, jakie panuje w przewodzie od¬ prowadzajacym, lub pobierajacym pare z maszyny, na drugi zas—cisnienie paryprzed maszyna. Narzady te lub cisnienia mozna urzadzic i tak, azeby oddzialywaly na wspólny miarkownik, który miarkuje ilosc pary, przechodzacej przez maszyne.Najprostszy przyklad zastosowania wy¬ nalazku podaje fig. 2 rysunku.Kotly parowe A dostarczaja przewodem B pary maszynie C, która w tym wypadku stanowi turbina przeciwiprezna. Turbina wprawia w ruch pracujaca na silniki prad¬ nice D. Para odlotowa z turbiny C odply¬ wa do sieci niskopreznej G, zasilajacej przyrzady niskoprezne w postaci np. ma¬ szyn papierniczych H .lub tym podobnych.Para odlotowa dostaje sie w mysl wy¬ nalazku do przewodu niskopreznego G po¬ za zaworem zamiennym /, który miarkuje doplyw pary z sieci zasobniczej K do przy¬ rzadów niskopreznych. Wobec tego prze- ciwcisnieiiie tuiibin mozna utrzymac nieza¬ leznie od cisnienia w zasobniku F na pozio¬ mie potrzeb przyrzadów niskiego cisnienia, jakkolwiek cisnienie to jest mmiejsze od cisnienia w zasobniku.Zawór M w przewodzie L nalezy do ty¬ pu zaworów przelotowych, posiadajac u^- strój taki, iz otwiera sie i kieruje pare do zasobnika F, skoro cisnienie w przewodzie B przekroczy pewna wartosc, zamyka sie natomiast, skoro cisnienie w przewodzie opadnie ponizej tej wartosci. Zawór re¬ dukcyjny O w przewodzie N otwiera sie, skoro oddzialywujace nan cisnienie, a wiec w wypadku niniejszym cisnienie poza nim, spadnie ponizej pewnego poziomu. W wypadku niniejszym zawór ten odprowadza pare do zasobnika, a mianowicie, skoro tenze zostanie calkowicie wyprózniony. Li- nje kreskowane, laczace zawory z poszeze- gólnemi przewodami parowemi, wskazuja przewód, którego cisnienie dziala na dany zawór.Instalacje parowe rzadko pozwalaja jednak stosowac schemat tak prosty. Dla normalniej ich pracy zachodzi potrzeba miarkowania doplywu pary do maszyny parowej, w zaleznosci od dwojakiego cisnienia oraz od szybkosci biegu. Cisnie¬ nia te moga dzialac na 4wa np. zawory, lub na jeden zawór, miarkuJjacy doplyw pary.Na ten sam zawór mozna dzialac równiez szybkoscia maszyny, gdy jest to potrzebne.Cisnienia, jakie maja miarkowac przeplyw pary przez maszyne, stanowia normalne ci¬ snienie pary przed i za maszyna. Nalezy przytem rozrózniac rozmaite odmienne wy¬ padki. Trzy wypadki, w zastosowaniu do instalacyj podobnych w swej istocie do przykladu na fig. 2, przedstawiaja fig. 3, 4 i 5.W wypadku fig. 3 turbina obsluguje siec E, w której mozna wyzyskac calkowi¬ cie wytworzona1 sile. Urzadzenie miarkujace (zlozone tu z dwóch zaworów) oraz miar¬ kownik odsrodkowy szybkosci umieszczo¬ ne sa przed turbina. Do przewodu B, pro¬ wadzacego pare z kotlów, przylaczone sa ^ 3 ^rózne inne przyrzady, warniki lub inne u- rzadzenia.Narzady zaworowe oznaczone sa przez 0 i R, miarkownik odsrodkowy oznaczony jest litera S. Zawór Q jest zaworem prze¬ lotowym, co oznacza, iz zawór ten otwiera cisnienie, skoro przewyzszy pewna wa¬ rtosc. W wypadku niniejszym dziala tu cisnienie przewodu B. Zawór redukcyjny R otwiera sie w stopniu mniejszym lub wiekszym wl razie obnizenia sie cisnienia pary opuszczajacej turbine.Instalacja pracuje w sposób nastepuja¬ cy. Niech przez turbine przeplywa ilosc pa¬ ry, jaka moze calkowicie zuzytkowac siec niskiego cisnienia G, t. j. instalacja pracuje, jak wskazuje moment d wykresu fig. 1. Do¬ plyw pary do turbiny miarkuje zawór R.W razie obnizenia sie cisnienia W sieci ni¬ skiego cisnienia, np. z powodu wlaczenia jakiegos zuzywajacego pare przyrzadu ni- skopreznego, zawór R nieco sie uchyli i przepusci przez turbine wiecej pary. Gdy¬ by jednak ilosc ta byla tak znaczna, ze wy¬ wolalaby zbytni spadek cisnienia w prze¬ wodzie B, wówczas zawór Q zostanie nieco przymkniety, sprawiajac jeszcze wiekszy spadek cisnienia w sieci G. Wówczas otwo¬ rzy sie zawór / i nadmiar zapotrzebowania pary w sieci G zostanie pokryty para z za¬ sobnika. Skoro wiec zasobnik oddaje pare, a wiec gdy zapotrzebowanie pary przewyz¬ sza wydajnosc kotlów, doplyw pary do tur¬ biny reguluje zawór Q.Gdy natomiast cisnienie w sieci nisko- preznej G wzrasta, w razie np. wylaczenia zasilanego z niej jednego z pochlaniajacych pare przyrzadów, zawór R przymyka sie, wobec czego cisnienie w przewodzie B wzra¬ sta. Wówczas zawór Q wprawdzie sie otwo^ rzy, niema to jednak znaczenia, poniewaz zwiekszone cisnienie w sieci G ogranicza do¬ plyw pary do turbiny. Cisnienie w przewo¬ dzie B wzrasta przeto, az zawór M, usta¬ wiony w ten sposób, azeby sie otwieral pod cisnieniem nieco wyziszem niz zawór 0, o- tworzy sie i wpusci pare do zasobnika.W razie wahania sie cisnienia, panuja¬ cego w przewodzie B, instalacja zachowuje sie w siposób nastepujacy.Jezeli w przewodzie B cisnienie wzro¬ snie, np. wskutek wylaczenia pewnego za¬ silanego przezen przyrzadu, zawór Q otwo¬ rzy sie i wpusci wieksza ilosc pary do tur¬ bin.Jezeli ilosc ta nie moze byc w momencie danym zuzytkowana w sieci niskiego ci¬ snienia, panujace w niej cisnienie wzrosnie i nieco przymknie zawór R. Dzieki temu ci¬ snienie w przewodzie B wzrasta przeto w dalszym ciagu i zawór M otwiera sie i od¬ prowadza nadmiar pary do zasobnika.Jezeli cisnienie w przewodzie B spada, w razie np. dolaczenia don jakiegokolwiek przyrzady, natenczas przedewszystkiiem za¬ myka sie zawór M, jezeli byl przedtem o- twarty. Nastepnie w razie dalszego spadku cisnienia przymyka sie silniej lub slabiej zawór Q, zmniejszajac doplyw pary do tur¬ bin. Wskutek tego sipada cisnienie w G, po¬ wodujac otworzenie sie zaworu R. Ponie¬ waz jednak doplyw pary ogranicza naten¬ czas ziawór Q, para nie moze tedy plynac przez turbine, wskutek czego cisnienie w sieci niskopreznej opada w dalszym ciagu i wywoluje otwieranie sie zaworu /, który pokrywa czesciowo z zasobnika powstaja¬ cy brak pary. Jezeliby ten byl w tym nw mencie wypadkowo wyladowany,, naten¬ czas otworzy sie zawór zamienny O i wpu- soi do sieci G swieza pare z kotlów.W razie przyspieszenia biegu turbiny, np. wskutek zmniejszonego zapotrzebowa¬ nia wytwarzanej sily, zostaje powolany do dzialania miarkownik odsrodkowy Si miar¬ kuje doplyw pary do turbiny. Regulator ten przedstawiony jest na rysunku z ramiona¬ mi opuszczonemi dla podkreslenia, ze roz¬ poczyna swe dzialanie dopiero w razie, gdy ilosc obrotów turbiny przekroczy pewna wartosc. — 4 —W wykonaniu wedlug fig. 4 zawór prze¬ lotowy miesci sie na przewodzie odlotowym turbiny. Zalezy on jednak od cisnienia w przewodzie B. Zawór R umieszczony jest przed turbina, jak w przykladzie poprzed¬ nim, i zalezy od przeciwcisnienia tuUbiny, które usiluje utrzymac na pewnym stalym poziomie. Oznaczenia odpowiadaja fig. 3.Instalacja ta dziala w sposób nastepu¬ jacy: Przy wzrastaniu cisnienia w sieci nisko- preznej G zawór R zostaje przymkniety, co podnosi cisnienie w przewodzie B i otwiera zawór Q. Nie ma to jednak znaczenia,, po¬ niewaz ilosc przeplywajacej przez turbine pary ogranicza w tym razie zawór R.Cisnienie w przewodzie B wzrasta prze¬ to az do otworzenia zaworu Af, odprowa¬ dzajacego nadmiar pary do zasobnika.Jezeli cisnienie w sieci G z jakiegokol¬ wiek powodu spadnie, to zawór R zostaje otwarty i zwieksza ilosc pary, plynacej przez turbine do sieci niskiego cisnienia.Jezeli jednoczesnie spadnie cisnienie w przewodzie B, zawór Q zostanie przymknie¬ ty, ograniczajac doplyw pary do sieci G.Jednoczesnie cisnienie za turbina przed za¬ worem przelotowym Q wzrosnie, wobec czego zawór R sie przymyka, redukujac pa¬ nujace w turbinie cisnienie ponizej kotlo¬ wego. Jezeli w sieci G zabraknie pary, na¬ tenczas otworzy sie zawór /, poczem zasob¬ nik pokryje niedobór pary.Jezeli cisnienie w przewodzie B wzra¬ sta, otwiera sie nieco zawór Q i przepu¬ szcza wieksza ilosc pary do przewodu G.Jezeli para ta nie znajduje chwilowo za¬ stosowania, wzrasta przeciwcisnienie tur¬ biny, przymknie zawór R i (powstrzymuje odpowiednia ilosc pary. Wobec tego cisnie¬ nie w przewodzie B w dalszym ciagu wzra¬ sta i powoduje otwarcie zaworu Af, odpro¬ wadzajacego nadmiar pary do zasobnika.Skoro cisnienie w przewodzie B prze¬ ciwnie spada, natenczas zawór Q zostaje nieco przymkniety i wywolany tem w przewodzie G niedobór musi byc pokryty para z zasobnika. Wzrosnie przytem do pewnego stopnia i przeciwcisnienie -turbiny przed zaworem Q, wobec czego zawór R przecina doplyw odpowiedniej ilosci pary do turbiny.Miarkowinik odsrodkowy ma to samo za¬ danie, jak w przykladzie na fig. 3.Na fig. 5 role zaworu zamiennego R od¬ grywa narzad (zawiór,) M, który przeciez zachowuje jednoczesnie wlasciwe swoje czynnosci. Na zawór przelotowy M dziala tutaj cisnienie w przewodzie odlotowym turbiny, w taki mianowicie sposób, ze za¬ wór ten uchyla sie nieco w razie wzrostu cisnienia, a przymyka sie, gdy cisnienie to spada. Przed turbina umieszczony jest, jak w wypadku fig. 3, zawór przelotowy Q i miarkownik odsrodkowy S, pracujacy, jak wskazano powyzej.Instalacja dziala w sposób nastepujacy: Gdy w sieci niskopreznej G cisnienie wzrastat powoluje ono do dzialania zawór Af, otwiera go i odprowadza swieza pare z kotlów do zasobników. W nastepstwie tego spada cisnienie w przewodzie R i przy¬ myka nieco zawór Q, wskutek czego ilosc pary, jaka plynie prziez turbine do sieci ni¬ skiego cisnienia G, zostaje zmniejszona: ci¬ snienie w przewodzie odlotowym turbiny spada,, wskutek czego zawór M przymyka sie, co przywraca równowage.Jezeli w sieci G cisnienie przeciwnie spada, zawórAf przymyka sie nieco, wsku¬ tek czego cisnienie w przewodzie B wzra¬ sta, zawór Q otwiera sie i wpuszcza do tur¬ biny wieksza ilosc pary. Gdyby jednak za¬ wór Af zostal juz przedtem zamkniety,, al¬ bo zamknal sie zupelnie, wskutek spadku cisnienia w sieci G, otwiera sie zawór I i dostarczy dodatkowej ilosci pary do sieci G z zasobnika. Gdyby ten ostatni nie posia¬ dal w tej chwili zapasu pary, cisnienie w G spadnie, a wiec spadnie ono i w przewodzie K, wobec czego otworzy sie zawór Q i prze¬ pusci pare do sieci niskiego cisnienia G. — 5 —Przy spadku cisnienia w przewodzie B zawór 0 zostanie mniej ltiib wiecej przy¬ mkniety. Przez turbine bedzie przeplywa¬ la mniejsza ilosc pary. Jezeli pary tej nie wystarczy na potrzeby sieci niskiego cisnie¬ nia, nastapi spadek cisnienia w przewodzie przeciwpreznym turbiny, sprawiajac, ze i zawór Af zamknie sie czesciowo lub calko¬ wicie. Przy dalszym spadku cisnienia,, otwo¬ rzy sie zawór / i^pare mozna bedzie, jak w wypadku poprzednim, pobierac z sieci za- sobniczej K: Przy wzrastaniu natomiast cisnienia w przewodzie B zawór Q przepuszczac bedzie do turbiny i sieci G wieksza ilosc pary. Je¬ zeli w sieci G cisnienie wskutek tego wzro¬ snie, otworzy sie narzad Af i odprowadzi nadmiar pary z B do zasobnika.Miarkownik odsrodkowy S spelnia za¬ danie znane z opisu poprzedniego.W przykladzie wedlug fig. 5 widzimy zamiast turbiny przeciwipreznej turbine z odlaczaniem pary.Turbina sklada sie z dzialu wysokiego cisnienia T i z dzialu niskiego cisnienia U, polaczonego bezposrednio ze skraplaczem V, Pomiedzy obu dzialami turibiny miesci sie miarkownik odsrodkowy X, który miar¬ kuje ilosc pary, przeplywajacej przez dzial niskoprezny i pozwala wytworzonej przez turbine parze pokrywac w kazdej chwili istniejace zapotrzebowanie. Gdyby ilosc pa¬ ry oddawana przez dzial wysokoprezny by¬ la w tym celu niewystarczajaca, niedobór jej pokryje zasobnik. Ma to szczególne zna¬ czenie w tych wypadkach, kiedy zachodza silne wahania w zapotrzebowaniu sily. Na¬ rzady Q i R urzadzone sa jak w wypadku Kg. 3/ Dzialanie instalacji odpowiada równiez wypadkowi fig. 3 i nie wymaga wobec tego jakichkolwiek wyjasnien dodatko¬ wych.Zawory Q i R mozna ustawiac równiez tak, jak w przykladach fig. 4 i 5. Naten¬ czas urzadzienie dziala na podobienstwo przykladów powyzszych, Oba miarkowniki odsrodkowe S i X mozna zastapic jednym jedynym, regulu¬ jacym iprzedewiszystkiem ilosc pary, jaka przeplywa przez dzial niskiego cisnienia, a nastepnie doplyw pary do dzialu wysokie¬ go cisnienia, a to dopiero po zupelnem wy¬ laczeniu dzialu niskopre&nego.W wypadku turbiny z odtaczaniem pary (fig. 7) budowa obu regulujacych turbine zaworów ulegla pewnej zmianie.Pomiedzy dzialami turbiny, oprócz miar- kownika X, miesci sie tutaj zawór przeloto¬ wy Z, miarkowany cisnieniem pary pobie¬ ranej z turbiny. Zawór ten powieksza do¬ plyw pary do dzialu niskoipreznego, gdy ci¬ snienie odlaczanej pary z jakiegokolwiek powodu wzrasta. Zawór Q, umieszczony równiez w przewodzie pary odbieranej za odnoga, prowadzaca do dzialu niskoprez- nego U, zalezy, jak poprzednio, od cisnienia panujacego w przewodzie B. Miarkowniki odsrodkowe dzialaja w ten sposób, ze miaricownik S przed dzialem wysokoprez¬ nym turbiny miarkuje ilosc pary, doplywa¬ jacej do tego dzialu przy normalnej ilosci obrotów, miarkownik zas X zostaje nato¬ miast powolany do dzialania tylko w tym wypadku, skoro turbina z jakiegokolwiek powodu zwieksza ilosc obrotów. Ten po¬ dzial pracy oznaczono, jak i poprzednio, w ten sposób, ze miarkownik S, czynny przy normalnej ilosci obrotów, przedstawiony zostal z rozstawionemi ramionami, podczas gdy ramiona miarkownika X, czynnego do¬ piero przy wzmozonej ilosci obrotów tur¬ biny, przedstawiono w pozycji opuszczonej.Instalacja dziala w sposób nastepujacy: Przy wzroscie cisnienia w sieci niskiego cisnienia G otwiera sie mniej lulb wiecej za¬ wór Z i zwieksza ilosc pary do dzialu U turbiny. Zwieksza to ilosc obrotów turbiny, wobec czego regulator S zmniejszy doplyw pary do dzialu wysokopreznego turbiny.Cisnienie w przewodzie B wzrasta i zawórO otwiera sie. Niema to jednak znaczenia, poniewaz ilosc przechodzacej przez turbi¬ ne pary zalezy od zawora Z i od miarftow- nika S. Przy dalszym wzroscie cisnienia w B otwiera zawór Af i odprowadza nadmiar pary do zasobnika F.Przy spadku! cisnienia w sieci G przy¬ myka sie zawór Z i zmniejsza ilosc pary doplywajacej do dzialu niskopreznego U turbiny. Wobec tego ilosc pary, wchodza¬ cej do sieci niskiego cisnienia G, bedzie wieksza. Jednoczesnie jednak spada nieco liczba obrotów turbiny i miarkownik & zwieksza doplyw pary do dzialu wysoko¬ preznego turbiny, który przejmuje czesc obciazenia, jakie musi byc pokryte, wobec zmniejszania przez zawór Z doplywu pary do dzialu U. Wieksze zapotrzebowanie pa¬ ry w sieci G pokrywa czesciowo para omi¬ jajaca dzial niskiego cisnienia turbiny, cze¬ sciowo zas nadmiar pary przechodzacej przez dzial wysokiego cisnienia. Jezeli pa¬ ry tej wie wystarczy, cisnienie w G spadnie, wskutek czego otworzy sie zawór 7 i para pocznie doplywac z sieci K. Gdyby Wsku¬ tek wiekszego doplywu pary do turbiny ci¬ snienie w przewodzie B spadlo, zawór 0 zostanie przymkniety i zmniejsizy ilosc pa¬ ry, przechodzacej do sieci niskiego cisnie¬ nia. Brak pary mttó byc uzupelniony z sie¬ ci zasobników.Jezeli cisnienie w przewodzie B wzra¬ sta, uchyli sie zawór Q i odprowadzi czesc pary do sieci nizszego cisnienia. Skoro pa¬ ra ta nie znajdzie tam zastosowania, ci¬ snienie w przewodzie odlaczanej z turbiny pary wzrosnie, wskutek czego otworzy sie zawór Z i zwiekszy doplyw pary do dzialu niskiego cisnienia U. Podnosi to ilosc obro¬ tów turbiny i miarkownik odsrodkowy S zmniejszy doplyw pary do dzialu wysoko¬ preznego. Cisnienie w B wzrastac przeto bedzie w dalszym ciagu i otworzy zawór Af, odprowadzajacy nadmiar pary do zasobni¬ ka F.W razie spadku cisnienia w przewodzie B przedewszystkiem zamyka 3ie czesciowo lub calkowicie zawór M, o ile byl przedtefn otwarty. Jezeli cisnienie w dalszyna ciagu spada, nastapi równiez przymkniecie zawo¬ ru Q, co zmniejszy ilosc pary, która zasila dzial niskeprezny turbiny. Podnosi to nie¬ co cisnienie w przewodzie pary odjtaczanej, wobec czego otwiera sie zawór Z i powiek¬ sza doplyw pary do dzialu niskiego cisnie¬ nia turbiny. Ilosc obrotów wzrasta i miar¬ kownik S czesc pary doplywajacej do dzia¬ lu wysokopreznego odcina. Pozostajacy w sieci niskiego cisnienia G brak pary pokry¬ wa para z zasobnika F, o ile zas tónze nie posiada zapasu pary, lub zostal zupelnie go pozbawiony, otwarcie zaworu Q dopro¬ wadza don z kotlów pewna ilcsc pary o- strej.Zgodnie z fig. 8 odbieranie pary zacho¬ dzi w dwu miejscach turbiny. Istnieje tu siec dodatkowa B1, ze spozywajacemi pare przyrzadami P1# Miedzy ta siecia a siecia zasobnicza K mieszcza sie dwa zawory Afx i 0lf które odgrywaja role podobne i pra¬ cuja na podobienstwo zaworów Af i O. Tur¬ bina sklada sie z trzech dzialów Y, T i U.Ostatni z nich, t. j. U, laczy sie ze skrapla¬ czem V. Pomiedzy dzialami turbiny wyso¬ ko- i sredniopreznym umieszczone sa za¬ wory Q i R. Na zawór 0, równiez przeloto¬ wy, dziala tu cisnienie pary odbieranej ztur¬ biny, za pierwszym dzialem; zawór R o charakterze równiez jak i poprzednio re¬ dukcyjnym zalezy od cisnienia pary odla¬ czanej za dzialem sredniego cisnienia tur* biny. Przed dzialem wysokopreznym tur¬ biny znajduje sie poza tern Zawór przeloto¬ wy Oi i miarkownik odsrodkowy S. Miar¬ kownik S i miarkownik Sx pomiedzy dzia¬ lami pierwszym a drugim turbiny pracuja jedynie w wypadku przyspieszenia biegu turbiny. Miarkownik odsrodkowy X miar¬ kuje ilosc pary, jaka przechodzi do dzialu trzeciego (t. j. niskiego cisnienia) turbina i pracuje przy normalnej ilosci obrotów tur¬ biny. Jezeli pominiemy dzial wysokiego ci- — 7 -snienia turbiny, tudziez i siec wysokoprez¬ na B, to mamy tu do czynienia z wypad¬ kiem zupelnie takim samym, jaki wyobraza fig. 6. Sposób przeto pracy tej instalacji nie wymaga zadnych wyjasnien dodatkowych!.Zaznaczyc jedynie nalezy, ze wahania, ja¬ kie moga, powstawac w przewodzie B, zo¬ staja przekazane sieci B1 zapomoca zawo¬ rów umieszczonych pomiedzy sieciami B W turbinach z odlaczaniem pary z dwu dzialów mozna narzady miarkownicze u- rzadzac w sposób podany przy objasnieniu fig. 6 i 7, co miedzy innemi wynika stad, ze dzialy cisnienia sredniego i niskiego podob¬ nych turbin odpowiadaja calkowicie sek¬ cjom T i'V turbin opisanych powyzej.W przykladach powyzszych podalismy dla prostoty, ze wszystkie zalezne od zmian cisnienia lub szybkosci przyrzady miarkow¬ nicze, miarkujace doplyw pary do maszyn lub czestij maszyn, dzialaja na osobne u- mieszczone przed maszyna zawory miar¬ kownicze. Podobny osobliwy uklad szere¬ gowy tych narzadów jest konieczny, azeby kazda podnieta, niezaleznie od innych, mo¬ gla przerwac doplyw pary do kazdej po¬ szczególnej czesci maszyny, niezaleznie od tego, czy zawór moze doplyw pary zwiekszac, czy tez nie.Stosowanie jednak podobnego szeregu narzadów zaworowych powoduje znaczne straty cisnienia pary, lub innego krazacego w przewodach gazu. Wobec tego czesto¬ kroc okazuje sie korzystne, by wszystkie podniety dzialaly na jeden wspólny na¬ rzad, który miarkuje doplyw Dary do ma¬ szyny. Ponizej przedstawia fig. 9 taka in¬ stalacje, w której dwa odmienne cisnienia w pewnych okolicznosciach i szybkosc bie¬ gu maszyny dzialaja na pojedynczy narzad, umieLszczony przed maszyna,.W przewodzie 3 miesci sie zawór 2.Pozostajacy pod cisnieniem plyn wprawia w ruch silnik pomocniczy 4, o tloku 5, po¬ laczony z grzybami 6 zaworu. Sprezona ciecz plynie od lub do silnika pomocnicze¬ go (serwomoton^), w kierunku wskazanym strzalkami, pod rozrzadem suwaka 7; u- klad suwaka zalezy od polozenia plyty 11, polaczonej z nim przekladnia drazkowa 8, 9 i 10. Sprezyna 12 odpycha plyte 11 do góry; nad plyta mieszcza sie narzady miar¬ kujace.Cisnienie pary dziala na tloki 13 i 14, obciazone w róznych kierunkach sprezyna¬ mi 15 i 16. Cisnienie pary dziala w ten spo¬ sób, ze tlok 14 porusza cisnienie Wzrasta¬ jace, które powinno calkowicie lub cze¬ sciowo zamknac zawór, wzrost zas cisnie¬ nia, otwierajacego zawór, dziala na tlok 13, Jezeli taki uklad zastosowac do wy¬ padku np. wedlug fig. 3, to tlok 14 odpo¬ wiada zaworowi /?, tlok zas 13 zaworowi 0.W wydrazonych tloczyskach 17 i 18 sli¬ zgaja sie trzpienie 19 i 20. Pomiedzy trzpie¬ niami a tloczyskami zalozone sa sprezyny 21 i 22. Miarkownik odsrodkowy S dziala oprócz tego w pewnych wypadkach zapo¬ moca przekladni 23 i 24 na plyte 11. W tym celu drazbk 24 zaopatrzony jest w prze- stawialne z obu stron plyty // miarkowniki 25 i 26 i posiada w stosunku do tej plyty ruch jalowy.Instalacja pracuje w sposób nastepu¬ jacy: Jezeli cisnienie nad tlokiem 14 z jakie¬ gokolwiek powodu wzrasta, tlok ten wraz z tleczysikiem 18 przesunie sie nadól po pokryciu istniejacego pomiedzy sprezyna 22 a tloczyskiem suwu jalowego. Przy ru¬ chu plyty 11 nadól nastepuje przesuniecie w tym samym kierunku suwaka 7, wskutek czego plyn sprezony przejdzie do przestrze¬ ni nad tlokiem 5 silnika pomocniczego 4.Tlok 5 przesunie sie wobec tego nadól i zamknie zawór calkowicie lub czesciowo.Jednoczesnie przy ruchu tloka 5 nadól, su¬ wak 7 powraca do pozycji srodkowej.Jezeli cisnienie na tlok 14 spada, plyta U pod wplywem sprezyny 12 przesuwa sie do góry, o ile na plyte nie dziala inny — 8 —narzad miarkujacy. Przy takim ruchu ply¬ ty suwak 7 przesunie sie do góry i przepro¬ wadzi sprezony plyn do przestrzeni pod tlokiem 5 silnika pomocniczego 4, zapoczat¬ kowujac otwieranie sie zaworu.Przy wzroscie z jakiegokolwiek powodu cisnienia, dzialajacego na tlok 13, tlok ten przesunie sie do góry i sciska sprezyne 15, co pozwala plycie 11 przesunac sie pod wplywem sprezyny 12 do góry, o ile ruch ten nie napotka przeszkód ze strony innych narzadów miarkujacych. Wznoszenie sie plyty do góry sprawia otwieranie sie w stopniu wiekszym lub mniejszym zaworu.Gdyby atoli cisnienie pod tlokiem 13 spadlo, sprezyna 15 przesunie tlok nadól, ruch ten pokryje ewentualnie suw jalowy, jaki istniec moze pomiedzy tloczyskiem 17 a sprezyna 21, przyczem plyta 11 zaczyna przesuwac sie nadól i przymyka lub zamyka zawór.Gdyby jakas zmiana cisnienia spowodo¬ wala nadmierne otwarcie zaworu, zwieksza¬ jac nadmierne ilosci obrotów ustawionych za zaworem maszyny parowej, to miarkow¬ nik zmusi drazek 24 do przesuniecia sie na¬ dól. Miarkownik 25 drazka 24 wywola wówczas ruch plyty 11 nadól i przymknie do pewnego stopnia zawór. W tym wypad¬ ku calkowite dzialanie przejmuje przeto miarkownik odsrodkowy S.Gdyby wskutek jakiejkolwiek zmiany cisnienia doplyw pary byl za maly i maszy¬ na zmniejszyla ilosc obrotów, wówczas po osiagnieciu pewnego spadku szybkosci miarkownik S znowu poczyna dzialac, po¬ niewaz wówczas plyta 11 opiera sie o miar¬ kownik 26. W tym wypadku opadajacy miarkownik S podnosi plyte 11, otwierajac w mniejszym lub wiekszym stopniu zawór 2. Gdyby przytem inna pobudka dzialala w przeciwnym kierunku, spowodowaloby to jedynie scisniecie sprezyn 21 lub 22, zno¬ szace dzialanie tej pobudki i pozostawiaja¬ ce wylacznie miarkownikowi pole dzialania.Zamiast tloków 13 i 14 mozna stosowac przepony, miechy lub urzadzenia po¬ krewne.Zamiast zaworu 2 z talerzami 6f umie¬ szczonego przed maszyna, korzystac mozna z narzadów miarkujacych maszyne, zmie¬ niajac np. odpowiednio do pobudek napel¬ nienie maszyny. W turbinach oddzialywac mozna na miarkownik turbiny niezaleznie od tego, czy miarkowanie polega na dlawie¬ niu, czy na miarkowaniu czastkowem do¬ plywu pary. PL