Opublikowano dnia 31 pazdziernika 1960 r. y™\ &Uk \ IILIOTEKA Urzedu FL.tenlowegol jfolsfoi Emczypospolitej Luftwiff POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr43735 KI. 21 a4, 35/14 Zaklady Wytwórcze Urzadzen Elektronowych T-12*) Warszawa, Polska Stabilizator napiecia zmiennego do zasilania zwlaszcza odbiorników telewizyjnych Patent trwa od dnia 3 lipca 1959 r.' Wynalazek dotyczy stabilizatora do zasilania odbiorników telewizyjnych a w szczególnosci takich odbiorników telewizyjnych, które posia¬ daja prostownik jednopolówkowy i filtr z wej¬ sciem pojemnosciowym oraz nie maja transfor¬ matora sieciowego.Stabilizator wedlug wynalazku moze byc sto¬ sowany równiez przy zasilaniu odbiorników ra¬ diowych, przyrzadów pomiarowych, elementów automatyki przemyslowej itp. o ile wymagaja one zasilania napieciem stabilizowanym i sa wrazliwe na ksztalt krzywej napiecia zasilaja¬ cego.Istniejace stabilizatory oparte na zasadzie ferrorezonansu nie nadaja sie do zasilania od¬ biorników telewizyjnych. Jezeli krzywa napie¬ cia wyjsciowego takich stabilizatorów jest splaszczona powoduja one zmniejszenie obrazu *) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze twórca wynalazku jest Wojciech Rusakiewicz. telewizyjnego i margines z góry i dolu ekranu kineskopu.Jezeli krzywa napiecia jest zaostrzona powo¬ duja one uszkodzenia prostowników w odbior¬ niku telewizyjnym.. Istniejace stabilizatory ferrorezonansowe wy¬ posazone w dodatkowy filtr rezonansowy obej¬ mujacy trzecia i piata harmoniczna nadaja sie wprawdzie do odbiorników telewizyjnych, lecz dlawiki filtrów sa stosunkowo ciezkie, kosz¬ towne, silnie brzecza oraz rozregulowuja sie w czasie pracy.Stabilizatory oparte na innych zasadach (transduktorowe, lampowe) posiadaja, zaleznie od konstrukcji, wady stabilizatorów wymienio¬ nych poprzednio.Stabilizator wedlug wynalazku usuwa wiek¬ szosc wad istniejacych stabilizatorów: jest pro¬ sty, tani, nie wprowadza dodatkowego brzecze¬ nia, pozwala na uzyskanie nie zmniejszonego obrazu na ekranie kineskopu przy równoczes-nym utrzymaniu wartosci napiec zarzenia te¬ lewizora i napiecia zwrotnego na prostowniku w wymaganych granicach.Na rysunku fig. 1 przedstawia schemat sta¬ bilizatora 1 bedacego przedmiotem wynalazku, oraz uproszczony schemat odbiornika telewizyj¬ nego 2, stanowiacego typowe obciazenie dla te¬ go stabilizatora, a fig. 2 — kompletny schemat ideowy stabilizatora, w którym przewidziano dodatkowe zaciski wyjsciowe 19—20 w celu zasilania urzadzen niewrazliwych na ksztalt krzywej napiecia.Stabilizator 5 w ukladzie konwencjonalnym jest zaopatrzony na wyjsciu w uklad, skladaja¬ cy sie z opornosci omowej 8, oraz prostowni¬ ka 9, polaczonych równolegle.Na schemacie odbiornika telewizyjnego za¬ znaczono jedynie opornik 14, symbolizujacy jego zarzenie, prostownik 15 oraz opornik 18, który symbolizuje uklady lampowe. Dzialanie ukladu opisano ponizej: Na zaciski 3, 4 przy¬ klada sie nie stabilizowane napiecie zmienne z sieci. Stabilizator 5 jest wyregulowany tak, aby wartosc szczytowa dodatniej polówki na¬ piecia na zaciskach 6, 7 byla równa wartos¬ ci szczytowej znamionowego sinusoidalnego na¬ piecia zasilania odbiornika telewizyjnego.Ze wzgledu na to, ze napiecie na zaciskach 6, 7 jest zazwyczaj odksztalcone od sinusoidy, wartosc skuteczna tego napiecia jest rózna od wartosci skutecznej napiecia znamionowego te¬ lewizora. W przypadku czesciej spotykanym w praktyce krzywa napiecia na zaciskach 6, 7 jest splaszczona i wówczas wartosc skuteczna tego napiecia powinna byc wieksza od wartos¬ ci skutecznej napiecia znamionowego telewi¬ zora.W rozumowaniu tym pomija sie spadek na¬ piecia na prostowniku 9 i 15 w kierunku prze¬ wodzenia, który nalezy dodatkowo uwzglednic przy projektowaniu.Wartosc napiecia na zaciskach 16, 17, od któ¬ rej zalezy wielkosc obrazu na ekranie kine¬ skopu, jest zalezna jedynie od wartosci szczy¬ towej dodatniej polówki krzywej napiecia na zaciskach 12, 13, tak ze przy zachowaniu wa¬ runku wspomnianego powyzej wartosc ta rów¬ na jest znamionowej.Za wartosc znamionowa napiecia na zacis¬ kach 16, 17 przyjeto uwazac te wartosc, która wystepuje, gdy na zaciski 12, 13 przylozy sie napiecie sinusoidalne, równe napieciu znamio¬ nowemu telewizora.Opornik 8 w dodatniej polówce napiecia jest zwarty prostownikiem 9 i nie odgrywa zadnej roli. W ujemnej polówce napiecia prostownik 9 stanowi praktycznie przerwe dla przeplywu pradu, a na oporniku 8 wystepuje spadek na¬ piecia. Wartosc opornika 8 jest taka, aby war¬ tosc skuteczna napiecia na zaciskach 12, 13, mierzona w calym okresie, byla równa war¬ tosci znamionowej napiecia, zasilajacego od¬ biornik telewizyjny. Wówczas lampy telewizora "zarza sie prawidlowo, gdyz temperatura ka¬ tod zalezy od wartosci skutecznej napiecia za¬ rzenia.W ten sposób mimo duzej zawartosci harmo¬ nicznych w napieciu na zaciskach 12, 13 uzys¬ kuje sie prawidlowa prace odbiornika telewi¬ zyjnego. Tak wyregulowany stabilizator nadaje sie do róznych typów odbiorników telewizyj¬ nych o zblizonym do siebie ukladzie zasilania. PL