Wynalazek dotyczy sposobu swiezenia surów¬ ki o zawartosci fosforu wiekszej od 1%, a zwla¬ szcza swiezenia surówki z pieców Thomasa o zawartosci fosforu od 1,7 do 2,2°/o, przy któ¬ rym tlen lub wzbogacony tlenem gaz swiezacy jest nadmuchiwany na powierzchnie stopionego metalu w obecnosci zuzla zasadowego.Tego rodzaju siposoby swiezenia wynalezione w ostatnim czasie okreslane sa jako tak zwane swiezenie przez nadmuchiwanie. Daza one do wyzyskania zalet gospodarczych i techniczno- produkcyjnych z pominieciem wad sposobów konwertorowych. Dzieki nadmuchiwaniu czyste¬ go tlenu lub bogatych w tlen gazów na po- *) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze wspól¬ twórcami wynalazku sa Luis, Jean, Rene Lam¬ bert, Wilhelm Sedlacek i Georges Marie Messin. wierzchnie plynnej surówki, ewentualnie i cial stalych, uzyskuje sie jakosciowo wysokowar- tosciowa stal, wolna od dwutlenku wegla, nie ustepujaca swymi wlasnosciami wlasnosciom stali wielkopiecowej lub nawet przewyzszaja ja.Chociaz sposoby swiezenia przez nadmuchi¬ wanie byly stosowane dotychczas w pierwszym rzedzie do surówki stalowej oraz innych ga¬ tunków surówki o stosunkowo malej zawar¬ tosci fosforu, czynione sa obecnie próby roz¬ szerzenia stosowania sposobu nadmuchiwania na surówke o duzej zawartosci fosforu, na przyklad na surówke z pieców Thomasa o za¬ wartosci fosforu do 2,2°/o. Znany projekt po¬ lega na tym, ze usuniecie fosforu odbywa sia przez utworzenie zuzla wapienno-ferrytowego, który wiaze fosfor z kapieli. Dla utworzenia zdolnego do reakcji zuzla wapienno-ferrytowego konieczne jest z jednej strony duza ilosc tlenkuzelaza i wapna, a z drugiej strony na poczatku procesu wymagana jest stosunkowo wysoka temperatura do otrzymania cieklego zuzla, gdyz tylko wówczas zzuzlowanie fosforu przebiega z dostateczna szybkoscia. Celem wypelnienia tych zalozen dodawano do kajpieli, na przyklad w minutowych odstepach czasu, porcje tlenku zelaza lub rudy, przy czym trzeba bylo zwa¬ zac na to, czy w czasie procesu rozporzadza sie wystarczajaca iloscia ciepla, potrzebna do rozpuszczenia skladników zuzla i .rudy i do utrzymania ich w stanie cieklym.W tym wlasnie lezala glówna trudnosc zna¬ nego sposobu, gdyz trzeba bylo, z uwagi na wymagana temperature sprzyjajaca tworzeniu sie zuzla, przeprowadzac spalanie wegla, do¬ starczajace dzieki reakcji egzotermicznej od¬ powiednie ilosci ciepla szybciej, anizeli byloby to konieczne wedlug wymaganego zalozenia przy usuwaniu fosforu. Znane sposoby swiezenia su¬ rówek przez doprowadzenie dmuchu o duzej zawartosci fosforu mialy takze inne wady wy¬ nikajace z nastepujacych rozwazan.W czasie przebiegu procesu metalurgicznego, zachodzacego w czasie swiezenia surówki tle¬ nem lub przy zastosowaniu zuzla zawierajacego tlenek zelaza, zachodza nastepujace zaleznosci: Z teoretycznych zaleznosci w ukladzie ze¬ lazo — wegiel — tlen wynika, ze miedzy za¬ wartoscia wegla i zawartoscia tlenu w stopio¬ nym zelazie istnieje zaleznosc równowazna.W sposób uproszczony daje sie ta zaleznosc przedstawic w formie róznych krzywych dla róznych temperatuir. Na fig. 1 uwidocznione sa trzy krzywe, przedstawiajace zaleznosc zawar¬ tosci ilosci wegla w kapieli w Vo wagowych od zawartosci tlenku w kajpieli w °/o wagowych przy temperaturach 1500°C, 1600°C i 1650°C w stanie równowagi.Z drugiej strony wiadomo takze, ze wlasciwy do odweglenia stosunek równowagi jest o tyle zalezny od skladników zuzla, o ile odpowiada on stosunkowi zawartosci zuzla w FeO do za¬ wartosci tlenu w kapieli. Im wyzsza jest za¬ wartosc FeO w zuzlu, tym wyzsza jest przy tych samych zalozeniach zawartosc tlenu w ka¬ pieli, lub innymi slowami, przy tej samej za¬ wartosci wegla stal swiezona zuzlem o duzej zawartosci tlenku zelaza bedzie zawierala wie¬ cej tlenu, anizeli stal swiezona zuzlem o ma¬ lej zawartosci tlenku zelaza.Mimo, iz w postepowaniu swiezenia na skale techniczna nie jest nigdy mozliwe osiagniecie stanu równowagi, który ustalilby sie dopiero po uplywie nieskonczenie dlugiego czasu, z fak¬ tu tego wynika wazny warunek; mianowicie koniecznosc dazenia do tego, by pod koniec procesu swiezenia przy osiagnieciu zadanej zawartosci wegla, zawartosc tlenu nie lezala znacznie powyzej krzywej stosunku równowa¬ gi, poniewaz w przeciwnym razie wysoka za¬ wartosc tlenu powoduje kruchosc i lamliwosc stali i wyklucza jej zastosowanie w specjal¬ nych dzialach zastosowan technicznych.Warunek ten jest prawie idealnie spelniony, gdy w znanym sposobie nadmuchiwania, opi¬ sanym w literaturze technicznej, m. in. w cza- sorJismie „Stahl und Eisen" — 1952, str. 992 — 1024, jako sposób „LD" stosuje sie surówke stalowa lub inne rodzaje zelaza o niskiej za¬ wartosci fosforu. Stale stopione wedlug tego sposobu wykazuja zawartosc tlenu 0,020 do 0,040°/o, przy osiagnieciu zawartosci wegla od 0,20 do 005°/o. Jezeli zaleznosc wegiel — tlen osiagnieta w czasie przeprowadzania tego spo¬ sobu porównuje sie z krzywa równowagi w tem¬ peraturze okolo 1600°C to zauwazyc mozna, ze praktycznie osiagniete wartosci nie odbie¬ gaja znacznie od tej krzywej. Na fig. 2 wy¬ kreslono schematycznie na wykresie wegiel — tlen pelna linie „LD" praktycznie odpowiada¬ jaca wynikom ladunków wedlug znanego spo¬ sobu tak zwanego „LD". Linia „GL" na tej fig. 2 jest krzywa równowagi przy 1600°C.Powracajac do problemu usuwania fosforu i biorac pod uwage wyzej wyszczególnione ogól¬ ne zalozenia metalurgiczne, wypada przede wszystkim stwierdzic, ze znana wyzej wspom¬ niana metoda usuwania fosforu nie odpowiada waznemu wymogowi kierowania procesem swie¬ zenia tak, by wartosci ukladu wegiel i tlen lezaly przy koncu procesu swiezenia w poblizu krzywej równowagi. Mianowicie jezeli wartosci wegla i tlenu, osiagniete przy usuwaniu fosforu z dodawaniem w jednominutowych odstepach czasu tlenku zelaza, zostana naniesione na wykres z fig. 2, to uzyskuje sie wówczas prze¬ bieg odpowiadajacy linii kreskowo-punktowej A. Osiagalne zawartosci tlenu przy swiezeniu wedlug linii „A" leza daleko powyzej lub z boku krzywej równowagi „GL" i nie mozna uzyskac stali o zawartosci tlenu mniejszej, ani¬ zeli 0,050°/o, co jest dla stali specjalnych war¬ toscia niedopuszczalnie wysoka.Celem wynalazku, przy stosowaniu surówki o zawartosci fosforu wiekszej anizeli l°/o, jest osiagniecie stali o zawartosciach fosforu mniej¬ szych od 0,30°/o, przy czym jednoczesnie za¬ wartosc tlenu w nadmuchiwanej stali wynosi ponizej 0,050°/o.Wedlug wynalazku zadanie to zostaje roz¬ wiazane dzieki temu, ze proces swiezenia jest przeprowadzony w trzech fazach, przy czym w pierwszej fazie plynny wsad zostaje zmie¬ szany z plynnym zuzlem koncowym poprzed¬ niego ladunku i zostaje przedmuchiwany z ma¬ la sila dmuchu do czasu, az zawartosc wegla osiagnie 3,5 do 2,5%, po czym w drugiej fazie po dodaniu skladników tworzacych zuzel pro¬ ces jest kontynuowany przy zastosowaniu ma¬ lej sily dmuchu az zawartosc wegla osiagnie 2,0 do 1,0%, w trzeciej zas fazie, po dodaniu nowych skladników tworzacych zuzel, proces doprowadza sie do konca przy zastosowaniu podwyzszonej sily dmuchu az do chwili osiag¬ niecia wymaganej zawartosci wegla. Sila dmu¬ chu moze byc w najprostszy sposób regulowana przez zmiane odstepu dyszy od powierzchni kapieli. Przy zastosowaniu dyszy Lavala lub dyszy normalnej o otworze wylotowym o sred¬ nicy okolo 30 mm i przy zastosowaniu cisnie¬ nia od 7 do 10 atmosfer, mozna przy regulacji sily dmuchu wedlug wynalazku przyjac w pierwszej i drugiej fazie odleglosc dyszy od kapieli wieksza anizeli 1 m, a w trzeciej fazie odleglosc mniejsza niz 1 m. Inna lub tez dodatkowa mozliwosc zmiany energii dmu¬ chu moze takze polegac na zastosowaniu dysz o róznej srednicy otworów wylotowych.Dla unikniecia strat cieplnych, wytworzona przy koncu procesu swiezenia stal usuwa sie przez otwór wylotowy tygla, podczas gdy zuzel koncowy pozostaje w tyglu. Na ten zuzel kon¬ cowy zostaje wlany nastepny ladunek wsadu surówki, po czym rozpoczyna sie pierwsza faza dmuchu.Jesli otrzymane wedlug wynalazku wartosci wegla i tlenu naniesie sie w taki sam sposób jak to uczyniono w znanym sposobie pracy, okreslonym jako sposób „LD" linia „A", na wykresie (fig. 2), otrzymuje sie linie ciagla „B", która pod koniec procesu swiezenia zbiega sie z linia „LD" wedlug znanego sposobu. Przy sposobie pracy wedlug wynalazku uzyskuje sie wiec pod koniec procesu swiezenia te same korzystne zawartosci tlenu, jak przy znanym, wyzej opisanym sposobie, a uzyskana w ten sposób stal nadaje sie do najbardziej wyma¬ gajacych zastosowan.Glówna cecha sposobu wedlug wynalazku polega wiec na tym, ze zamiast pochlaniajace¬ go cieplo tworzenia zdolnego do reakcji zuzla, przy kazdym poszczególnym ladunku, wyko¬ rzystany jest zuzel koncowy poprzedniego la¬ dunku, posiadajacy mala zawartosc P2O5, na przyklad mniej niz 6% i zawartosc FeO wy¬ noszaca od 15 do 25°/o. W celu uzyskania z te¬ go zuzla, zuzla zdatnego do usuniecia fosforu, trzeba jedynie dodac odpowiednia ilosc CaO, bez koniecznosci ciaglego dodawania tlenku zelaza lub tworzenia tlenku zelaza przez utle¬ nianie zelaza wsadowego.Usuwanie fosforu nastepuje natychmiast po¬ przez reakcje z zuzlem, przy czym w pierwszej fazie procesu istniejaca zawartosc fosforu spada do zawartosci okolo 1,0 do 0,7°/o, podczas gdy zawartosc tlenku zelaza w zuzlu maleje do zawartosci okolo 10°/o lub mniej. W pierwszej fazie procesu zuzel jest silnie zasadowy i utrzy¬ mywany na przyklad na poziomie zawartosci CaO wyzszej anizeli 50%, a to w celu zacho¬ wania dostatecznej ilosci CaO dla zwiazania Si02 i utrzymania zuzla w postaci plynnej oraz w celu zapobiezenia powstawaniu kwasnych zuzli, które powoduja pienienie sie. W pierw¬ szej fazie tlen doprowadza sie z mala sila dmuchu, przy czym rura dyszy jest ustawiona w odleglosci ponad 1 m od powierzchni ka¬ pieli, a cisnienie tlenu wynosi ponizej 10 atm^ na przyklad 7 atmosfer. Przy tych zalozeniach warunki swiezenia moga byc porównywane z warunkami w piecu „Siemens-Martin", przy czym dzialanie swiezace jest wywolane w at¬ mosferze utleniajacej, w pierwszym rzedzie przez sam zuzel, zas spalanie wegla przebiega stosunkowo wolno. Po osiagnieciu od 3,5 do 2,5% zawartosci wegla, kapiel zostaje przy¬ najmniej czesciowo odzuzlowana. Pod koniec pierwszej fazy wypuszcza sie nie cala, lecz jedna trzecia, lub polowe calkowitej ilosci zuzla.Zuzel ten zawiera okolo 50% CaO do 20% P205 i 8 do 10°/o FeO i moze byc uzyty jako bogaty w fosfor nawóz.W nastepujacej drugiej fazie procesu zostaje wpierw zwiekszona zasadowosc zuzla prz^z dodanie CaO, dzieki czemu zawartosc wolnego i plynnego CaO zapobiega tworzeniu sie piany, zaklócajacej wlasciwy przebieg procesu. Tlen jest w dalszym ciagu doprowadzany z mala sila podmuchu (wysoko ustawiona rura dyszowa w odleglosci wiekszej od 1 m od powierzchni kapieli), a proces swiezenia jest w dalszym ciagu prowadzony az do chwili, gdy zawartosc wegla spadnie do zawartosci 2,20°/o do 1,0%.Zawartosc fosforu pod koniec drugiej fazy mo¬ ze wynosic od 0,6% do 0,2%. Przy koncu dru¬ giej fazy kapiel zostaje starannie odzuzlowana.Zuzel zawiera okolo 50 do 55% CaO, 15 do 20% P205 i 6 do 8% FeO. Zuzel ten, dzieki swemu — 3 — -skladowi chemicznemu, moze byc zastosowany jako sztuczny nawóz.W nastepujacej trzeciej fazie procesu zostaje utworzony swiezy zuzel, dzieki dodaniu no¬ wych skladników, a zwlaszcza CaO, piasku, srodków uplynniajacych, jak szpat, boksyt, a takze nieco tlenku zelaza i proces swiezenia zostaje doprowadzony do konca przy zwiekszo¬ nej sile dmuchu (odstep dyszy mniejszy od 1 m na przyklad 40 cm, cisnienie 10 do 15 atmo¬ sfer). Poniewaz zawartosc fosforu zostala juz na poczatku trzeciej fazy obnizona do wartosci okolo 0,6°/o do 0,2%, ladunek moze byc przy¬ gotowany w taki sam sposób, jak ladunek w przypadku wyzej opisanego znanego sposobu, przy czym nie przeszkadza obecnosc fosforu.Przy osiagnieciu zawartosci wegla od 0,2 do 0,1% zawartosc fosforu wynosi 0,020 do 0,040%, a zawartosc tlenu wynosi mniej anizeli 0,050°/o.Dodatkowe nadmuchiwanie jest wiec tym sa¬ mym niepotrzebne.Wazna i korzystna odmiana sposobu wedlug wynalazku polega na tym, ze w ostatniej czesci drugiej fazy procesu do kapieli dostarcza sie jednorazowo nadmiaru tlenku zelaza tak, ze zawartosc FeO w zuzlu w krótkim czasie gwal¬ townie wzrasta, a mianowicie o co najmniej 50%. Zuzel w tym stadium moze zawierac wiecej, anizeli 25°/o FeO, na przyklad 35°/o lub nawet 40°/o FeO, dzieki czemu staje sie bardzo zdolny do reakcji ze skladnikami surówki zwlaszcza fosforem. Przy tej odmianie prze¬ prowadzania procesu doprowadzanie tlenu prze¬ rywa sie po dodaniu uderzeniowej porcji tlen¬ ku zelaza i pozwala sie na oddzialywanie w cia¬ gu krótkiego czasu, na przyklad w ciagu jednej do dwóch minut, bogatego w tlen zuzlu na ka¬ piel. Zuzel reaguje gwaltownie z zawartym w kapieli fosforem i obniza jego zawartosc zetkniecia z kapiela surówki do zawartosci mniejszej, anizeli 0,2%. Natychmiast po tym, kapiel zostaje odzuzlowana a dalej prowadzi sie W wyzej opisany sposób trzecia faze. Oka¬ zalo sie, ze tego rodzaju jednorazowe ude¬ rzeniowe dodanie tlenku zelaza pod koniec drugiej fazy powoduje co prawda gwaltowny wzrost zawartosci zuzla w FeO, dzieki czemu zastaja stworzone warunki do natychmiasto¬ wego obnizenia zawartosci fosforu, jednoczesnie zawartosc tlenu w stali wzrasta jednak nie¬ znacznie. Ten wazny objaw, tlumaczy sie tym, ze ustalenie stanu równowagi miedzy zawar¬ toscia FeO w zuzlu a zawartoscia tlenu w ka¬ pieli przebiega wolniej, anizeli reakcja miedzy skladnikami zuzla, jak CaO i FeO z fosforem kapieli, dzieki której to reakcji fosfor zostaje pobrany z kapieli. Dalsze wyjasnienie polega na tym, ze reakcja usuniecia fosforu (zzuzlo- wanie fosforu) jest zalezne od temperatury i przebiega najlepiej wówczas, gdy stosunkowo zimny zuzel znajduje sie na powierzchni ka¬ pieli. Uderzeniowe dodanie tlenku zelaza dzia¬ la ochladzajaco na zuzel, co tym samym wzma¬ ga pobieranie fosforu.Cechy charakterystyczne sposobu wedlug wy¬ nalazku objasniaja blizej fig. 3 i 4, przedsta¬ wiajace schematycznie przebieg swiezenia. Fig. 3 przedstawia zaleznosc zawartosci wegla od zawartosci FeO w zuzlu. Linia „GL" odpo¬ wiada znowu krzywej stanu równowagi. Kres- kowo^punktowa linia „A" przedstawia znany sposób dodawania tlenku zelaza do zuzla w od¬ stepach czasu okolo jednominutowych. Przy tym zawartosc FeO w czasie calego procesu swiezenia wynosi ponad 20% FeO, a zawar¬ tosc tlenu w stali jest odpowiednio duza, jak to wynika z odpowiadajacej linii „A" na fig. 2, W przeciwienstwie do tego linia „B" na fig, 3 przedstawia przyklad przeprowadzenia spo¬ sobu wedlug wynalazku. Proces zaczyna sie zuzlem koncowym z poprzedniego ladunku, za¬ wierajacego okolo 25% FeO i swiezy sie %o w opisany sposób bez dodawania tlenków ze¬ laza, az osiaga sie zawartosc wegla wynoszaca 2,5%. Jednoczesnie zawartosc FeO w zuzlu maleje do 10%, a zawartosc tlenu w kapieli wynosi nie wiecej, anizeli 0,020%. Po czescio¬ wym odzuzlowaniu przeprowadza sie w opisany sposób druga faze i przy zakonczeniu przepro¬ wadza sie uderzeniowe jednorazowe dodanie do kapieli tlenku zelaza. Jak to przedstawia krzywa' „B" na fig. 3, zawartosc tlenku ze¬ laza w zuzlu wzrasta gwaltownie, tak ze wy¬ nosi ona wiecej, anizeli 30% FeO, po czym ze¬ zwala na krótkotrwale oddzialywanie zuzla na kapiel. Pod koniec drugiej fazy kapiel zo¬ staje odzuzlowana przed ustaleniem sie stanu równowagi, miedzy FeO zuzla a tlenem kapie¬ li. Z linii „B" przedstawionej na fig. 2 wynika, ze zawartosc tlenu nie wzrasta lub wzrasta nieznacznie. Poniewaz na skutek gwaltownej reakcji w tej fazie nie dysponuje sie zadnymi dokladnymi wartosciami tlenu, linia „B" na fig. 2 zostala w tym zakresie wykreslona tyl¬ ko punktowo. Po odzuzlowaniu i rozpoczeciu podmuchu wartosci tlenu sa w kazdym razie nie wieksze, anizeli przed dodatkiem uderze¬ niowej ilosci tlenku zelaza.Przy koncu trzeciej fazy zawartosci FeO w zuzlu i zawartosc tlenu w kapieli wynosza — 4 —znowu tyle, ile przy zwyklym znanym wyzej opisanym sposobie, a mianowicie przy osiag¬ nieciu zawartosci wegla 0,2% do 0,l°/o zawar¬ tosc FeO w zuzlu wynosi 15 do 2 5°/o, a zawar¬ tosc tlenu w stali wynosi 0,030 do 0,050%.Na fig. 3 przedstawiono takze grzywa czasu oznaczona litera „Z". Wedlug niej pierwsza faza trwa okolo 10 minut, po czym nastepuje pierwsze odzuzlowanie trwajace 3 minuty, a nastepnie przez 8 minut trwa drugi okres podmuchu Nastepujace po tym dodanie tlenku zelaza i odzuzlowanie po drugiej fazie trwaja 12 do 15 minut. Ozas podmuchu w czasie trze¬ ciego okresu wynosi 10 minut. Po tym nastepuja próby wstepne zuzla i stali, które trwaja okolo 3 minut. Caly okres traktowania jednego la¬ dunku wynosi tym samym 45 do 50 minut.Na fig. 4 przestawiono przebieg krzywej fosforu (P) we wsadzie oraz przebieg krzywej pieciotlenku fosforu (P2O5) w zuzlu. Jak wi¬ dac, zuzel poczatkowy i koncowy wykazuja okolo 4 do 5% P2O5, podczas gdy zuzle odciag¬ niete pod koniec pierwszej i drugiej fazy za¬ wieraja 15 do 20% P2O5. Przebieg krzywej fosforu jest specjalnie wacny przy drugim odzuzlowaniu, gdyz opada ona nagle ponizej 0,2°/o. Przy osiagnieciu zawartosci wegla od 1,0 do 0,5% zawartosc fosforu zostaje zmniej¬ szona do okolo O,p30°/o. Mozna zatem w tym zakresie „uchwycic" ladunki, to znaczy przy osiagnieciu wymaganej zawartosci wegla za¬ konczyc mozna proces swiezenia, bez brania pod uwage zawartosci fosforu. Krzywa „T" na fig. 4 przedstawia przebieg temperatury.Dodatek tlenku zelaza na koncu drugiej fazy moze stanowic zendre, rude lub ich miesza¬ niny.Na nastepujacych przykladach objasniono jeszcze dokladniej sposób wedlug wynalazku.Przyklad!. Do wychylnie zamocowane¬ go naczynia tyglowego, zaopatrzonego w ognio¬ trwala wykladzine, doprowadza sie nastepujacy wsad: 30 t plynnej surówki o zawartosci 3,6% C i 1,8% P i 0,6% Si i 0,8% Mn i 0,04% S, Do wsadu dodaje sie 3750 kg zuzla z poprzed¬ niego ladunku, o skladzie 55% CaO, 4°/o Si02, 6% P205, 20% FeO, 4% MgO, 1,5% A1203, dalej dodaje sie jako srodki uplynniajace 750 kg CaO i ewentualnie CaF2 jako topnik w celu nada¬ nia zuzlowi dostatecznej zasadowosci. Ponad kapiela umieszcza sie w odleglosci 150 cm przesuwna pionowo rure odmuchu, po czym pod cisnieniem 7 atmosfer wdmuchuje sie tlen. Po 10 minutach spuszcza sie okolo jedna trzecia calej ilosci zuzla. Próba stali pobrana w tym stadium wykazuje: 2,7% C, 0,70% P, a tem¬ peratura mierzona pirometrem zanurzeniowym wynosi 1475°C. Próba zuzla wykazuje naste¬ pujace zawartosci: 56,1% CaO, 7,1% Si02, 8,1% FeO, 18,5% P205.Po dodaniu dalszych 600 kg CaO, w celu podniesienia zasadowosci oraz dalszych ilosci piasku, boksytu oraz dalszych skladników two¬ rzacych zuzel, w celu uzupelnienia odciagnie¬ tej ilosci zuzla, podmuch kontynuuje sie z wy¬ soko ustawiona dysza przez 8 minut, po czym kapiel zostaje starannie odzuzlowana. Odzuzlo¬ wanie trwa 8 minut. Stal posiada obecnie nastepujace zawartosci wegla i fosforu: 1,86% C oraz 0,36% P. Temperatura mierzona piro¬ metrem zanurzeniowym wynosi 1540°C. Zuzel wykazuje zawartosc 57% CaO, 18,5% P2O5, 5,5% S102, 7,5% FeO. Calkowita ilosc odciag¬ nietego po pierwszej i drugiej fazie zuzla wy¬ nosi 7000 kg, co odpowiada okolo 250 kg/t stali.Po odzuzlowaniu dodaje sie w lacznej ilosci 3000 kg nowych skladników tworzacych zuzel, a mianowicie CaO, piasek kwarcowy, rude manganowa, boksyt i ewentualnie szpat, przy czym dysze tlenowa ustawia sie w odleglosci 80 cm od poziomu kapieli. Dmuchanie trwa 8 minut przy cisnieniu tlenu wynoszacym 8 at¬ mosfer, po czym dysza tlenowa zostaje zbli¬ zona na odleglosc 40 cm od kapieli i dmucha sie przez 3 minuty. Nastepnie stal zostaje spu¬ szczona, przy czym w tyglu pozostaje zuzel w ilosci 3750 kg, posiadajacy nastepujacy sklad: 55% CaO, 6% P205, 25% FeO, 4% Si02. Tem¬ peratura wynosi 1600°C. Pozostaly w tyglu zu¬ zel zostaje zuzyty do nastepnego ladunku.Kapiel stalowa posiada nastepujacy sklad: 0,20% C i 0,024% P.Przy odlewaniu stali do rynny dodaje sie 70 kg ferromanganu.Przyklad 2. Do tygla wedlug przykladu 1 doprowadza sie nastepujacy wsad: 30 t surów¬ ki o zawartosci 3,8% C, 2% P, 0,72% Si, 0,9% Mn i 0,03% S.Do wsadu dodaje sie 4000 kg zuzla pocho¬ dzacego z poprzedniego ladunku, o skladzie okolo 54% CaO, 5% Si02, 6^2% P205, 20% FeO, 5% MgO i 1,8% A1203, w celu zwiekszenia zasadowosci zuzla dodaje sie jeszcze 825 kg CaO. Po nastawieniu tlenowej rury podmucho¬ wej w odleglosci 120 cm od poziomu kapieli wdmuchuje sie w ciagu 8 minut czysty tlen pod cisnieniem 6 atmosfer. Nastepnie doplyw tlenu zostaje przerwany i w ciagu nastepnych trzech minut okolo jedna trzecia calej ilosci zuzla zostaje odprowadzona. Zuzel posiada na-stepujacy sklad: 53% CaO, 9% Si02, 20% P205 9,4% FeO. W tym stadium stal ,zawiera 2,67% C i 0,680% P. Po zastapieniu odciagnietej ilosci Zuzla przez piasek kwarcowy, boksyt i dalsze 525 kg CaO stosuje sie przez 10 minut dmuch przy wysoko ustawionej rurze dyszowej. Na¬ stepnie podmuch zostaje przerwany, a do ka¬ pieli doprowadza sie naraz 675 kg zendry, dzieki czemu zawartosc tlenku zelaza w zuzlu wzrasta nagle do ponad 25°/o. Przez 2 minuty zuzel dziala na kapiel, przy czym zaobserwo¬ wac mozna gwaltowna reakcje. Nastepnie ka¬ piel zostaje pieczolowicie odzuzlowana i pobra¬ ne zostaja próby stali oraz zuzla. Stal wyka¬ zuje nastepujace zawartosci wegla oraz fosfo¬ ru: 1,5% C oraz 0,14% P, a zuzel zawiera: 56% CaO, 17% P205, 12% FeO, jak tez 6% Si02.Dodanie tlenku zelaza, dzialanie tlenku ze¬ laza zuzla na kapiel oraz odzuzlowanie wy¬ magaja 15 minut czasu, tak ze trzecia faza procesu rozpoczyna sie w 37 minucie. Zostaje wówczas, jak to opisano w przykladzie i, utworzony nowy zuzel, przy czym dmuch sto¬ suje sie dalej przez 7 minut, przy odstepie dy¬ szy wynoszacym 80 cm od poziomu kapieli i cisnieniu 10 atmosfer, az do doprowadzenia procesu do konca. Gotowa stal zawiera 0,10% C i 0,018% P. Zuzel ma sklad podobny do skladu Cuzla z przykladu 1, jednak zawartosc P2Or, jest mniejsza i wynosi okolo 3,8% do 4%. PL