PL43631B1 - - Google Patents

Description

Wynalazek dotyczy sposobu wytwarzania po¬ chodnych wielowodoirotlenowych alkoholi o wzo¬ rze ogólnym: CH3S02OCH2 • (CHOH)n CH2OS02CH3, w którym n = 2, 3 lub 4.Sposób wytwarzania zwiazków o wzorze o- gólnym: CH3S02OCH2(CHOH)n CH2OS02CH3, w którym n = 2, 3 lub 4 obejmuje dzialanie na alkohol o wzorze HOCH2(CHOH)nCH2OH, ,np. na mannit, erytryt lub rybit lub ich izomery, jak arabit chlorkiem metainosulfonylu w obecnosci aikcepftora kwasu, w.postaci organicznej trzecio¬ rzedowej zasady, dzialanie na mieszanine re¬ akcyjna bezwodnikiem octowym i akceptorem kwasu, w postaci organiiczinej trzeciorzedowej zasady, w celu otrzymania l,6-dwu-(metano- sulfonylo)-2, 3, 4, 5-cizteroacetyloimannitu, 1,4- -dwu-(rnetanosulfomylo)-2, 3-dwuacetyloerytrytu lub l^-dwu-Cmetanosulfonylo)-?, 3, 4-trójacety- lorybitu i nastepnie poddawanie pochodnej aoe- tylowej hydiralizJie kwasowej, azeby wytworzyc 1,6-dwu-(metamosulfonylo)-mannit, 1,4-dwu-(ime- tanosuilfonylo)-erytryt lub l,5-dwu-(metanoswl- fonylo)^rybit.Korzystnie jest, gdy jako akceptor kwasu sto¬ suje sie pirydyne lub pochodna pirydynowa.Zwiazki o wyzej podanym wzorze ogólnym, w którym n = 2 lub 4 otrzymuje sie równiez przez wprowadzenie w reakcje zwiazków bis — epoksydowych o wzorze ogólnym: O O y\ /\ CH2—CH2—(CHOH)m—CH2—CH2, w którym m = 0 lub 2, z kwaisem mietanosulfo- nmwym w obojetnym rozpuszczalniku. 1,6-dwu- (metanosulfonylo)-mannit powstrzy¬ muje zupelnie wzrost nowotworu szczura (Wal¬ ker 256), przy stosowaniu, dawki, która nie wy¬ woluje znacznych objawów toksycznosci. Po¬ nadto, stosowany ludziom zmniejsza liczbe neu-troMów Jf Itefocytów W obwodowym krwio- biegu. Z tego powodu wzbudiza znaczne zaiinte- resowanile, jaikó lek do leczenia leukemii. Inne zwiazki wedlug wynalazku, wykazuja podobne dzialanie.Nastepujace przyklady wyjasniaja wynalazek: Przyklad I. Do roztworu 1, 2—5, 6-dwuan- hydro-3, 4-izoipropylfidenomannitu (14 g) (Wig- gios, Journal of The Chemical Society, Lon¬ dyn, 1946, atr. 384) w suchym eterze (100 ml), dodaje sile w trakcie mieszania, w temperaturze 0CC, roztwoju * bezwodnego kwasu metanosulfo- nowego (14,5 gj w suchym eterze (50 ml). Po skonczonym dodawaniu trwajacym dwie mi¬ nuty wytraca sie klarowny olej, który po dwóch godzinach, w temperaturze 0°C oddziela sie pirzez - dekaotacje od cieczy macierzystej. Pozo¬ stawiony w odkrytym naczyniu w temperaturze pokojowej, w dagu dwóch dni, olej powoli kry¬ stalizuje. Rozciera sie go z mieszanina eteru (50 ml) i metanolu (15 ml) i w ten sposób o- trzymany staly produkt przekrystaidizowuje w etanolowym octanie etyki, otrzymujac 1,6-dwu- - (metanosulfonylo)-mannit (2,6 g), topniejacy w temperaturze 133—134°C. (Znaleziono: C — 28,3% H — 5,4°/o, S — 19,0*/o; obliczono dla C8H18S2Oi0 : :C — 28;4Vó, H — 5,4°/o, S — 18,95°/o.) Z polaczonych cieczy macierzystych w tych procesach otrzymano dalszych 1,4 g, takiego sa¬ mego produktu.Przykla d fi. Roztwór d-mannutu (36 g, 0,20 mola) we wrzacej pirydynie (200 ml) w trakcie mieszamiia oziebia tsie do temperatury 3°C i u- trzymujac w tej temperaturze wkrapla do niego W Ciagu 2 godzin chlorek metanoisulfonylu (48 g, 0,42 mola). Po dalszych 3 godzinach w tempe¬ raturze 5°C na klarowny roztwór dziala sie o- ziebiona lodem mieszaniiria bezwodnika octowe¬ go (82 g, 0,80 mola) i pirydyny (150 ml), po czym mieszanine pozostawia sie w temperaturze pokojowej, w ciagu 20 godzin. Otrzymany roz¬ twór dodaje sie wolno w trakcie energicznego mieszania do wody z lodem (1,5 litra), wytra¬ cony osad odsacza, przemywa i krystalizuje w mieszaninie etanolu i acetonu (500 ml : 50 ml) otrzymujac surowy 1,4-dwu-(metanosulfonylo)- -2, 3, 4, 5-czteroacetylo-d^mannit (45 g), o tem¬ peraturze topnienia 145—147CC.Produkt tein (21 g) ogrzewa sie do wrzenia pod chlodnica zwrotna, w ciagu 1 godziny z 0;55n roztworem chlorowodoru w absolutnym metanolu (800 ml). Nastepnie rozpuszczalnik usuwa sie przy cisnieniu 20 mm Hg (w ciagu 2 godzin), przy czym pozostaje jasno-zólty olej, który zestala sie przy suszeniu (20 godizin) w eksykatorze prózniowym nad kwasem siarko¬ wym i wodorotlenkiem sodowym. Tak otrzyj many staly produkt rozciera sie kolejno z mie¬ szanina metanolu i eteru (20 ml : 60 ml) i z octanem etylu (20 ml), w celu usuniecia przyle¬ gajacego oleju i otrzymania surowego 1,6-dwu- -(metanosulfonylo)-d-mannitu (7,5). Po; krysta¬ lizacja w mieszaninie octanu etylu i etanolu (50 ml : 80 ml) otrzymuje sie czysty produkt topniejacy, w temperaturze 132—133°C.Przyklad III. 10 g d-rybitu rozpuszcza sie w 100 ml goracej 'bezwodnej pirydyny, dodaje 15 md chlorku metanoisulfonylu i miesza w cia¬ gu 4V2 godzin, w temperaturze nie wyzszej niz 0°C. Po dalszym mieszaniu przez ll/2 godziny tworzy sie przezroczysty roztwór. Nastepnie w trakcie mieszania dodaje sie 20 ml bezwodnika octowego [zmieszanego z 40 ml pirydyny i po¬ zostawia mieszanine w temperaturze 0°C w cia¬ gu 3 godzin, po czym pozwala sie temperaturze wzrosnac do poziomu temperatury pokojowej i w tej temperaturze pozostawia romtwór w cia¬ gu 15 godzin. Po oziebieniu do temperatury 0°C dodaje sie 50 ml wody, o temperaturze 0°C i calosc miesza, w celu otrzymania przezroczy¬ stego roztworu, który wlewa sie do 500 ml wo¬ dy oziebionej lodem. Wytracony olej oddziela sie przez dekantacje i rozciera, oziebiajac lo¬ dem z mieszanina octanu etylu i eteru nafto¬ wego (temperatura wrzenia 60—80°C). Otrzy¬ many krystaliczny produkt uwalnia sie od przy¬ legajacego oleju przez odcisniecie na porowatej plytce ceramicznej, po czym wykazuje on tem¬ perature topnienia 80—85°C. Otrzymany w kon¬ cu czysty l,5-dwu-(metanosulfonylo)-2, 3, 4- trójacetylo-d-rybit (wydajnosc 8,2), oczyszczony przez powtórna krystalizacje w mieszaninie octanu etylu i eteru naftowego, a po tym w metanolu, topnial w temperaturze 93—96°C. 8,2 g l,5-dwu-(metanosulfonylo)-2, 3, 4-trójace- tylo-d-rybitu ogrzewa sie do wrzenia z 250 ml 0,5n bezwodnego roztworu chlorowodoru w me¬ tanolu, w ciagu 1 godziny i rozpuszczalnik oraz chlorowodór usuwa sie przez odparowanie pod zmniejszonym cisnieniem, przy czym otrzymuje sie surowy l,5-dwu-(metanosulfonylo)-d-rybit.Przyklad IV. 36 erytrytu rozpuszcza sie w 230 ml goracej pirydyny, oziebia do tempe¬ ratury 0°C i do tej mieszanJny wkrapla mie¬ szajac w ciagu 4 godzin 50 ml chlorku metano¬ sulfonylu. Mieszanine utrzymuje sie w tem¬ peraturze okolo 0°C i miesza dalej w ciagu IV* 2godziwy po dodaniu chlorku metanosulfonylu.Nastepnie dodaje sie mieszajac 112 ml bezwod¬ nika octowego, zmieszanego z 150 (ml pirydy¬ ny w temperaturze 0°C, po czym pozwala sie mieiszaniLnie osiagnac temperature pokojowa, w której pozostawia sie ja na przeciag 18 godzin.Nastepnie mieszanine rozciencza sie 2,5 litrami wody, zawierajacej lód i otrzymany osad od- filtrowuje. Osad ekstrachuje sie 1,5 litra wrza- ceigo dioksanu* a [nierozpuszczalna pozostalosc odrzuca. Wytracony produkt ekstrakcji o wadze 39 g stanowi surowy l,4-dwu-(metan05ulfonylo)- 2,3-dwuacetyloerytryt. 39 g tego produktu dodaje sie do 1,5 litra 0,54n roztworu metano¬ lowego chlorowodoru i ogrzewa mieszanine do wrzenia pod chlodnica zwrotna, w ciagu 5V* godzin w tirakcie mieszania. Po odfiltrowaniu nierozpuszczalnej pozostalosci, metanol i chlo¬ rowodór usuwa sie pod zmniejszonym cisnie¬ niem i oleisty produkt na koncu osusza sie w prózni nad kwasem siarkowym i wodorotlen¬ kiem potasowym. Krystaliczny produkt prze- kryistalizowuje sie dwukrotnie w octanie etylu i otrzymuje 10,5 g czystego l,4-dwu-(metanosul- fonylo)-erytrytu, o temperaturze topnienia 122— 124°C. PL

Claims (2)

1. Zastrzezenia patentowe 1. Sposób wytwarzania pochodnych wielowodo- rotlenowych alkoholi, o wzorze ogólnym: CH3S02OCH2(CHOH)n CH2OS02CH,, w którym n = 2, 3 lub 4, znamienny tym, ze na alkohol o wzorze ogólnym: HOCH2(CHOH)nCH2OH dziala sie chlorkiem metanosulfonylu, w o- becnosoi akceptora kwasu, w postaci orga¬ nicznej, trzeciorzedowej zasady, na miesza¬ nine reakcyjna dziala sie bezwodnikiem oc¬ towym i akceptorem kwasu, którym jest or¬ ganiczna, trzeciorzedowa zasada i otrzymana pochodna acetylowa o wzorze ogólnym: CH3S02OCH2(CHCOOCH3)n CH2OS02CH„ poddaje sie nastepnie hydrolizie.
2. 2. Odmiana sposobu wedlug zastrz. 1, wytwa¬ rzania zwiazków, o wzorze ogólnym: CH3S02OCH2(CHOH)n CH2OS02CH3, w którym n = 2 lub 4, znamienna tym, ze wprowadza sie w reakcje zwiazki bis — epo¬ ksydowe, o wzorze ogólnym: O O /\ /\ CH2—CH2—(CHOH)m—CHz—CH2, w którym m = 0 lub 2, z kwasem metano- sulfonowym w obojetnym rozpuszczalniku. National Research Development Corporation Zastepca: inz. Józef FeUcnar rzecznik patentowy Bltk 2004. 21. 6. 60. 100+25. 35, PL