Opublikowano dnia 31 sierpnia 19G0 r |BIBL'lOTEK Urzedu Patentowego Pilfliet Ezeapspolilel Indawnif POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 43407 KI. 64 a, 64 Earl Silas Tupper Smithfield, Stany Zjednoczone Ameryki Zamkniecie do wydrazonych czlonów Patent trwa od dnia 16 wrzesnia 1958 r.Wynalazek dotyczy pojemników posiadajacych zatrzaskowy rodzaj zamkniecia, w których szczelnosc uzyskuje sie dzieki uszczelniajacemu dzialaniu masy plastycznej, z której jest wy¬ konane zamkniecie.Istota wynalazku polega na tym, ze pojemnik z zatrzaskowym zamknieciem jest wykonany z niskocisnieniowego polietylenu, który zapew¬ nia szczególne polaczenie z otworem pojem¬ nika, dzieki wlasnosciom powierzchniowym te¬ go materialu i dzieki odpowiedniej konstrukcji uszczelnienia.Poza tym wynalazek dotyczy zatrzaskowego rodzaju zamkniecia nadajacego sie do pojem¬ ników, wykonanych z dowolnego materialu, przy czym zamkniecie jest sztywne lub stosunkowo malo gietkie, ale jego warstwy powierzchnio¬ we, dzieki wlasciwosciom uzyskanym przez for¬ mowanie materialu, sa sprezyste i odksztalcalne, tak iz zapewniaja wspóldzialanie uszczelniajace rozlaczalnych czesci zamkniecia pojemnika.Wynalazek niniej zy stanowi ulepszenie wy¬ nalazku opatentowanego przez zglaszajacego w Stanach Zjednoczonych Ameryki za nr 2487400, wedlug którego szczelne zamkniecie otrzymuje sie dzieki zjawisku powierzchniowemu, a nie wlasciwosciom zwiazanym z polietylenem wy¬ sokocisnieniowym.Znana jest rzecza, ze polietylen wysokocisnie¬ niowy wykazuje odksztalcalnosc lokalna, po¬ wolnosc odzyskiwania pierwotnych ksztaltów, chropowatosc i woskowatosc w dotyku, niena- siakliwosc i niewiazalnosc z woda, bezwonnosc i odpornosc na kwasy, zasady, rozpuszczalniki oraz inne chemikalia w zwyklych temperatu¬ rach, nierozmiekczalnosc w temperaturze znacz¬ nie ponizej temperatury wrzenia wody oraz odpornosc na plesn, drobnoustroje i owady.Polietylen albo polimery lub kopolimery ety¬ lenu, znane pod nazwa rodzajowa „polietylen"- i wytwarzane sposobem niskocisnieniowym wy¬ kazuja inne wlasnosci fizyczne, dla pewnych celów korzystniejsze niz polietylen wysokoscis- nieniowy, np, pod wzgledem sztywnosci, mniej--szej ,poda4aesci na zmiany ksztaltu wyrobów w tlttffritfwrMh wyijiyeh t nizszych, wiekszej wytiMMle^ w4ekszei odpornosci na uderze- ; nie, dnienie, korozje itd. 3yft*l«zek niniejszy opiera sie na wykorzy- iu^ tych zalet polietylenu oraz jego po¬ wierzchniowych wlasciwosci, a co najmniej wlasciwosci zwiazanych z formowaniem oraz miekkoscia i woskowatoscia w dotyku. Stwier¬ dzono, ze wlasciwosci fizyczne przeciwleglych warstw powierzchniowych, bez wzgledu na uzy¬ cie jednej lub obu takich warstw, wystarczaja do osiagniecia dzialania uszczelniajacego miedzy dwoma wspóldzialajacymi narzadami rozlaczal- nymi. Ostatecznie polietylen niskocisnieniowy, prawdopodobnie dzieki orientacji czasteczkowej, ^ przynajmniej po uformowaniu, zapewnia wlasne dzialanie uszczelniajace wytworzonych z niego przedmiotów przeznaczonych do wspóldziala¬ nia w sposób rozlaczamy.Poza tym wynalazek dotyczy wytwarzania szczelnych polaczen pomiedzy wspóldzialajacy¬ mi czlonami stanowiacymi pojemnik i pokryw¬ ke, w której sa rozlaczalne recznie i sztywno uszczelnione, przy czym jest uzyty polietylen niskocisnieniowy w calych czlonach lub w ich czesciach stykajacych sie i stanowiacych po¬ wierzchnie uszczelniajace pomiedzy pokrywka i pojemnikiem lub innymi wspóldzialajacymi czlonami.Powyzsze cele oraz inne zwiazane z tym za¬ mierzenia i zalety wynalazku sa omówione po- nizej.. Na rysunku uwidoczniono kilka korzystnych postaci wykonania wynalazku, przy czym fig* 1 przedstawia widok perspektywiczny przed¬ miotu wynalazku w zastosowaniu do pojemnika dowolnego ksztaltu z zamknieciem typu za¬ trzaskowego, obejmujacym górna krawedz po¬ jemnika* przy czym sposób zdejmowania po¬ krywki jest pokazany linia przerywana, fig. 2 — powiekszony przekrój szczególu urzadzenia we¬ dlug lig 1 wzdluz linii 2-2, fig. 3 - widok podobny jak na fig. 2 przedstawiajacy jednak odmienna postac pokrywki i pojemnika z In¬ nym typem uszczelnienia i fig. 4 — czesciowy przekrój wzdluz linii 4 — 4 na fig. 2, uwidocz¬ niajacy stykajace sie i nie stykajace sie po¬ wierzchnie uszczelniajacego zlacza pomiedzy pokrywka i pojemnikiem.Na rysunku liczba 20 oznaczony jest pojemnik dowolnego ksztaltu i rodzaju zamykany po¬ krywka. Jak wynika z rysunku, pokrywka jest stosunkowo sztywna, a zamkniecie Jest typu zatrzaskowego i wymaga uszczelniajacego wspól¬ dzialania pojemnika i pokrywki, do uzyskania szczelnego zamkniecia i w tym celu stosuje sie polietylen niskocisnieniowy, który wykazuje sztywnosc pomiedzy przeciwleglymi powierzch¬ niami i który poza tym posiada sprezyste, miek¬ kie i podatne przeciwlegle warstwy powierzch¬ niowe, nie podlegajace rozwarstwieniu. Z tych wzgledów masa plastyczna z polietylenu nisko- cisnieniowego stanowi sztywny, twardy i mocny rdzen, posiadajacy na krawedziach lub po¬ wierzchniach warstwe miekkiego, odksztalcal- nego materialu z polietylenu wysokocisnienio¬ wego.Pokrywka lub zamkniecie, oznaczone ogólnie liczba U i przedstawione na fig. 1, 2 i 4, po¬ siada wglebiona scianke srodkowa 12 polaczona z podniesionym i zlobkowanym od spodu wiencem, posiadajacym górna scianke 13 i bocz¬ na scianke 2^ przy czym górna scianka 13 zlobka jest polaczona ze scianka srodkowa 12 za posrednictwem nachylonej na zewnatrz i wystajacej w góre obwodowej czesci scian¬ ki 15.Zlobkowana wiencowa scianka boczna 14 jest zaopatrzona na wewnetrznej powierzchni W rozszerzajace sie w przeciwnych kierunkach górnej dolne czesci 16 i 27, tworzace posredni zgrubiony odcinek 18. Wewnetrzna powierzch¬ nie czesci 16, przylegajaca do dolnej powierzch¬ ni wiencowej górnej scianki 13, najlepiej jest wykonac zaokraglona, jak to pokazano w miej¬ scu 16a na fig. 2 W celu szczelnego zacisniecia miedzy nimi rozszerzonej na zewnatrz brzego¬ wej czesci 19 pojemnika i jego zaokraglonej krawedzi 20. Jest rzecza oczywista, ze wew¬ netrzna srednica wzdluz górnej czesci 16 wew¬ netrznej powierzchni scianki bocznej 14, jest nieco mniejsza niz odpowiednie czesci brze¬ gowe 19 pojemnika 20.W opisanej konstrukcji pokrywka 22 moze byc nalozona z pewna sila na obrzeze 20 po¬ jemnika i zatrzasnieta przez stopniowe zacho¬ dzenie wewnetrznej powierzchni scianki 24 na powierzchnie obrzeza 20. Zdejmowanie pokryw¬ ki 22 z pojemnika 20 dokonuje sie korzystajac z odstepu 21, istniejacego miedzy wystajaca wewnetrzna powierzchnia scianki 2? l zew¬ netrzna powierzchnia scianki bocznej pojem¬ nika 20. Wlozywszy kciuk do przestrzeni 21 i wywierajac nacisk na zewnatrz i w góre, mozna latwo zdjac pokrywke 22. Zdejmowa¬ nie jest jeszcze ulatwione przez dzialanie za¬ wiasowe zaokraglonej czesci wiencowej 16a wzgledem scianki li, odwrotnie zlobkowanego wienca, przy czym taka konstrukcja ulatwia* — 2 —Do opisu patentowego nr 43407 J7 &równi* satraaskiwanie pokrywki U na pojem¬ niku I0» Jak wyjasniono powyzej, wazna cecha wy¬ nalazkuwynika z natury warstw powiertch- nlowych 22, tS pomurnika 10t Jazeli sa One uformowane z niskocisnieniowego polietylenu oraz z natury przeciwleglych warstw po¬ wierzchniowych 24 i 15 pokrywki 11, uformo¬ wanych z poiietynu niskocisnieniowego. Na¬ lezy przypuszczac, ze w wyrobach uformowa¬ nych z polietylenu niskocisnieniowego przez wtryskiwanie, wdmuchiwanie, wsysanie lub w inny sposób, wystepuje zjawisko orientacji czasteczkowej* nadajace powierzchniom wlasno¬ sci rózniace je * pod wzgledem podat¬ nosci i mlekkosch od wlasnosci struk¬ tury wewnetrznej, posredniej lub rdze¬ niowej, jak juz wyzej o tym wspomniano.Kazda taka warstwa powierzchniowa, stykajac sie w celu szczelnego zamkniecia, jak to ma miejsce w polaczeniu przedstawionym na fig. 2, stanowi efektywne uszczelnienie wzgledem przeciwleglych i polozonych nizej stosunkowo sztywnych i twardych czesci, dzieki czemu Osiaga sie zwiekszona skutecznosc szczelnego zamkniecia i zwiekszona latwosc zakladania i zdejmowania laczonych czesci.Korzystnie jest pokrywke U wykonac z po¬ lietylenu niskocisnieniowego, jezeli ma tle moz¬ nosc wyboru materialów z jakich maja byc wykonane: pojemnik lub naczynie 10 i pokry¬ wa IU Obydwie te czesci moga byc jednak uformowane z polietylenu niskocisnieniowego.Ponadto nie jest rzecza istotna, aby te czesci w calej swej grubosci byly wykonane z poliety¬ lenu niskocisnieniowego, mozna bowiem na wybrane powierzchnie nakladac polaczenia z polietylenu niskocisnieniowego przez nadla¬ nie, nakladanie na goraco, powlekanie po¬ wierzchniowe lub nawarstwianie.Na fig. 3 przedstawiono pojemnik i pokryw¬ ke o podobnych cechach i o podobnym spo¬ sobie uzycia, jak w przykladzie wykonania, przedstawionym na fig. 112.Naczynie lub pojemnik 26 posiada tutaj pro¬ ste obrzeze 27, przy czym przeciwlegle po¬ wierzchnie pojemnika sa oznaczone liczbami 28 i 29. Pokrywka jest oznaczona ogólnie licz¬ ba 30 i posiada scianke srodkowa 31 oraz podniesiony i zlobkowany od spodu wieniec obwodowy, zaopatrzony w scianke wewnetrz¬ na 32, scianke zewnetrzna 33, górna scianke polaczeniowa 34 oraz w rozszerzony na zew¬ natrz kolnierz 35, wystajacy z dna scianki zewnetrznej 33. Przeciwlegle powierzchnie po¬ krywki sa oznaczone liczbami ** i tf. Kolnierz 35 ulatwia zagadanie i zdejmowanie pokrywki 3d prz^ pomocy palca. Dla zdjecia pokrywki wywiera sie nacisk w góre na spód kolnierza, przez co scianka 33 wygina sie na zewnatrz i odlacza od, obrzeza 27, wskutek czego moze byc dokonane zdjecie pokrywki 30.Jak wynika z fig. 3, Wewnetrzne powierzch¬ nie scianek 32, 33, 34 zlobkowanego od spodu wienca, wspóldzialaja z przeciwleglymi po¬ wierzchniami obrzeza 27 pojemnika 26, w ce¬ lu wytworzenia szczelnego zamkniecia. Jezeli wszystkie stykajace sie ze soba powierzchnie zamkniecia sa wykonane z polietylenu' nisko¬ cisnieniowego, wówczas wystepuje dzialanie podwójnej uszczelki. To samo mozna powie¬ dziec w zwiazku z odmiana wynalazku wedlug fig. 1 i % Jezeli tylko jedna z powierzchni stykowych polaczenia jest wykonana z poliety¬ lenu niskocisnieniowego, wtedy wystepuje dzialanie uszczelki pojedynczej.Jak wynika z opisu wynalazek dotyczy w za¬ sadzie rozlaczalnego szczelnego zamkniecia dwóch odlaczalnie wspóldzialajacych czlonów, np. pojemnika i pokrywki, przy czym takie szczelne zamkniecie uzyskuje sie dzieki zasto¬ sowaniu powierzchni przylegajacych z polie¬ tylenu niskocisnieniowego, a otrzymanych badz w postaci nawarstwienia, badz tez w postaci powierzchni otrzymanych przez samo uformo¬ wanie materialu. Ponadto oprócz zastosowania wynalazku do zamkniecia zlozonego z pojemni* ka i zdejmowanej pokrywki, wynalazek moze byc zastosowany w zlaczach rurowych, butel¬ kach, sprzeglach i innych rurowych lub nie- rurowych czlonach, wymagajacych zdejmowa¬ nych pokrywek lub' czesci o wspóldzialaniu ciernym, srubowym lub innym. Wyrazenie „wspóldzialanie cierne" uzyte w opisie i w za¬ strzezeniach patentowych odnosi sie równiez i do wszelkiego rodzaju wspóldzialania czesci odlaczalnie laczonych ze soba szczelnie na plyny, podobnie jak za posrednictwem uszcze¬ lek, a wiec wyrazenie to obejmuje równiez wspóldzialanie typu srubowego i typu zatrzas¬ kowego.Jest rzecza oczywista, ze niniejszym wyna¬ lazkiem sa objete równiez nieznaczne odmiany co do materialu, rozmieszczenia, laczenia w ca¬ losc, ksztaltów, wymiarów oraz sposobów for* mowania.Wspomniane powyzej odmiany materialu obejmuja równiez polimeryczne produkty czlo¬ nów olefinowych innych niz etylen, jak np. pro¬ pylen i Jeko kopolimery, o ile tyJko takie pro-dukty polimeryczne pieejawiaja charaktery¬ styki polimerów lub kopolimerów etylenu zna¬ nych pod nazwa rodzajowa „polietylen" i wy* twarzanych omówionym wyzej sposobem nisko- cisnieniowym. PL