Opublikowano dnia 4 kwietnia 1960 r.S mmi *< hm h ri 00 POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 43076 KI. 21 c, 40/50 Zaklad Energetyczny Warszaiua-Miasto*) Warszawa, Polska Mechanizm sprezynowy do wlaczania wylaczników wysokiego napiecia, zwlaszcza wylaczników pelnoolejowycfa Patent trwa od dnia 14 sierpnia 1959 r.Przedmiotem wynalazku jest mechanizm sprezynowy, sluzacy do wlaczania wylaczni¬ ków wysokiego napiecia zbrojony recznie, przy czym zdalne wlaczanie wylaczników wy¬ maga dodatkowego zródla energii, które nie¬ zbedne jest do automatycznego wylaczania wylacznika wyzwalaczem wtórnym. Do pel- noolejowych wylaczników wysokiego napiecia o zestykach czolowych nie stosowano dotych¬ czas w praktyce sprezynowych mechanizmów wlaczajacych. Znane dotychczas rozwiazania konstrukcyjne tych mechanizmów odnosza sie do wylaczników o zestykach innego rodzaju, np. tulipanowych, które nie tspelniaja roli amortyzatora, która to role pelnia w momen¬ cie zamkniecia sie styków roboczych zestyki czolowe. Wlasciwe rozwiniecie i dopasowanie momentu obrotowego jest tu bardzo wazne, gdyz w przeciwnym razie, analogicznie jak w napedach ciezarowych o podobnym ukladzie *) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze twórca wynalazku jest inz. Zdzislaw Wronski. kinematycznym, niewlasciwy moment obroto¬ wy jest powodem wystepowania szkodliwych wstrzasów, uszkodzen mechanicznych i odsko- ków sprezystych styków, na skutek czego ist¬ nieje niebezpieczenstwo zespawania sie sty¬ ków.Wady te usuwa urzadzenie wedlug wynalaz¬ ku w ten sposób, ze odpowiedni uklad dzwi¬ gniowy powoduje zwiekszenie ramienia, na ja^ kim dziala sprezyna zalaczajaca, a tym samym wzrost momentu, obracajacego wal wylaczni¬ ka w miare przesuwania sie styków rucho¬ mych tak, ze najwiekszy moment dziala w chwili zestyku. Umozliwia to takie dobrante sprezyn, aby wywolany moment obrotowy, poruszajacy wal wylacznika, dosyc scisle od¬ powiadal pokonywanemu momentowi opono¬ wemu mechanizmu i nie powodowal 2bijania sie styków, wstrzasów i drgan. Ponadto dzie¬ ki temu, ze sila napietej sprezyny w polozeniu uzbrojonym napedu dziala na bardzo malym ramieniu, moc dodatkowego zródla energii, niezbedna do wyzwolenia elementów zapadko-wych i zwolnienia sprezyny, nie musi byc wieksza od tej, która jest potrzebna do auto¬ matycznego wylaczenia wylacznika wyzwala- czem wtórnym.Urzadzenie wedlug wynalazku tym rózni sie jeszcze od znanych mechanizmów sprezyno¬ wych do wlaczania, ze posiada urzadzenie sa¬ mowybijakowe, stanowiace niezbedna czesc mechanizmu wlaczajacego, które kontroluje moment koncowego wlaczania i nie dopuszcza do mogacego powstac luznego zestyku, w wy¬ niku niecalkowitego wlaczenia, spowodowane¬ go na skutek opalonych styków, wzglednie innymi przyczynami, co chroni wylacznik od zniszczenia. Ponadto, mechanizm jest wyposa¬ zony z uwagi na jego przystosowalnosc do sa¬ moczynnego powtórnego zalaczenia (SPZ) w urzadzenie blokujace jalowa prace sprezyny wlaczajacej, oo moze powstac w przypadku blednych manipulacji ukladem sterowania me¬ chanicznego lub elektrycznego. Chroni to me¬ chanizm przed wstrzasami i ewentualnymi uszkodzeniami.Konstrukcje i dzialanie mechanizmu wedlug wynalazku wyjasnia rysunek, na którym fig. 1 przedstawia* mechanizm wlaczajacy i urzadze¬ nie blokujace, fig. 2 — zamek wylacznika i urzadzenie samowybijakowe, a fig. 3 — frag¬ ment przekroju podluznego wylacznika z cieg¬ lem, poruszajacym poprzeczke ze stykami ru¬ chomymi.W sklad mechanizmu wlaczajacego wcho¬ dzi tuleja 2, osadzona obrotowo na walku 1 wylacznika i ulozyskowana w ramie mecha¬ nizmu wlaczajacego. Do tulei przypawana jest tarcza zabierakowa 3 z pierscieniowym zabierakiem zamka, dzwignia 4, napinajaca sprezyne srubowa 7. i zakonczona regulowa¬ nym zderzakiem 5, oraz dzwignia zaczepowa 6. Sprezyna zataczajaca 7 jest przyczepiona do „dzwigni napinajacej 4, za posrednictwem przegubowo ze soba polaczonych ciegiel 8 i .9..W ramie mechanizmu znajduje sie amortyzator gumowy 14, przejmujacy uderzenia zderzaka .5, oraz zamocowanie 15 drugiego konca spre¬ zyny zalaczajacej, który jest tak umieszczony, aljy ramie sily sprezyny 7 bylo najmniejsze w chwili napiecia sprezyny, a najwieksze w koncowym etapie wlaczania. W stanie na¬ pietym sprezyny srubowej 7 dzwignia zacze¬ powa 6 zaczepia o wystep drazka 10A który drugim swym koncem zazebia sie z zapadka 11, zwiazana przez dzwignie katowa 12 z rdze¬ niem cewki wlaczajacej 13 oraz z drazkiem recznego sterowania nie uwidocznionym na rysunku. Drazek 20 powraca do swego pier* wotnego polozenia dzieki sprezynom srubo¬ wym 23. Urzadzenie blokujace sklada sie z walka 16, na którego jednym z konców osadzo¬ ny jest kolek blokujacy 17, na drugim zas dzwignia * 18 polaczona przegubem przesuw¬ nym w podluznym wykroju z ciegnem 19 (fig. 1), a za jego pomoca z tarcza zabierako¬ wa 3 oraz w taki sam sposób z ciegnem 20 i za pomoca ciegna 20 z tarcza 21 zamka, zaklino¬ wana na walku napedowym 1. Urzadzenie blokujace jest uruchamiane sprezyna 22.Zamek stanowi czesc skladowa samego wy¬ lacznika. Na dwóch osiach, przymocowanych do tarczy 21 zamka, osadzone sa obrotowo wzajemnie zazebiajace sie dwie- dzwignie za¬ padkowe 33 i 34. Dzwignia 33 zaczepia o hafc 35, osadzony obrotowo na osi i dociagany du dzwigni 33 sprezyna srubowa 36, natomiast dzwignia zapadkowa 34 wspólpracuje za po¬ srednictwem drazka 45, poruszanego sprezy¬ na srubowa 37 z dzwignia katowa 28, oraz zwiazanym z nia rdzeniem cewki wyzwalacza wtórnego 38.Na walku 1 zamka osadzona jest takze kor¬ ba 39 (fig. 3), poruszajaca cieglo 40 z poprzecz¬ ka z ruchomymi stykami 41, dociskanymi w polozeniu wlaczenia wylacznika do styków nieruchomych 42. Styki ruchome sa polaczone z poprzeczka przegubowo i sa sciagane do- srodkowo sprezyna srubowa 43. Srubowa spre¬ zyna wylaczajaca 44 sluzy do nadania korbie 39 ruchu powrotnego. Urzadzenie samowybi- jakowe, przedstawione na fig. 2, sklada sie z zapadki 25, wspólpracujacej z wycinkiem kola zapadkowego 26. Do zapadki 25 przymo¬ cowany jest kolek 27, naciskajacy dzwignie katowa 28 zanika. Wewnatrz zapadki znajduje sie sprezyna srubowa 29, opierajaca sie o os 30 zapadki. Buch zapadki do góry ogranicza zderzak 31. Pierscieniowy wystep tarczy za- bierakowej 3 zamka obejmuje luk, odpowia¬ dajacy katowi srodkowemu okolo 110°, co umozliwia napiecie sprezyny wlaczajacej 7 przy wlaczonym wylaczniku. Dzialanie mecha¬ nizmu sprezynowego wedlug wynalazku jest opisane ponizej.Naciagniecie sprezyny zalaczajacej uzyskuje sie przez obrót w lewo dzwigni napinajacej 4 za pomoca nie uwidocznionej na rysunku dzwigni recznej. W koncowym etapie tego ru¬ chu (fig 1) dzwignia zaczepowa 6 zaczepia o wystep drazka 10, uniemozliwiajac ruch po- - 2 -wit)tn*",J-'a-tymLi«aniym pozostawiajac sprezyne 7 w stanie napiecia.Wyuczanie wylacznika nastepuje wskutek impulsu elektrycznego, przekazanego do cew¬ ki *38;-która**ea posrednictwem dzwigni kato¬ wej 28, rwiazanej z rdzeniem tej cewki, po¬ woduje zwolnienie drazka 45. Drazgk 45t po¬ ciagany przez sprezyne srubowa 37, naciska na dolna czesc dzwagni 34, powodujac jej obrót i zwolnienie dzwigni 33 zarówno z za¬ zebienia z dzwignia 34, jak i z hakiem 35. Pod wplywem dzialania sprezyny wylaczajacej 44 nastepuje teraz-obrót w lewo walka Z i zwia¬ zanej • z nkn, zwolnionej z zazebienia tarczy zamkowej 2L Ruch ten za posrednictwem,kor¬ by 39 zostaje przeniesiony sW postaci postepo- wege rachunku dolowi na cieglo 40 i ppprzecz- fce^ ze atykami ruchomymi .41,. co * powoduje wylaczenia wylacznika* -Koncowy etap, wyla¬ czania przedstawia fig. 3. Równoczesnie ruch obrotowy tarczy 21 powoduje przesuniecie w prawo f zwiazanego z nia przegubowo ciegna 20, które z kolei obraca dzwignie 18 i zamoco¬ wany z nia na wspólnej osi kolek 17. Powodu¬ je to odblokowanie mechanizmu blokujacego.W tym stanie, mechanizm sprezynowy pozo¬ staje napiety, a wylacznik jest przygotowany do wlaczenia.Wlaczanie wylacznika nastepuje wskutek impulsu elektrycznego, przekazanego na cew¬ ke 13, która za posrednictwem dzwigni kato¬ wej 12, zwiazanej z rdzeniem tej cewki, po¬ woduje wyzebienie zapadki 11 z drazkiem 10, który odchylajac sie w lewo zwalnia dzwignie zaczepowa 26 i powoduje ruch w prawo tulei 2 pod wplywem zwolnionej sprezyny zalacza¬ jacej 7. Obrót w prawo tulei 2 i zwiazanej z nia tarczy zabierakowej 3 powoduje, ze pierscien zaibierakowy zazebiajacy sie z dzwig¬ nia 33 powoduje obrót w prawo tarczy 21 zamka i zwiazanego z nia walka 1 wylaczni¬ ka. Zaklinowana na walku korba 39 powoduje ruch w góre ciegna 40 oraz poprzeczki ze sty¬ kami ruchomymi 41 i równoczesne napiecie sprezyny wylaczajacej 44. W koncowym etapie tego ruchu nastepuje zestyk styków rucho¬ mych 41 i nieruchomych 42, przy czym te pierwsze pod wplywem nacisku rozchylaja sie, slizgajac sie owalnymi powierzchniami ro¬ boczymi po powierzchniach styków nierucho¬ mych i równoczesnie napinajac sprezyne srubo¬ wa 43, co powoduje czesciowa amortyzacje nad¬ miaru energii uderzenia. Równoczesnie obra¬ cajaca sie z walkiem 1 dzwignia 33, osadzona obrotowo w tarczy 21, zj&zebia sie z hakiem 35 oraz dzwignia 34, ograniczajaca dalszy ruch obrotowy tarczy.W przypadkach .nadmiernie opalonych sty¬ ków, -oslabienia sprezyny zalaczajacej 7f roz¬ regulowania sruby, amortyzacyjnej 5 lub spre¬ zyny 36 haka rnoze nastapic luzny zestyk sty¬ ków. Powstajacy.v% wówczas luk elektryczny grozi zniszczeniem wy&cznika i wymaga jego natychmiastowego wylaczenia. Do tego celu sluzy urzadzenie, sarnowybijakowe, powoduja¬ ce samoczynne wylaczenie wylacznika, W sta¬ nie luznego zestyku jsiprezyna wylaczajaca 44 oraz. sprezyny $3 powoduja powrotny obrót walka 1 ;o pewien nieduzy kat Wówczas umieszczony na tarczy 21 zamka wycinek, ko¬ la zebatego 26 naciska jednypi z zebów na za¬ padke 29 i za posrednictwem kólka 27 na dzwignie katowa 28, powodujac zwolnienie drazka 36 i wylaczenie wylacznika.W przypadku, gdy wylacznik jest wlaczo¬ ny i posiada napieta sprezyne zalaczajaca 7, nagle zwolnienie tej sprezyny, wywolane na przyklad blednym impulsem elektrycznym przekazanym na cewke 13 lub Azwignie stero¬ wania recznego, moze ze wzgledu na brak oporów ruchu spowodowac uszkodzenie na¬ pedu. Aby temu zapobiec nastepuje w tym stanie wylacznika mechaniczne blokowanie dzwigni katowej 12 przez kolek 27, który jest wprowadzony w polozenie blokujace dzialaniem sprezyny srubowej 22. Odblokowanie dzwigni katowej 12 nastepuje wskutek obrotu dzwig¬ ni 18 i zwiazanego z nia kolka 11 ciegnem 19, poruszanym przez tarcze 3 lub ciegnem 20, po- poruszanym przez tarcze 21.Wylaczniki pelnoolejowe, zaopatrzone w me¬ chanizmy sprezynowe wedlug wynalazku, moga miec zastosowanie w zautomatyzowanych urza¬ dzeniach rozdzielczych, to znaczy w ukladach samoczynnego powtórnego zalaczania wzglednie samoczynnego zalaczania rezerwy. PL