Opublikowano dnia 20 pazdziernika 1959 r. ?im\ ^U% POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 42411 KI. 42 c, 24/01 Wojewódzkie Zjednoczenie Przedsiebiorstiu Budoiunictuja Terenoujego*) Poznan, Polska Libela Patent dodatkowy do patentu nr 40505 Patent trwa od dnia 8 kwietnia 1959 r.Przedmiotem wynalazku jest libela, sluzaca do dokladnego okreslenia poziomu, pionu lub skosu zwlaszcza dlugiego odcinka niwelowane¬ go terenu, wznoszonego muru lub stawianej kon¬ strukcji. Libela do tego rodzaju prac ziemnych i budowlanych stanowi przedmiot patentu nr 40505.Libela wedlug wynalazku wyróznia sie tym, ze posiada urzadzenie uchwytowe z osadzona na nim wlasciwa libela, przy czym urzadzenie to wyposazone jest w beben, nawijajacy cienka strune o duzej wytrzymalosci, która przy napie¬ ciu nie wykazuje zadnego zwisu i w ten sposób umozliwia skontrolowanie stosunkowo dlugich odcinków poziomu, pionu lub skosu. Strune ta najlepiej z zylki nylonowej, stylonowej lub po¬ dobnej o nieduzym ciezarze wlasnym a duzej elastycznosci, wytrzymala na rozerwanie, nacia- *) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze twórca wynalazku jest inz. Wlodzimierz Hoffmann. ga sie silnie i uzyskuje przez to proste linie, nie wykazujace praktycznie zwisu w odcinkach prze¬ szlo 20-metrowych.Ponadto dzieki odpowiedniemu ksztaltowi li- bele wedlug wynalazku mozna uzywac jako zwy¬ kla poziómnice przez polozenie jej na budowanej plaszczyznie.Na rysunku fig. 1 przedstawia libele wedlug * wynalazku w widoku z boku, a fig 2 — libele w widoku z góry.Libela wedlug wynalazku posiada rame 1 wy¬ konana najlepiej z masy plastycznej o ksztalcie zwyklej poziomnicy, na której jest osadzony be¬ ben 2 do nawijania struny 15 w postaci zylki, najlepiej nylonowej lub stylonowej.Zylka ta jest wyprowadzana z ramy 1 poprzez odpowiedni otwór w koncu ramy i jest zakonczo¬ na kólkiem 16. Przed koncem ramy 1 znajiduje sie nastawialna wkretka 5, nad która znajduje sie kolek 6, dociskajacy strune 15 do wkretki i uniemozliwiajacy jakikolwiek luz, którybymógl byc przyczyna rozstrojenia sie przyrzadu.Beben 2 jest obracany za pomoca koliby 3, któ¬ rej ramie jest osadzone na osi nieruchomo, na¬ tomiast raczka jej 3' jest osadzona przechylnie i moze byc chowana w specjalne wyzlobienie w ramieniu 3, stanowiac w tym czasie narzad unieruchamiajacy beben, poniewaz raczka kor¬ by posiada kciuk 4, który przy przechyleniu jej wystaje z dzwigni, opierajac sie o rame 1 i po¬ wodujac zatrzymanie sie bebna.Rama 1 jest zakonczona jarzmem 13 umoco¬ wanym na nim uchwytem 14.Na osi bebna 2 znajduje sie tarcza 11 ze ska¬ la ka/towa i lozyskiem stozkowym, osadizona na czopie stozkowym.Przez dokrecanie wkretki 12 wciska sie tar¬ cze na stozek, regulujac w ten sposób sile tar¬ cia.Do tarczy li z podzialka katowa przymocowa¬ na jest libela 7.W ramie 1 jest osadzona zapadka 8, sluzaca do unieruchomienia tarczy 11 w pozadanym po¬ lozeniu. Umieszczona jest ona na dlugim wa¬ leczku 9, którego konce z gniazdkami sa osadzo¬ ne na nastawnych czopach 10. Rame 1, jarzmo 13 i uchwyt 14, sluzace do naprezania rozwinie¬ tej struny mozna wykonac z lekkiego materialu, na przyklad aluminium, a najlepiej z masy pla¬ stycznej, przy czym libela wedlug wynalazku moze sluzyc do wyznaczania poziomu wszelkich nachylen i pionu, a nadto ze wzgledu na swój ksztalt, umozliwiajacy poziome ulozenie jej na budowanej plaszczyznie, moze sluzyc za zwykla poziomnice.Przy wyznaczaniu poziomu lub przenoszeniu tak zwanego reperu, tarcze 11 z podziaika nasta¬ wia sie tak, ze zero znajduje sie w miejscu za¬ padki 8, jak to przedstawia fig. i, nastepnie zas rozwija sie za pomoca korby 3 strune 15 na za¬ dana dlugosc ciagnac kólkiem 16 i przytrzymuje sie ja na punkcie wysokosciowym, napinajac strune za pomoca uchwyta 14, którym podnosi sie lub opuszcza przyrzad, aby oczko libeli wska¬ zywalo osiagniecie poziomu.Chcac zbadac pion tarcze 11 obraca sie o 90° wraz z libela 7 zatrzymujac ja za pomoca za¬ padki 8 w polozeniu, oznaczonym na tarczy licz¬ ba 90. Ciagnac strune ku dolowi górny operator tak nastawia raczke, by uzyskac ciagla linie, a pecherzyk w libeli przyjal przy tym wlasciwe \ polozenie.Równolegle nastawienie osi libeli do podsta¬ wy przyrzadu nastepuje przez odpowiednie wkre¬ canie czopów 10. Nastawienia tego dokonuje sie raz i to najlepiej w wytwórni libeli.Zostosowanie tak wykonanej libeli, której wa¬ ga wynosi przy uzyciu lekkiego materialu okolo 18 gramów, a dokladnosc pomiarów zbliza sie do niwelatora optycznego jest bardzo szerokie.Moze byc ona uzyta do przenoszenia punktów wysokosciowych na budowie, sprawdzania po¬ ziomów i pionów murów, zastepujac zwykle po¬ ziomnice, a równiez sluzyc do oznaczania spa¬ dów przy ukladaniu rur kanalizacyjnych, wy¬ znaczaniu skarp przy robotach ziemnych, jak równiez spadów przy robotach drogowych i mniejszych robotach niwelacyjnych.Obsluga libeli jest bardzo prosta, nie wyma¬ gajaca zadnych specjalnych kwalifikacji, i za¬ oszczedza duzo czasu.Dzieki malym rozmiarom i malemu ciezaro¬ wi libela wedlug wynalazku moze byc noszona nawet w kieszeni. PL