Znane sa urzadzenia przeznaczone do ksztal¬ towania przylaczy na rurach o duzej srednicy lub na komorach zbiorczych za pomoca stem¬ pla umieszczonego wewnatrz rury i przebija¬ jacego jej scianke w celu uformowania przy¬ lacza, podczas gdy matryca jest przystawiana na zewnatrz i obejmuje wykonywane przylacze.Zespól stempel — matryca przesuwa sie wzgle¬ dem komory zbiorczej lub odwrotnie, komora zbiorcza przesuwa sie wzgledem zespolu stem¬ pel — matryca, w taki sposób, ze mozna wy¬ twarzac serie przylaczy ulozonych wzdluz jed¬ nej tworzacej komory zbiorczej.Poza tym opisano równiez urzadzenie srod¬ kujace, zapewniajace umieszczenie na wlasci¬ wym miejscu stempla i matrycy do kolejnego formowania przylaczy, jako tez scisle prosto¬ padle do scianki komory zbiorczej unoszenie sie stempla przesuwanego przez podnosnik, wy¬ korzystujac do tego celu jedno z przylaczy juz uformowanych, a to dzieki dragowi kierujace¬ mu, który bedac polaczony na stale z matryca przechodzi przez uformowane juz przylacze i zaglebia sie w odpowiedniego ksztaltu gniazdo, stanowiace jedna calosc z dragiem podnosni¬ ków we wnetrzu komory zbiorczej i to wlasnie w czasie operacji formowania przylacza jrze- ciwdziala odchylaniu sie podnosników od wla¬ sciwego polozenia.Moze zdarzyc sie jednak, ze uksztaltowane juz przylacze, od którego ma sie nastawiac po¬ lozenie przylacza nastepnego, nie zostalo w czasie swego formowania calkowicie przebi¬ te przez stempel, a mianowicie na przylaczu tym pozostaje cos w rodzaju kapturka, który trzeba najpierw usunac, zanim mozna bedzie wprowadzic do otworu przylacza opisany wy¬ zej drag kierujacy.Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie srodkujace, które nie posiada tej niedogodno-ict. Urzadzenie to zapewnia dokladne umiej¬ scowienie matrycy do uksztaltowania przy¬ lacza za pomoca dodatkowej matrycy, która zaklada sie na zewnatrz komo¬ ry zbiorczej, na przylacze juz uformo¬ wane. Nastawiona przed operacja formowa¬ nia odleglosc miedzy dodatkowa matryca i ma¬ tryca wlasciwa zapewnia odleglosc miedzy dwoma kolejnymi przylaczami. A poniewaz stempel wewnetrzny jest zwiazany na stale z matryca zewnetrzna za pomoca draga podtrzy¬ mujacego podnosniki, wiec uzyskuje sie w ten sposób nastawianie odleglosci miedzy przyla¬ czami za pomoca przyrzadów, które znajduja sie na zewnatrz komory zbiorczej.Poza tym w celu unikniecia w czasie opera¬ cji formowania przylacza przysuwania sie pod¬ nosnika we wnetrzu komory zbiorczej, oma¬ wiane wyzej urzadzenie moze byc ewentualnie uzupelnione umieszczonym na 'dragu podnosni¬ ków tlokiem pomocniczym z pomocniczym równiez stemplem, przeznaczonym do zaglebia¬ nia sie przed operacja formowania przylacza do przylacza poprzednio juz uformowanego. Ten pomocniczy tlok moze byc poruszany za pomoca osobnej cieczy lufo za pomoca tej samej cieczy, która dziala^ na podnosniki. Jezeli w przypad¬ ku poruszania wszystkich tloków przez ta sa¬ ma ciecz zalozy sie, ze stempel, pomocniczy nie napotka na zaden opór, to wlasnie ten stempel, nazywany stemplem kierujacym, wsu¬ nie sie najpierw w glab przylacza juz uformo¬ wanego. Rurociagi cieczy moga byc zreszta po¬ prowadzone w taki sposób, ze sprezona ciecz przechodzi do podnosników dopiero wówczas, gdy stempel pomocniczy jest podniesiony do góry. W. ten sposób unika sie' wszelkich zmian polozenia-stempli wlasciwych w czasie formo¬ wania przylacza, gdyz zespól stempel — ma¬ tryca jest utrzymywany w polozeniu wspólosio¬ wym i. w jednej linii, za pomoca wsuniecia po¬ mocniczego stempla kierujacego do wnetrza przylacza juz uformowanego. Z opisu tego wi¬ dac, ze urzadzenie srodkujace dziala równiez wówczas gdy zakrywajacy kapturek pozostanie na otworze przylacza juz uformowanego.' Opis, który teraz nastapi na podstawie zala¬ czonych rysunków, podanych jako przyklad wykonania, pozwoli lepiej zrozumiec, w jaki spDsób wynalazek moze byc zrealizowany. Fig. 1 przedstawia przekrój czesciowy komory zbiorczej z urzadzeniem skladajacym sie ze stempla i matrycy, przeznaczonym do ksztalto¬ wania przylaczy, przy czym urzadzenie to jest zaopatrzone w zgodne z wynalazkiem srodki do srodkowania, a fig. 2 przedstawia schemat obwodów sterowania stemplem i podnosnika¬ mi.Przypuscmy, ze trzeba wykonac w komorze zbiorczej a serie przylaczy w równych odste¬ pach i lezacych na jednej tworzacej. W tym celu komore zbiorcza a uklada sie na maszy¬ nie, wyposazonej w urzadzenia mocujace, a skladajace sie z kolyski o trzech lukach b1, b2, b3 i dwóch pólluków c1, c2, które przyklada sie z drugiej strony komory zbiorczej a. Te luki c1, c2 stanowia jedna calosc z rama d, przeznaczo¬ na do umieszczenia matrycy (lub matryc), któ¬ re przyklada sie na zewnetrznej sciance komo¬ ry zbiorczej przez przesuwanie ramy d w kie¬ runku strzalki A We wnetrzu komory zbior¬ czej przewidziane sa podnosniki e1, e2, osadzo¬ ne na dragu / podnosników, stanowiacym jed¬ na calosc z rama d, w której, osadzone sa ma¬ tryce.Jezeli w tych warunkach przyjmie s*ie, ze komora zbiorcza a jest nieruchoma, to w celu kolejnego formowania przylaczy, maszyna skladajaca sie z ramy d, matryc, elementów podtrzymujacych b1, b2, bs oraz draga / z pod¬ nosnikami i samych podnosników, bedzie prze¬ suwac sie wzdluz komory zbiorczej, równole¬ gle do jej osi.W pokazanym przykladzie- wykonania prze¬ widziano dwie matryce gl, g1 na ramie d ma¬ tryc, a kazda z tych matryc pracuje z odpo¬ wiadajacym jej podnosnikiem e1 lub e*. W ten sposób mozna wykonywac jednoczesnie dwie przylaczki na komorze zbiorczej.A'by miec moznosc dostosowania odleglosci miedzy matrycami g1, g2 do przewidywanej od¬ leglosci miedzy przylaczami, matryce maja moznosc przesuwania sie w ramie d matryc za pomoca lapy i w ten sposób mozna nasta¬ wiac odpowiednie rozstawienie matryc g1, gr2 na ramie d. To nastawianie moze odbywac sie samoczynnie i zmieniac odpowiednio do tem¬ peratury, do której jest doprowadzona po¬ wierzchnia komory zbiorczej w obszarze, w którym sie ja obrabia. Równiez na dragu / dwa podnosniki moga zmieniac wzajemna od¬ leglosc dzieki osadzeniu podnosnika e2 za po¬ moca sworznia h, przesuwajacego sie w pod¬ luznej szczelinie i draga / podnosników.W tych warunkach, bedace przedmiotem wy¬ nalazku urzadzenie srodkujace sklada sie z do¬ datkowej, matrycy j, osadzonej w ramie d ma¬ tryc, a jej polozenie na tej ramie i scislej mó-wiac qdleglosc od matrycy 'g1, mozna nastawiac za'. pomoca przesuwania w podluznej szczeli¬ nie Je. | Poza tym na dragu / podnosników przewi¬ dziano tlok l ze stemplem srodkujacym m, a odleglosc miedzy tlokiem l a podnosnikiem e1 moze byc nastawiana w taki sam sposób, za pomoca przesuwania sworznia w podluznej szczelinie n draga /.Urzadzenie to jest przeznaczone do zapew¬ nienia wlasciwego ustawienia matryc w czasie formowania przylaczy i pozwala poza tym uniknac odsuwania sie stempla w czasie for¬ mowania przylaczy.Gdy jedno przylacze, takie jak o, jest juz uformowane na komorze zbiorczej, to w celu uformowania w wymaganej wzajemnej odle¬ glosci nastepnego przylacza lub przylaczy, na¬ lezy przed operacja formowania okreslic i na¬ stawic odpowiednio do temperatury odleglosc miedzy matryca dodatkowa j i matryca wlas¬ ciwa p1. Jezeli przylacza, które maja byc uksztaltowane musza byc rozstawione w jed¬ nakowych odleglosciach wzdluz tworzacej, to odleglosc miedzy matrycami g\ gf2 musi byc taka sama jak miedzy matrycami g1 i j.Z chwila gdy w kierunku strzalki A opusci sie rame d matryc na komore zbiorcza i ma¬ tryca dodatkowa j nakryje z zewnatrz ufor¬ mowane juz przylacze o, to ustali sie w ten sposób polozenie wzgledne komory zbiorczej a w stosunku do maszyny lub odwrotnie maszy¬ ny w stosunku do komory zbiorczej, tzn. w stosunku do osi matryc i to w ten sposób, ze os matrycy g1 znajdzie sie dokladnie w miej¬ scu, w którym ma byc uformowane nastepne przylacze. Postepuje sie tak samo o ile chodzi o przylacze, które ma byc uksztaltowane w matrycy gr2. W ten sposób zostaje zrealizowane urzadzenie srodkujace, które za pomoca urza¬ dzen, znajdujacych sie calkowicie poza komo¬ ra zbiorcza a, zapewnia ustawianie matryc na wlasciwym miejscu. Poza tym ze wzgledu na konstrukcje maszyny rama d matryc stanowi jedna calosc z dragiem / podnosników, i osie podnosników samoczynnie ustawiaja sie w prze¬ dluzeniu osi matryc g1, g2. Po opuszczeniu na komore zbiorcza matryc j, gl, g2, (które ma¬ ja tak pomyslane nastawianie wzglednego po¬ lozenia matryc i komory zbiorczej), podnosi sie luki bl, b2, b3, które tylko co przystawiono do komory zbiorczej, a to w celu podtrzymy¬ wania jej w czasie tej operacji, a nastepnie do¬ prowadza sie sprezona ciecz do podnosników e1, e* w" celu podniesienia stempla i wykona¬ nia przylaczy.W celu unikniecia odsuwanik sie podnosni¬ ków we wnetrzu komory zbiorczej w czasie operacji formowania przylaczy, korzysta sie ze stempla m, który poruszany tlokiem l wchodzi do wnetrza juz uformowanego przylacza o.W ten sposób istnieje zatem powiazanie pomie¬ dzy matrycami-i podnosnikami bardzo bliskie miejsca, gdzie znajduja sie matryce i podnos¬ niki i powiazanie to ma na celu zapobiegac wszelkiemu niepozadanemu odchyleniu pod¬ nosników we wnetrzu komory zbiorczej pdS- czas operacji formowania przylaczy. * Tlok l schematycznie pokazany na fig. 2 mo¬ ze byc poruszany,ta sama ciecza jaka zasila podnosniki e1, e2 lub równiez ciecza o cisnie¬ niu innym i nie tak duzym. W przypadku gdy ta sama ciecz zasila wszystkie tloki i podnos¬ niki, w celu uzyskania pewnosci, ze podnosze¬ nie sie stempli p1, p2 nie rozpocznie sie dopó¬ ty, dopóki stempel srodkujacy m nie zajmie swego miejsca w, uformowanym juz przylaczu o, obwód zasilania podnosników e\ e* ma od¬ galezienie q (fig. 2) do cylindra tloka l w ta¬ kim miejscu, które otwiera sie dopiero wów¬ czas, gdy stempel m jest w swym górnym po¬ lozeniu. Gdy tylko zacznie dzialac cisnienie cieczy sterujacej w kierunku strzalki B, to spowoduje ono najpierw podniesienie sie stem¬ pla srodkujacego m, który wejdzie wówczas do wnetrza uformowanego juz przylacza o i unie¬ mozliwi wszelkie odchylenia stempli p1, p2, po czym dopiero sprezona ciecz poplynie do pod¬ nosników e1, e2 i uniosa sie z kolei do góry stemple p1, p2, aby uksztaltowac jednoczesnie dwa nastepne przylacza.Obwody doprowadzajace ciecz do podnosni- - ków i tloka wyposazone sa w polaczenia giet¬ kie r, pozwalajace na wzgledny ruch ich róz¬ nych organów. Po zakonczeniu operacji for¬ mowania ciecz plynaca w kierunku strzalki C sprowadza stemple do polozenia wyjsciowego, gdyz cylindry podnosników i stempla kieruja¬ cego sa cylindrami dwustronnego dzialania.Opisane wyzej urzadzenie srodkujace mozna oczywiscie stosowac w przypadku gdy korzy¬ sta sie z jednej tylko matrycy gl, wspólpracu¬ jacej z jednym tylko podnosnikiem e1. Dwie matryce i dwa podnosniki przewidziano w celu zwiekszenia wydajnosci pracy. Mozna ewentu¬ alnie przewidziec ich wiecej.Urzadzenie srodkujace matryce za pomoca dodatkowej matrycy j moze byc uzywane sa- — 3 -mo i jest ono niezalezne od urzadzenia stem¬ pla srodkujacego m, który zapobiega odsuwa¬ niu podnosników, a który równiez moze byc Uzywany sam jeden.Istota urzadzenia srodkujacego, jak to juz bylo powiedziane polega na tym, ze urzadze¬ nie to, zapobiegajac ewentualnie równiez d- suwaniu podnosników w czasie operacji for¬ mowania, zaczyna dzialac samoczynnie w chwi¬ li opuszczania matryc nawet wówczas, gdy kapturek zamykac bedzie otwór uformowane¬ go juz poprzednio przelacza o, gdyz matryca obejmuje przylacze o z zewnatrz, a stempel kierujacy wchodzi od spodu do tego przylacza, PL