Wynalazek dotyczy sterowniczej wiezy o na¬ stawnej wysokosci, zwlaszcza do silnikowych pojazdów rolniczych, np. zespolów do napedza¬ nia mlocami, w których czynione sa zmiany nie tylko w kolumnie kierowniczej, lecz rów¬ niez w obslugujacych dzwigniach i drazkach.Znane juz sa w silnikowych pojazdach ko¬ lumny kierownicze o nastawnej dlugosci, skla¬ dajace sie z rur wsuwanych jedna w druga.Zakres nastawienia jest w tym przypadku sto¬ sunkowo maly, poniewaz wykorzystywany jest jedynie do nastawiania najdogodniejszej dlu¬ gosci i do przyjmowania oraz hamowania naglych uderzen, np. w razie wypadku. Pozosta¬ le zas obslugujace dzwignie sa umieszczone bez moznosci zmian w nich.*) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze wspól¬ twórcami wynalazku sa Karl Wehsely i Gott- fried Haase.Nastepnie znana jest kolumna kierownicza, dajaca sie nachylac i teleskopowo wyciagac tak, ze odpowiednio do potrzeby kolo kierow¬ nicze moze byc umieszczone przed przednia osia lub za tylna osia. Siedzenie kierowcy zo¬ staje przy tym przestawione, podczas gdy dzwignie, obslugujace sprzegla, gaznik, skrzyn¬ ke biegów, sa podwójne, Znane nastawne kolumny kierownicze pozwa¬ laja badz na mala jedynie zmiane dlugosci tak, ze obslugiwane dzwignie pozostaja w zasiegu chwytu reka, badz tez pozwalaja na wieksza zmiane dlugosci, przy której dzwignie musza byc podwójne. Natomiast wynalazek ma na ce¬ lu moznosc zmieniania dlugosci zarówno ko¬ lumny kierowniczej, jak i dzwigiem do mecha¬ nizmów.Zgodnie z wynalazkiem, zostaje to osiagniete przez rozlaczalne umocowanie wiezy sterowni¬ czej w celu jej podwyzszenia na skrzynce bie-gów, za pomoca posredniej wstawionej czesci oraz przez zastosowanie walów przelaczajacych bieg? kolumny kierowniczej lub drazków do uruchomiania hamulców i sprzegla w sposób dajacy rozsuwac te narzady teleskopowo w pro- wadnicowej tulei lub w lozysku do dlugosci, odpowiadajacej wysokosci wstawionej czesci posredniej, przy czym uruchamiajace drazki uzyskuja taka dlugosc, ze przy podluzeniu wie¬ zy sterowniczej sa jeszcze prowadzone w lozys¬ kach, umieszczonych w tej wiezy. Wal przela¬ czajacy biegi, w celu przenoszenia sil stycz¬ nych i osiowych, jest polaczony z rura wlacza¬ jaca za pomoca zaciskajacej tulei. Waly kie¬ rownicze i zabierajace tuleje, przymocowane nieruchomo do tulei slimaka sterowniczego, sa w zwykly sposób wsuniete teleskopowo jedna w druga i w celu przenoszenia ruchu obrotowe¬ go sa profilowane w przeciwne strony.Przelaczajace widly nieruchomo polaczone z walem hamulca lub sprzegla, uruchamiane pedalem hamulcowym lub pedalem sprzeglo¬ wym, sa prowadzone w rowku pierscieniowym przelaczajacej tulei, dajacej sie zaciskac na drazku hamulca lub sprzegla.W celu polepszenia wlasciwosci sterowniczych, na osi ramienia kierowniczego umieszczone sa kulaki, slizgajace sie po krazkach, znajduja¬ cych sie na dzwigniach hamulcowych i powo¬ dujace jednostronne hamowania. W ten spo¬ sób, przy obracaniu kolem kierowniczym na¬ stepuje samoczynne kierowanie równiez ha¬ mulcami.Sluzace do przylaczania czopy walu hamulca i walu sprzegla wystaja z obydwóch stron wie¬ zy sterowniczej. Pedaly do hamulca i do sprzegla moga byc nasadzone na powyzsze czopy, zalez¬ nie od potrzeby w taki sposób, aby przy kaz¬ dym kierunku jazdy pedaly byly naciskane przez kierowce w jednym kierunku. Przy jezdzie naprzód, pedal hamulca jest nasadzony nieru¬ chomo na wal hamulca oraz pedal sprzegla równiez nieruchomo nasadzony na wal sprzegla.Przy zmianie kierunku jazdy, pedal hamulca zostaje nasadzony luzno 'na czop sprzegla, wy¬ stajacy z drugiej strony wiezy sterowniczej, i laczaca dzwignia polaczony przegubowo z dzwignia, nasadzona nieruchomo na wal ha¬ mulca, przy czym pedal sprzegla zostaje nasa¬ dzony w odpowiednim ukladzie po przeciwnej stronie wiezy sterowniczej.Przyklad wykonania wynalazku jest przed¬ stawiony schematycznie na rysunku, na któ¬ rym fig. 1 przedstawia przekrój przez wieze ste¬ rownicza i skrzynke biegów w najnizszym po¬ lozeniu, fig. 2 i 3 przedstawiaja czesc posrednia do podwyzszania wiezy sterowniczej w wido¬ ku z boku i z góry, fig. 4 przedstawia przekrój wiezy sterowniczej przedluzonej przez wstawie¬ nie czesci posredniej, fig. 5 i 6 przedstawiaja widok z góry wiezy sterowniczej przy dwóch róznych kierunkach jazdy, fig. 7 przedstawia widok przelaczajacej tulei, wreszcie fig. 8—11 przedstawiaja rózne uklady dzwigni pedalu sprzegla oraz pedalu hamulca.W wiezy sterowniczej 1, umocowanej na skrzynce 2 biegów, umieszczony jest zespól czo¬ lowych zebatych kól 3 i 3' z czesciami 4, 4' wa¬ lu kierowniczego. Na tych czesciach walu zo¬ staje nasadzone kierownicze kolo 5. Czesc 4 walu kierowniczego 6 ma np. przekrój czworo¬ katny, prowadzony w odpowiednio profilowa¬ nej zabierajacej tulei 7, która jest polaczona nieruchomo z rura 8, na której dolnym koncu znajduje sie kierowniczy slimak 9.Wodzaca dzwignia 10 jest umocowana nieru¬ chomo na dzwigni 11 i swym drugim koncem zazebia sie z kierowniczym slimakiem 9. Na wa¬ le dzwigni 11 sa równiez umocowane nierucho¬ mo wspomagajace kulaczki 12 oraz kierownicze ramie 13, przez które ruch kierownicy zostaje przenoszony na kola. Kulaczki 12 slizgaja sie po krazkach 14 obydwóch dolnych hamulcowych dzwigni 15. Hamulcowe dzwignie 15 sa ulózys- kowane na osi 16 i zaciskaja lewa lub prawa hamulcowa tasme 17, która przez hamulcowe bebny 18, najkorzystniej przez podwójny rózni¬ cowy uklad kierowniczy, hamuje odcinki osi 19 i wspóldziala w kierowaniu.Hamulcowy drazek 20 jest ulozyskowany dwa razy w wiezy sterowniczej 1 w lozyskach 21 i 22 oraz w dole w skrzynce biegów 2 w lozysku 23.Hamulcowy drazek 20 jest dostatecznej dlugos¬ ci, aby równiez przy wstawionej posredniej czesci wiezy 47 (fig. 4) mógl byc prowadzony w wymienionych trzech lozyskach. Przy nacis¬ nieciu hamulcowego pedalu 25, drazek hamul¬ cowy 20, za pomoca walu hamulcowego 24, zo¬ staje przycisniety do dolnej dzwigni hamulco¬ wej 15, która zostaje uruchomiona jednoczesnie.Podobne polaczenie istnieje pomiedzy walem 27 sprzegla z drazkiem 26, uruchamiajacym drazek 28 sprzegla.Zasada wysuwalnosci jest zachowana w róz¬ nych dzwigniach. Np. wal 29 do przelaczania biegów jest prowadzony w posredniej rurze 31, na której zostaje umocowany za pomoca zacis¬ kajacej tulei 30. Otwór w wiezy sterowniczej umozliwia rozluznienie lub zaciskanie tulei 30.Na dolnym koncu przelaczajacej rury 31 umiesz¬ czone jest przelaczajace ramie 32* — 2 —W sterowniczej wiezy 1 sa umieszczone draz¬ ki 33 do pociagania linek oraz przewód elek¬ tryczny 34. Kontrolne przyrzady 35 sa umiesz¬ czone po obydwóch stronach wiezy do jazdy w obu kierunkach.Na fig. 5 i 6 przedstawiony jest widok wiezy sterowniczej z ukladem przelaczajacym dzwigni 36 oraz z kierowniczym kolem 5 przy dwóch róznych kierunkach jazdy. Kierownicze kolo zostaje kazdorazowo nasadzone na odcinek 4, 4' walu kierowniczego, zwrócony do kierowcy.Odwracajacy kierowanie zespól dwóch zebatych czolowych kól 3 sprawia, ze przy obu kierun¬ kach jazdy kierowanie pozostaje jednakowe.Przelaczajace dzwignie 36 maja raczke z gwin¬ towanym sworzniem, przez wkrecenie której profilowany przelaczajacy wal zostaje mocno objety przez zacisk 37. W ten sposób raczka moze byc ustawiona w kazdym polozeniu na wale przelaczajacym.Na fig. 7 przedstawiona jest jedna postac wy¬ konania urzadzenia pomiedzy walem hamulco¬ wym 24 i drazkiem hamulcowym 20. Na wale hamulcowym 24 sa zaklinowane przelaczajace widly 38, wchodzace swymi wolnymi ramiona¬ mi w pierscieniowy rowek 39 przelaczajacej tulei 40. Ta ostatnia zweza sie stpzkowo ku do- lowi i jest zaopatrzona w gwfrit i podluzna / szczeline. Nakretka 41 nakrecona jest na gwin- £ towana nasadke, nasuwajaca sie swa ukosna " krawedzia na stozkowa czesc tulei 40, która w ten sposób zostaje zacisnieta.Podpora 42 siedzenia (fig. 1) z siodlem 43 je$t umieszczona na wiezy sterowniczej przesuwal- nej w obydwa kierunki jazdy. '.¦&{¦.Przedstawiony na fig. 8—U uklad nosnyclv dzwigni daje sie przestawiac w taki sposób, ze w kazdym kierunku jazdy kierowca ta sa*na noga urochamia taka sama dzwignie, zawsze w tym samym kierunku. - W tym celu wal 24 hamulca i wal 21 sprzegla sa umieszczone w wiezy 1 sterowniczej, po¬ przecznie do kierunku jazdy. Konce obu walów wystaja z lewej i z prawej strony wiezy ste¬ rowniczej, jako czopy do przylaczenia. Na przy- kTad przy jezdzie w przód, hamulcowy pedal 25 zostaje polaczony rozlaczalnie w' taki sposób z hamulcowym walem, ze na ten ostatni zostaje przeniesiony ruch obrotowy. W podobny spo¬ sób pedal 44 sprzegla zostaje polaczony z wa¬ lem 27 sprzegla. Gdy kierunek jazdy zostaje zmieniony i podpora 42 siedzenia zostala obró¬ cona wraz z siodlem 43, wtedy i pedaly zostaja kazdorazowo przestawione na czopy walów, wystajace na przeciwleglej stronie. Hamulcowy pedal 25 zostaje luzno nasadzony na czop walu sprzegla i polaczony przegubowo dzwignia 45 z dzwignia 46, nieruchomo umocowana na ha¬ mulcowym wale 24. Pedal sprzegla zostaje na¬ sadzony w odpowiednim ukladzie na przeciw¬ leglej stronie wiezy sterowniczej.Przez wlaczenie dzwigni 45 i 46 przy zmianie kierunku jazdy zostalo osiagniete zawsze jedna¬ kowe, od strony kierowcy, polozenie pedalów i uruchamianie ich w jednym kierunku. Poza opisanym i przedstawionym przykladem moga byc przewidziane inne uklady pedalów odpo¬ wiednio do tego, czy spowodowany przez dzwignie ruch wlaczajacych drazków 20 lub 26 ma byc skierowany w góre czy tez w dól.Przez wstawienie posrednich czesci 47 róznej dlugosci moze byc nadana wiezy sterowniczej wysokosc wlasciwa dla kazdego celu. PL