jy & Opublikowano dnia 18 kwietnia 1959 r L Uricdu Pole niowego 1 POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 41849 KI. 21 c, 20 Tadeusz Stepniewski Bielsko-Biala, Polska Sposób zaprasowywania zlqczek, zacisków lub koncówek na przewodach elektrycznych o przekroju niekolowym Patent trwa od dindia 21 maja 1958 r.Przedmiotem wynalazku jest sposób montazu zlaczek, zacisków lob koncówek iprzez pla¬ styczne zaprasowywanie na pirawodach elek¬ trycznych, posiadajacych przekrój niekolowy, a np. sektorowy.Metoda zaprasowywania czesci osprzetu na przewodach polega na wywarciu dostatecznie duzych nacisków mechanicznych na czesc me¬ talowa podlegajaca zaprasowaniu, wystarcza¬ jacych do plastycznego wplyniecia metalu zlaczki czy zacisku miedzy druty przewodu.Zaprasowania dokonuje sie za pomoca odpo¬ wiednik) uksztaltowanych szczek recznej praski hydraulicznej o nacisku od kilku do kilku- dziesieciiu ton, w zaleznosci od wielkosci prze¬ krojów przewodów, które zawieraja sie w gra¬ nicach 16 do 100CH?n2. Zaprasowanie plastyczne zapewnia w miejscu polaczenia wytrzyrnialosc mechaniczna na Rozciaganie, odpowiadajaca wytrzymalosci samego przewodu oraz opornosc- elektryczna przejscia, mniejsza od odpornosci elektrycznej przewodu. Zastosowanie polaczen zaprasowywanych eliminuje duze trudnosci, wy¬ stepujace przy dotychczasowych metodach la¬ czenia aluminiowych zyl kabli droga spawania i ma szczególne zastosowanie przy montazu kabli w pomieszczeniach grozacych wybuchem przy stosowaniu spawania np. w kopalniach gazowych. W przypadku przewodów, wykona¬ nych z kilku skreconych drutów i posiadajacych ostateczny przekrój kolowy, zaprasowanie osprzetu na przewodach wymaga zachowania niieduzych luzów miedzy srednica wewnetrzna otworu w osprzecie a srednica zewnetrzna prze¬ wodu. Wplyniecie metalu czesci zapirasowywa- nej w bruzdy miedzy drutami zapewnia dosta¬ tecznie wielka powierzchnie styku i duza sile wyslizgu.W przypadku przewodów gladkich jedmodru- towych lub przewodów o przekroju niekolo¬ wym, np. sektorowym lub owalnym, i zastoso¬ waniu osprzetu z otworami okraglymi, wyko¬ nanie zaprasowania nie moze zapewnic dosta¬ tecznie dobrych wlasnosci elektrycznych i me*ohamcznyeh zlacza, ze wzgledu na duze i nie¬ równomierne szczeliny miedzy powierzchnia zy¬ ly a powierzchnia otworu w osprzecie. Wyko¬ nanie otworów o przekroju dostosowanym do niekolowego przekroju zyly jest technologicz¬ nie trudne, gdyz mala opornosc elektryczna przejscia zalezy od czystosci powierzchni sty¬ kowych, które musza byc np. wolne od tlen¬ ków. Otwory nie moga byc wiec wykonane droga odlewania lub odkucia, a musza byc wykonane droga obróbki skrawaniem, naj¬ latwiej przez wiercenie.Istota wynalazku polega ma zastosowaniu osprzetu z otworami okraglymi i wprowadzeniu wstepnego (Sprasowania zyl o przekroju niie- okraglym na przekrój okragly oraiz na wyko¬ naniu na powierzchni gladkich przewodów zlobków w celu polepszenia wlasnosci elek¬ trycznych i mechanicznych zlacza. Zastosowanie zlobków przy wstepnym sprasowaniu ogranicza równiez wydluzenie poosiowe, a wiec zapewnia utrzymanie niezmienionego przekroju.Na rysunku fig. 1 przedstawia przykladowo czesciowo w przekroju koncówke kablowa, wy¬ konana z alumimiiuim lub miedzii, przeznaczona na polaczenia z przewodem metoda zapraso¬ wywania, a fig. 2 — przekrój przez koncówke wedlug linii A^A. na iflig. 1, lecz z umieszczo¬ nym wewnatrz przewodem. Dobre wlasnosci zlacza uzyskuje sie przy nieduzej róznicy mie¬ dzy srednica otworu D1} a srednica zewnetrzna przewodu D2. Fig. 3 przedstawia przekrój przez koncówke po zaprasowaniu na przewodzie i uzyciu szczek o przekroju iszesoiokatnym, a fig. 4 — przekrój przez koncówke po zapraso¬ waniu na przewodzie i uzyciu szczek o prze¬ kroju osmiokatnym. Fig. 5 przedstawia prze¬ krój zyly kabla, wykonanej z jednego drutu o profilu wycinkowym, a fig. 6 — przekrój zyly kabla z dwóch drutów o profilu wycinko¬ wym. Fig. 7 przedstawia widok konca przewodu o profilu wycinkowym po wykonaniu spraso¬ wania wstepnego ma przekrój kolowy o sred¬ nicy D2. Na powierzchni sprasowanej widoczne sa zlobki, zwiekszajace powierzchnie styku oraz ograniczajace równoczesnie wydluzenie poosio¬ we. Fig. 8 przedstawia w dwóch rzutach widok szczek, przeznaczonych do sprasowania wstep¬ nego, posiadajacych przekrój otworu okragly o srednicy D2 i wystepy do wykonania zlobków.Fig. 9 przedstawia w dwóch rzutach widok szczek do zaprasowania koncówki na przewo¬ dzie. Szczeka posiada przekrój osmiokatny o zaokraglonych katach, co zapewnia korzystny rozklad naprezen mechanicznych przy zapra- sowywaniu oraz daje przekrój zblizony do ko¬ lowego. Ksztalt zewnetrzny zlaczek kablowych, przeznaczonych do laczenia zyl kabli wysokiego napiecia, powinien byc mozliwie zblizony do powierzchni walcowej, w celu unikniecia du¬ zych naprezen elektrycznych na ich powierzchni i z tego.powodu profil osmiokatny o zaokraglo¬ nych katach jest korzystniejszy od profilu szesciokatnego., Sjposób postepowania przy wykonaniu pola¬ czen zaprasowywanych na przewodach elektrycz¬ nych o przekroju niekolowym jest opisany po¬ nizej. Koniec przewodu poddaje sie wstepnemu,, sprasowaniu na przekrój okragly przy uzyciu szczek wedlug fig. 8. Po nasunieciu na koniec przewodu odpcwiedniej koncówki, zlaczki lub zacisku przeprowadza sie zaprasowanie wymie¬ nionych czesci miedzy sziazekami wedlug fig. 9.Do zaprasowywania stosuje sie reczne praski hydrauliczne o nacisku od dziesieciu do kilku¬ dziesieciu ton, w zaleznosci od przekroju czesci laczonych. PL