Obróbka bawelny za pomoca mocnego lugu przy jednoczesnym napieciu wlókna w celu uszlachetnienia, nazywa sie raerceryzacja.Jesli meTceryzacJe .przeprowadza sie. z suchym materialem, to musza byc uzywane takte [po¬ mocnicze srodki do merceryzaejf, które przy- spieszalyby przenikanie lugu ca wlókna, aby mozlrwle atkrócic czas dzialania lugu tnerceryzu- jacego na wlókno.Dlatego tez srodki pomocnicze do merceryza- cji musza byc klarownie rozpuszczalne w lugu merceryzujacym i mozliwie nie wplywac na tworzenie sie piany.Tych warunków nie spelniaja w wiekszosci znane srodki zwilzajace, jak na przyklad alkilo- arylo sulfoniany, alkUosulfoniany, siarczany al¬ koholi tluszczowych, metylotauryny kwasów tluszczowych, produkty dksyetylowania alkilo- fenoli i inne, gdyz albo nie rozpuszczaja sie w lugu merceryzujacym o stezeniu 28°—32° Bs albo tez ulegaja rozkladowi.Stwierdzono, ze wystepuje doskonale dziala¬ nie zwilzajace jesli zastosowac wodny roztwór zwiazku organicznego o podanym ponizej ogól¬ nym wzorze Ri R —S02 —N V — S03 Na R2 w mieszaninie z alifatycznymi dwu- lub polial¬ koholami.W podanym wzorze R oznacza reszte weglo¬ wodoru o 12—18 atomach wegla, R+ — oznacza grupe metylowa, etylowa lub wodór, zas Ra oznacza grupe metylowa lub wodór.Jako reszty weglowodorowe R nadaja sie szczególnie reszty weglowodorów, pochodzacych z syntezy Fischer-Tropsch'a.Wymienione zwiazki moga byc uzywane jako takie albo w mieszaninie ze soba.Zwiazkami nadajacymi sie do tych celów sa: sulfonian sodowy sulfoanilidu mieszaniny we¬ glowodorów o 12—18 C — atomów wegla z syn¬ tezy Fischer-sTropsch'a, sulfonian sodowy sulfo — o — toluidydu wyzej wymienionej mieszaniny weglowodorów, sole sodowe mieszaniny kwasów sulfonowych sulfoanilidów i sulfo — o — tolu- idydów, sulfonian sodowy sulfo - mono - me- tylanilidu albo sulfonian sodowy sulfo —o — mono etyloanilidu mieszaniny weglowodorów w postaci 30%-go wodnego roztworu z 20% hek¬ san triolu.Sulfonian sodowy sulfoanilidu mieszaniny weglowodorów mozna otrzymac przez konden¬ sacje amiin aromatycznych z wysokoczasteczko- wymi sulfochlorkami alkilowymi (sulfochlorka- mi parafinowymi).Produkt ten wykazuje latwa rozpuszczalnosc w mocnym lugu sodowym i duza trwalosc i dla¬ tego posiada równiez dobra zdolnosc zwilzania.Heksantriol — przeciwnie jest malo rozpusz¬ czalny w mocnym lugu sodowym; dopiero przez dodatek wymienionych zwiazków organicznych na skutek ich zdolnosci dyspergowania, heksain- triol natychmiast rozpuszcza sie w lugu merce- ryzujacym.Zamiast heksantriolu, z tym samym skutkiem moga byc uzyte 1,6 heksanodiol, poliglikol (o lepkosci w temperaturze 20°C = 1343 c.P) albo poliglikol etylenowy (o lepkosci w temperatu¬ rze 20°C = 9,3 c.P).Maly dodatek sulfonamidu mieszaniny weglo¬ wodorów (C 12—18), pochodzacych z syntezy Fischer-Tropscfra zapobiega tworzeniu sie pia¬ ny.Przyklad: 30 kg sulfonianu sodowego sul¬ foanilidu mieszaniny weglowodorów o 12—18 atomach wegla z syntezy Fischer-Tropsch'a, 20 kg heksanotriolu, 0,5 kg sulfonoamidu mie¬ szaniny weglowodorów o 12—18 C — atomach wegla z syntezy Fischer-Tropsch'a rozpuszcza sie w 49,5 kg wody mieszajac w temperaturze pokojowej.Wodmy roztwór srodka merceryzujacego i zwilzajacego stanowi ciecz ciemno-brunatna nie- trujaca i niezraca, nie posiada nieprzyjemnego zapachu, jak znajdujace sie w handlu srodki merceryzujace i zwilzajace, wytworzone na pod¬ stawie fenolu.Poza tym posiada te zalete, ze w lugach mer- ceryzujacych pozostaje w stanie rozpuszczonym przez dluzszy czas i nie wykazuje sklonnosci do oddzielania sie lub krystalizacji. PL