2 Opublikowano dnia 17 poidclornlka 1958 r.JO V /.V 4 POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr41270 J^Jr^TST Biuro Projektów Zakladów Przeróbki Mechanicznej Wegla Przedsiebiorstwo Panstwowe *) Katowice, Polska Samoczynny sprzeg obrotowy do wozów kopalnianych Pateftt trwa od dnia 24 stycznia 19*58 r.Przedmiotem wynalazku jest samoczynny sprzeg obrotowy do wozów kopalnianych.Przy wyladowywaniu pociagów z urobkiem, przybywajacych z punktów zaladowczych do podszybia skipowego, pewne korzysci daje wy¬ ladowywanie poszczególnych wozów w taki spo¬ sób, aby wóz mógl sie obracac w wywrocie, nie bedac odpietym od sasiednich wozów pociagu.Mozna to osiagnac, gdy sprzeg laczacy dwa wozy jest obrotowy, to znaczy pozwala on na obracanie jednego wozu gdy drugi wóz stoi.Podczas tego, obracania polaczenie miedzy wo¬ zami powinno byc zachowane.Istnieja rózne konstrukcje sprzegów obroto¬ wych stosowanych do obracania wozów w wy¬ wrocie o 360°. Znahe sprzegi obrotowe posiadaja Jednak szereg niedogodnosci, z których glówna ^jest pracochlonnosc rozpinania tych sprzegów *) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze twórca Wynalazku jest inz. mgr Adolf Hryniewiecki. oraz koniecznosc usuniecia niektórych elementów sprzegu po jego rozpieciu, wskutek czego ele¬ menty te moga byc latwo zgubione.Jezeli wozy ze sprzegami obrotowymi beda Stosowane jednoczesnie do wyladowywania wo¬ zów i do wyciagania ich klatka, to powinny one byc przystosowane do szybkiego spinania i roz¬ pinania, gdyz klatkami mozna wyciagac i opusz¬ czac tyJko wozy pojedyncze, to znaczy rozpiete.Przedmiotem wynalazku jest sprzeg, który usuwa wspomniane niedogodnosci i pozwala na wyladowywanie wozów zaopatrzonych w sprzegi z pociagów nierozpinanych, jak równiez umozli¬ wia, latwe i szybkie rozpinanie wofców do ich transportu klatkami.Osiaga sie to wedlug wynalazku przez zasto¬ sowanie jako elementu laczacego wozy znanego sprzegu automatycznego, np. sprzegu Seharfen- berga, lub Visco — Willisona. Aczkolwiek sprze¬ gi te nie sa sprzegami, obrotowymi, to jednak lacza one samoczynnie dwa wozy przy lekkimiclv zdwenju .sie, a v;rozlac£en:ie .wpz^w odj^wa sie platwo jednym ruchem reki przy warunku, ze wozy zblizone sa do siebie tak, ze sprzeg nie jest rozciagniety. / '< Wynalazek jest blizej wyjasniony na rysunku, przy czym jako element laczacy wozy pokazany jest sprzeg typu Scharfenberga.Gdy moment obracajacy zderzak osiagnie pewna wielkosc, sprezyny zostaja ugiete i cy¬ lindryczna czesc zderzaka moze sie obracac do¬ tykajac sprezyn powierzchnia cylindryczna.Przedmiot wynalazki uwidoczniono na rysun¬ ku, na którym fig. 1 przedstawia sprzeg w Wido¬ ku z góry, fig. 2 — jego przekrój jpodluzr\y wzdluz Italii A — A na fig. 1,'fig.' 3 —l przekrój poprzeczny zderzaka, fig. 4 — dwa wozy ze sprzegiem wedlug wynalazku w polozeniu ^prcejg^ejym,.-'fig*.5 — szczegól sprzegu, a fig. 6. — schemat dzialania dzwigni sprzegu.Gdy dwa wozy sa spiete sprzegiem jeden Z Jych wozów znajduje sie w wywrocie, a drugi stoi na torze obok wywrotu, to podluzna os zde¬ rzaka powinna, zajmowac miejsce,'dsi ,'geóme.- , trycanej i obrotowej wywrotu. Spiete, zderzaki dwóch wozów zajmuja wówczas^pójfózenfe po-" ziome.Podczas zapychania wozów do wywrotu pod zderzakami lUimieszcza sie dzwignie 13, posiada¬ jaca plaskie -zakonczenie. Dzwignia ta Unie¬ mozliwia obracanie sie polaczonych' vz&erzaków,l jak uwidoczniono na fig. 4. Jak wynika z tego « rysumku dzwignia 13 nie przeszkadza przesuwa¬ niu nastepnego wozu, gdyz uchyla sie ona pod naciskiem osi wozu i zajmuje z powrotem polo¬ zenie wlasciwe pod zderzakami pod wplywem ciezaru 14 wywieranego na te dzwignie 13.Gdy wóz w wywrocie .zacznie sie obracac,, to zlaczone sprzegi nie beda sie obracaly, poniewaz ntie pozwala na to dzwignia 13. Wóz obracajacy sie w wywrocie za pomoca sily mechanicznej obracania wywrotu zaczyna sie obracac dookola zderzaka 3, parzy czym wraz z wozem obracaja sie dokola cylindrycznej czesci P zderzaka plas¬ kie sprezyny 11 i 12.Zastosowanie wspomnianych plaskich sprezyn 11 i X2 posiada zasadnicze znaczenie, poniewaz ^zapobiegaja one tendencji zwisania, zderzaka pod dzialaniem ciezaru zderzaja 3 q ile spre¬ zyna 1 jest zbyt slabo naciagnieta; takie .zwisa¬ cie ,zderzafea jest zjawiskiem szkodliwym,. po¬ niewaz .moze; nie nastapic samoczynne spiecie wozftw. .. ' »• • ., ¦',-...,- ' .... .., ¦' Wsjfomniana zdolnosc,zderzaka, przymocowa¬ nego ido wozu za pomoca .zespolu sprezyn, do obracania sie go wzgledem wozu obracajacego sie razem z wywrotem oraz zapewnienie elastycz¬ nego polozenia tego zderzaka dzieki naciskowi 'dwóch plaskich sprezyn, umozliwia jak to za¬ znaczono juz powyzej zastosowanie sprzegu do¬ wolnego typu, to znaczy nie tylko samoczynnego, lecz i sprzejgu laczacego wozy w sposób reczny.Sprzeg wedlug wynalazku pozwala równiez na jednoczesne spinanie wozów zarówno przy wy¬ ladowywaniu ich w wywrocie na podszybiu do skipów z nierozpinanych pociagów, jak i do jWypiagania rozpietych wozcew (w. klatkach wy¬ ciagowych.Wv nowoczesnych wozach kopalnianych wie- *¦ feszycn rozmiSarów, poczawszy od pojemnosci 2,5 lub 3 m8, sprzegi i zderzaki sa zaopatrzone w sprezyny w celu unikniecia szkodliwych twar¬ dych uderzen przy ciagnieniu lub pchaniu wozu.Sprzeg wedlug wynalazku jest zaopatrzony w slaba sprezyne 1, sluzaca do pierwszej amor¬ tyzacji przy ciagnieciu, oraz w podwójna spre/- zyne 2, która zaczyna amortyzowac nacisk ci!$g- ^nienja/^ftn^ic^ 2 jest sciskana za pomoca plytki 4 i 5, na które przy pchkniu"wozu' naciska zderzak 3.Zderzak 3, stanowiacy zarazem kadlub sprzegu samoczynnego, jest umocowany na podwoziu za pomoca ciegna 6, przechodzacego wewnatrz wy¬ mienionego zespolu sprezyn. Przy jednym kon- *'cii"' ciegnsf" 6 *6sa4zohy * jest * W: jego otworze okragly, sworzen 7, przechodzacy równiez przez otwór w kadlubie staliwnego zderzaka 3. Na drugim koncu ciegna 6 nakrecona jest nakretka 8, która stwarza wstepne naprezenie sprezyny. 1.Sprezyna 2 jest równiez zalozona ze wstepnym naprezeniem pomiedzy plytkami 5 i 9. Plytki te opieraja sie w kiertinku poziomym na wycie¬ ciu, w blachach przymocowanych do podwozia.Nalezy zaznaczyc, ze sprezyna 1 oparta jest na zatoczeniu. ciegna 6 za pomoca tulejki 10.Odleglosc miedzy sworzniem 7 ciegna 6 a za¬ toczeniem na drugim koncu dobrana jest tak, ze pomiedzy tulejka 10 a plytka 9, po zmonto¬ waniu sprezyn i zderzaka, pozostawiony jest niewielki luz. Luz ten pozwala na obracanie sie ciegna wraz ze zderzakiem dojkóla swej osi, o ile obracanie, zderzaka, pie jest. utrudnione z innych zewnetrznych przyczyn.. Sprzeg samo¬ czynny jpowiniien zajmowac sjtale ojfcreslone po¬ lozenie, ^y,samoczynne spraeganlie wozów moglo .sia odbywac bez( przeszJcópL'; W tym celu czesc zderzaka P, opierajaca sie o plytke 4, posiada ksztalt c^lmdryczny ze scie- tym| równolegle wzfAuz; cieciw tekami, (fig. 3). — 2 —Zderzak 3 jest utrzymywany w plaskich miej¬ scach scietego cylindra za pomoca dwóch plas¬ kich sprezyn 11 i 12 zamocowanych na podwoziu.Cylindryczna czesc zderzaka ustawiona jest tak, aby obie sprezyny plaskie dotykaly cylin¬ drycznej czesci na scietych plaszczyznach cie¬ ciw. Sprezyny sa zlozone tak, aby po wmonto¬ waniu zderzaka znalazly sie one pod dzialaniem pewnego wstepnego naprezenia. Przy zalozonych sprezynach obracanie zderzaka dokola jego podluznej osi napotyka na opór, zalezny od sily uginajacej sprezyne. PL