2 Opublikowano dnia 10 wrzesnia 1958 r.Ega DIBl Urz edu ;" -.-.- nl owego POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 41171 Dr inz, Henryk Stanislaw Kozlowski Warszawa, Polska KL 21 d\ 55/02 Maszyna elektryczna prqdu zmiennego Patent trwa od dnia 21 wrzesnia 1957 r.Maszyna elektryczna pradu zmiennego wedlug wynalazku ma na celu polaczenie zalet i uniknie¬ cie wad dwóch zasadniczych odmian maszyn tego rodzaju, a mianowicie z wentylacja promieniowa i wentylacja osiowa.Wentylacja promieniowa charakteryzuje sie tym, ze powietrze chlodzace wchodzi do maszy¬ ny z obu jej konców, a wychodzi bocznymi otwo¬ rami w kadlubie. Droga strumieni powietrza jest krótka, jej przekroje duze, wobec czego nie ma potrzeby stosowania jednego duzego wentylato¬ ra, tak jak to bywa przy chlodzeniu osiowym.Kazdy z wentylatorów moze byc wykonany pod postacia lopatek odlanych lacznie z pierscieniami aluminiowej klatki wirnika lub wlutowanych w skuwki, laczace prety uzwojenia wirnika. Ma¬ szyny tej konstrukcji powyzej pewnej wielkosci musza miec dodatkowe chlodzenie swej srodko¬ wej czesci za pomoca kanalów promieniowych, przy czym rozporki w wirniku spelniaja równiez role lopatek wentylatora.Glównymi wadami tej konstrukcji sa skompli¬ kowany i technologicznie niekorzystny ksztalt kadluba z bocznymi otworami, niemoznosc za¬ chowania budowy okapturzonej lub chronionej przy mocowaniu silnika za pomoca lap do sciany lub sufitu oraz zle chlodzenie rdzenia i zwiazane z tym silne nagrzewanie czesci uzwojenia polo¬ zonej w zlobkach w maszynach bez kanalów promieniowych. To ostatnie zmusza do stoso¬ wania tylko krótkich rdzeni, a wiec powieksza liczbe srednic tprodukowanych maszyn. Kanaly promieniowe wprawdzie usuwaja te wade, lecz sa drogie wymagajac przymocowania rozporek na kazdym zebie statora i wirnika. Poza tym zajmujac miejsce objete przez zwoje, sa powodem zwiekszenia dlugosci zwoju, a wiec ciezaru mie¬ dzi i strat w niej.Jako gl.ówne wady konstrukcji z wentylacja osiowa mozna wymienic potrzebe stosowania wentylatora o duzej srednicy do przepychania powietrza przez cala dlugosc maszyny co po¬ woduje dodatkowy koszt, wydluzenie maszyny i zmniejszenie wspólczynnika bezpieczenstwa ruchu oraz wieksze nagrzewanie sie jednego konca maszyny (chlodzonego juz nagrzanym po¬ wietrzem), którego temperatura decyduje o wy¬ trzymalosci izolacji.W konstrukcji wedlug wynalazku powietrze chlodzace wchodzi tak, jak przy wentylacji pro¬ mieniowej z obu stron maszyny. Tarcze lozysko¬ we i oslony sa uksztaltowane tak, ze powietrze po omyciu czól wchodzi z jednego konca maszy¬ ny do jednych, a z drugiego do innych kanalów, chlodzi rdzen i nastepnie uchodzi na zewnatrz.Kanaly te sa utworzone w znany sposób przez uklad pakietów wielobocznych blach z rogami scietymi lukowo, polegajacy na wzajemnym przekreceniu pakietów tak, aby ich rogi .wyzna¬ czaly wielozwojna linie srubowa lub srubowa lamana.Na fig. 1 rysunku uwidoczniono widok jednego z licznych mozliwych rozwiazan konstrukcyjnych maszyny wedlug wynalazku od strony konca walu, a na fig. 2-jej przekrój podluzny. Powietrze wchodzi do kanalów przez dwa dolne otwory z kazdej strony maszyny, a uchodzi przez dwa górne. Sumaryczny kat przekrecenia pakie¬ tów jest w tym przypadku równy 180 stopni.Mozna jednak uksztaltowac maszyne inaczej, np. tak, aby powietrze wchodzilo z kazdej strony w oo drugi kanal. Sumaryczny kat skrecenia pa¬ kietów kwadratowych blach powinien byc katem prostym lub jego wielokrotnoscia ze wzgledu na symetrie magnetyczna rdzenia.Maszyna o konstrukcji wedlug wynalazku po¬ siada szereg zalet. Nie wymaga ona stosowania wentylatora o srednicy wiekszej niz srednica wirnika, temperatura obu konców maszyny jest jednakowa, chlodzenie czól jest tak dobre, jak przy wentylacji , promieniowej, a rdzenia jak przy wentylacji osiowej.Kadlub maszyny jest zupelnie prosty i moze byc wykonany jako nie wymagajacy obróbki plaszcz blaszany, obcisniety na rogach pakietów.Poza tym dlugosc rdzenia nie jest praktycznie ograniczona przez temperature, co zmniejszy liczbe srednio serii typów produkowanych ma¬ szyn i pozwoli na budowe silników ksztaltu „dlu¬ giego" o malym GD2, rogi kwadratów blachy beda wykorzystane jednoczesnie jako powierz¬ chnia chlodzona, jako droga strumienia magne¬ tycznego i jako oparcie o kadlub. Kanaly wen¬ tylacyjne moga byc przedmuchiwane lub prze¬ czyszczane bez rozbierania maszyny, poniewaz kazdy z nich ma wylot na zewnatrz. Tej zalety nie ma zadna inna konstrukcja budowy prze¬ wietrzanej. Wreszcie przy odpowiednim uksztal¬ towaniu, kazdy kanal powietrzny moze miec wlot i wylot na innym poziomie, co powoduje, ze maszyna podczas postoju szybko sie chlodzi ciagiem naturalnym, a wiec jest przydatniejsza na czeste wlaczanie.Aby dokladniej wyrównac rozklad tempera¬ tury wzdluz maszyny mozna robic poszczególne pakiety nie jednakowej dlugosci np. jesli tem¬ peratura w srodku dlugosci rdzenia jest najwyz¬ sza, to mozna ja obnizyc przez danie w, srodku rdzenia pakietów o mniejszej liczbie blach, przez co powieksza sie powierzchnia chlodzaca na jed¬ nostke dlugosci,maszyny w tym miejscu, zweza sie tam tez kanal, powieksza sie szybkosc po¬ wietrza, a wiec i wspólczynnik oddawania ciepla.Mozliwym jest równiez w wyjatkowych wa¬ runkach, zastosowanie w takiej .maszynie kana¬ lów promieniowych, jako dodatkowego srodka obnizenia temperatury. PL