Opublikowano dnia 21 kwietnia 1958 r. * *%£„ 3M i ML IbibliotekaI'^ Urzedu Potsntowego POLSKIE) RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 40769 Kiv*9 o, 38 Z VEB Hartmetalliuerk Immelborn Imraelborn/Thur., Niemiecka Republika Demokratyczna Nóz oprawkowy dla plytek nozowych Patent trwa od dnia 2. marca 1957 r.Wynalazek dotyczy noza oprawkowego dla plytek nozdwyeh, wykonanych najkorzystniej z materialów wyjatkowo odpornych na zuzywa¬ nie sie, a uwlaszcza noza tokarskiego, przy czym swiadomie unikajac lutowania za pomoca pro¬ stego elementu mechanicznie mocujacego, uzys¬ kuje sie niezawodne zamocowanie oraz latwa i szybka wymiane plytki nozowej.Narzedzia tokarskie znanej konstrukcji posia¬ daja tylko czesc ottrza wykonujaca wlasciwa prace skrawania zaopatrzona w plytke nozowa z, materialu wyjatkowo odpornego na zuzywanie sie, podczas gdy trzonek noza. wykonany jest z taniego materialu. Lutowanie, stosowane przewaznie do mocowania plytek nosowych na trzonku noza, posiada jednak caly szereft *•* ladniczych wad, pomijajac jut to* ze niektóre z nowoczesnych materialów narzedriowych lu¬ tuje sie bardzo zle, a wiec lutowanie plytek no¬ zowych z takich materialów narzedziowych jest z góry wykluczone. Z tych to wzgledów w prze¬ szlosci nie brakowalo propozycji, majacych na celu unikniecie lutowania przy tego rodzaju na¬ rzedziach. W ten sposób bylo np, zapropono¬ wane osadzanie plytki nozowej w odpowiednim wybraniu w trzonku noza i mocowanie jej sa pomoca docisku. Wada tego sposobu mocowania jest to, ze zamocowanie jest malo pewne i ze elementy mocujace zajmuja duzo miejsca, przez co jest hamowany splyw wióra, a obserwacja przebiegu skrawania jest utrudniona. Byly rów¬ niez czynione propozycje osadzania plytki nozo¬ wej w przecietym wybraniu w ksztalcie ogona jaskólczego w trzonku narzedzia i tam zaciska¬ nie jej za pomoca sruby. Wreszcie znane sa rów¬ niez narzedzia, w których plytka nozowa moco¬ wana jest za pomoca klina. Tego rodzaju na¬ rzedzia sa podatne na uszkodzenia, gdyz wy¬ stepujace w nich zamocowanie plytki nozowej, oparte na tarciu, nie zawsze odpowiada wszyst¬ kim stawianym mu wymaganiom. Z kolei wspól¬ na wada tych wszystkich narzedzi jest to, ze plytki nozowe w czasie skrawania sa zginane pod dzialaniem glównej sily skrawajacej, co przy stosowaniu plytek nozowych z weglików spiekanych i materialów ceramicznych, a zwlasz¬ cza przy niemoznosci calkowitego unikniecia malych nieplaskosci powierzchni ich przyloze-nia, zwlaszcza przy wiekszych naciskach skra¬ wania prowadzi do pekania plytek. Aby te,wade usunac, umieszcza sie styczne plytki nozowe w nozu oprawkowym.Znane sa juz noze oprawkowe, spelniajace to zalozenie; w nozach takich plytki nozowe róznych ksztaltów zostaja osadzone w przecie¬ tym wybraniu, odpowiadajacym ksztaltowi plyt¬ ki i wykonanym na czole noza oprawkowego i nastepnie zacisniete za pomoca sruby. Wada tych narzedzi jest to, ze przy wykorzystaniu mozliwosci uzycia kazdej krawedzi, ogranicza¬ jacej powierzchnie czolowa plytki nozowej, jako ostrza glównego, mozna pracowac nimi tylko przy ujemnych katach skrawania. Wreszcie po¬ czynione byly jeszcze propozycje wykonywania plytek nozowych w ksztalcie ostroslupa scietego zbieznego w kierunku glównej sily skrawajacej i osadzania ich wraz ze zbieznym w tym samym kierunku klinem nastawczym w widelkowatym, otwartym w kierunku obrabianej czesci, stozko¬ wym wybraniu noza oprawkowego.Specjalnie niekorzystnym jest przy tym to, ze wytwarzanie plytek nozowych nadajacych sie do tego rodzaju narzedzi jest bardzo drogie, zwlasz¬ cza wówczas gdy plytki nozowe sa wykonywane z takich nowoczesnych materialów narzedzio¬ wych, uzyskiwanych w metalurgii proszków, jak wegliki spiekane i materialy ceramiczne, a to dlatego, ze z punktu widzenia techniki prasowa¬ nia potrzebne sa wówczas liczne, stosunkowo drogie, operacje technologiczne dla nadania plytce nozowej wymaganego ksztaltu.Wynalazek ma na celu usuniecie wszystkich tych niedogodnosci, przy czym osiagnieto to w ten sposób, ze w widelkowatym wyfrezowaniu na czolowej powierzchni noza, otwartym w kie¬ runku obrabianej czesci maszynowej i zweza¬ jacym sie ku dolowi, osadzony jest przesuwnie klinowy element zaciskajacy, zaopatrzony w wy¬ branie, przeznaczone do osadzenia i podparcia plytki nozowej.Zaciskanie plytki nozowej odbywa sie na za¬ sadzie dzialania klina, na który dziala sila skrawania. Istnieje równiez mozliwosc, ze dla zacisniecia plytki nozowej element zaciskajacy zostaje wciagany w zwezajace sie ku dolowi wyfrezowanie, za pomoca dowolnego elementu mocujacego, np. sruby. Zgodnie * wynalazkiem umieszczenie plytki nozowej w nozu oprawko¬ wym powoduje, ze wraz z wzrastajaca sila skra¬ wania osiaga sie coraz lepsze zacisniecie plytki, dzieki czemu zostaja w znacznym stopniu wy¬ eliminowane szkodliwe drgania na ostrzu wsku¬ tek unikniecia naprezen gnacych. Dalsza zaleta konstrukcji noza oprawkowego, zgodnej z wy¬ nalazkiem, jest mozliwosc stosowania stosunko¬ wo tanich, znajdujacych sie w handlu plytek nozowych.Specjalna; zaleta jest równiez stosunkowo pro¬ sta budowa noza oprawkowego, dzieki czemu zapewnione jest proste i tanie jego wykonanie.Równiez unikniecie zajmujacych wiele miejsca elementów mocujacych wplywa bardzo korzyst¬ nie na moznosc obserwowania przebiegu skra¬ wania.Dalsza cecha wynalazku jest to, ze na elemen¬ cie zaciskanym, sluzacym do osadzenia, podpar¬ cia i zamocowania plytki nozowej, wykonano wystep w ksztalcie listwy, wchodzacy w prze¬ widziany dla niego rowek wykonany w wybra¬ niu, przeznaczonym do osadzenia elementu za¬ ciskajacego i plytki nozowej; dzieki temu zapo. biezono bocznym przesunieciom elementu za¬ ciskajacego, a zwlaszcza wypadaniu jego przy zmianie plytki nozowej. W celu uzyskania moz¬ nosci nastawiania plytki nozowej w stosunku do wysokosci klów, istnieje w elemencie zacis¬ kajacym przestawny opór, na przyklad sruba.Dobrze jest równiez, aby na nozu oprawkowym umiescic lamacz wiórów oraz aby powierzchnie przylozenia ponizej ostrza glównego wylozyc materialem odpornym na zuzywanie sie.Na rysunku uwidoczniono schematycznie przy¬ klad wykonania noza oprawkowego, wedlug wynalazku, przy czym: fig. 1 — przedstawia w widoku z góry nóz oprawkowy z osadzona w nim plytka nozowa; fig. 2 — przekrój przez ostrze noza oprawkowego wedlug fig. 1; fig. 3 — widok z przodu noza oprawkowego w kierunku A — B z fig. 1 i miejscowy przekrój i fig. 4 — widok z boku elementu zaciskajacego.Na rysunku oznaczono cyframi: 1 — nóz oprawkowy, który na powierzchni czolowej ma wybranie 2, w którym umieszczony jest prze¬ suwnie element zaciskajacy 5, wyposazony w wybranie 4, sluzace do osadzenia i podparcia plytki nozowej 3; cyfra 6 — rowek wykonany w wyfrezowaniu noza, w który wchodzi wy¬ step w ksztalcie listwy 7; cyfra S — srube. - PL