Opublikowano dnia 12 sierpnia 1958 r. biblioteka! Urzedu Patentowego POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 40730 Mieczyslaw Gorzuchowski Lódz, Polska KI. 43 m, 17- ALajjÓA\QO Liczydlo plaskie Patent trwa od dnia 4 marca 1957 r.• Wynalazek dotyczy liczydla plaskiego z obroto¬ wymi tarczami.Znane sa dwa rodzaje liczydel plaskich z obro¬ towymi tarczami, pierwsze z nich o budowie bar¬ dzo prostej wymagaja jednak ciaglej uwagi rachu¬ jacych ze wzgledu na to, ze nie przerzucaja dziesiatek, natomiast drugi rodzaj tych liczydel o bardziej skomplikowanej budowie, posiada te wade, ze nie mozna na nich przeprowadzac odej¬ mowania.Przedmiotem wynalazku jest liczydlo o wzgled¬ nie prostej budowie, na którym mozna dokonywac tak dodawania, jak i odejmowania przez zwykle pokrecanie tarcz, przy czym wyniki dzialania od¬ czytuje sie bezposrednio w okienkach wycietych w pokrywie.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony przy¬ kladowo i schematycznie na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia widok liczydla plaskiego z za¬ lozona pokrywa, fig.- 2 — liczydlo plaskie w wido¬ ku z góry, z czesciowo zdjeta pokrywa oraz z czesciowo wyjetymi tarczami obrotowymi, a fig. 3 — liczydlo plaskie w przekroju wzdluz linii A—A na fig. 2.W dnie 1 pudla zamocowane sa trzpienie 2, na których osadzone sa obrotowo slupki cylindryczne 3 z przymocowanymi do nich pokretnymi kólkami zebatymi 4 o dziesieciu zebach, tarczami liczbo¬ wymi 5 o liczbach od 0 do 9 umieszczonych obwo- dowo, kólkami zebatymi 6 oraz pojedynczymi zebami 7. Pomiedzy trzpieniami 2 w dnie 1 osa¬ dzone sa trzpienie 8, na których umocowane sa obrotowo kólka pieciozebowe 9, zazebiajace sie z lewej strony z kólkami zebatymi 6, a z prawej strony — z pojedynczymi zebami 7, przy czym kólka zebate 6 i zeby pojedyncze 7 sa umocowane na slupkach 3, na przemian na róznej wysokosci.W dnie 1 osadzone sa równiez trzpienie 10; na których umocowane sa odchylnie dzwignie dwu- ramienne 11 z wybrzuszeniami 12 i 13 oraz zebami 14. Wybrzuszenia 12 wchodza w przestrzen miedzy zebami kólek 9, a wybrzuszenia 13 wchodza w przestrzenie miedzy zebami kólek zebatych 6 i bedac dociskane za pomoca sprezynek 15 spel¬ niaja role stabilizatorów, natomiast zeby 14 dzwigni 11 przy ich podnoszeniu sie spelniaja role hamulców.Uklad liczydla jest pomyslany do sumowania i odejmowania w zlotych i groszach, przy czymgórny rzad slupków jest przeznaczony do liczenia zlotych, a rzad dolnych slupków do liczenia gro¬ szy, z tymlze liczba''górnych slupków jest zalezna od maksymalnej liczby, do której jest przezna¬ czone liczydlo. Dolny rzad slupków zawiera ich tylko trzy, przy czym zab pojedynczy 7 lewego slupka 3 zahacza o dzwignie dwuramienna 16 osa¬ dzona na trzpieniu *17, przyciskana za pomoca sprezynki 18 i dotykajaca swym drugim koncem dzwonka 19.Prawe kólka zebate 6 górnego i dolnego rzedu slupków 3 sa hamowane za pomoca jednoramien- nych dzwigni Ha, natomiast ostatnie lewe kólko górnego rzedu nie posiada wybrzuszenia 12, a slu¬ pek, na którym kólko to jest osadzone, nie po¬ siada pojedynczego zeba 7, jak równiez kólka zebate 6 dwóch ostatnich lewych slupków nie sa zlaczone za pomoca kólka 9. • Pudlo posiada pokrywe 20 z otworami na slupki 3 oraz z wglebieniami okraglymi 21, w których obracaja sie pokretne kólka zebate 4.W pokrywie 20 wykonane sa okienka 22, w któ¬ rych widoczne sa cyfry naniesione na tarczach 5, natomiast we wglebieniach 21 naniesione sa cyfry od 1 do 9, rózniace sie barwa od liczb naniesio¬ nych na tarczach 5, przy czym przy ostatnim le¬ wym okienku 22 nie ma wglebienia 21 oraz kólka pokretnego 4, a cyfry na'tarczy 5 sa umieszczone w odwrotnym kierunku. Na pokrywie 20, przy liczbach dziewiec naniesionych we wglebieniach 21, umocowane sa preciki oporowe 23, o które opiera sie palec obracajacy pokretne kólko ze¬ bate 4.Do pudla przymocowane sa odchylnie pod¬ pórki 24 umozliwiajace ustawienie pudla w polo¬ zeniu poclfylym.Sposób poslugiwania sie liczydlem wedlug wy¬ nalazku opisano ponizej. Po wlozeniu palca miedzy zeby pokretnego kólka zebatego 4 na zadana liczbe pokreca sie nim w prawo przy do¬ dawaniu az do oporu palca o pret oporowy 23, natomiast przy odejmowaniu wklada sie palec do wycietego okienka 22 i obraca kólko zebate 4 w lewo do zadanej liczby odejmowanej, przy czym przy kazdych dziesiatkach pojedyncze zeby 7 przekrecaja sasiedni lewy slupek 3 o jeden zabek, czyli o jedna cyfre.Przy poslugiwaniu sie dolnymi pokretnymi kól¬ kami zebatymi 4 przeznaczonymi do liczenia gro¬ szy, przy kazdej setce groszy w lewym okienku. 22 widoczne sa zlote od 1 do 9, które przy osta¬ tecznym rachunku nalezy uwzglednic przez pokre¬ cenie prawym kólkiem pokretnym 4 górnego rzedu. Przy przekroczeniu sumy dziesieciu zlotych pojedynczy zab 7 powoduje dzwonienie dzwonka 19, co wymaga pokrecenia o jedna cyfre przed¬ ostatnim prawym kólkiem pokretnym 4 górnego rzedu. PL