Opublikowano dnia 31 stycznia 1958 r.POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 40609 KI.IffcY Zr/w 49 d/2/02— Centralne Biuro Konstrukcyjne Obrabiarek *) Przedsiebiorstwo Panstwowe Wyodrebnione Pruszków, Polska Urzadzenie do odciqianla ciezkich czesci obrabiarek, zwlaszcza tokarek karuzelowych przy pionowym przesuwaniu tych czesci Patent trwa od dnia 6 czerwca 1956 r.Dla odciazenia czesci obrabiarek karuzelo¬ wych, jak suporty ,belki, suwaki itp., przy ich przesuwie pionowym stosuje sie rózne srodki, np. przeciwciezary, sprezyny, hydraulike lub pneumatyke.Tego rodzaju odciazenie, np. za pomoca prze¬ ciwciezaru, posiada te wade, ze przeciwciezar powinien miec taka sama wage, jak odciazana czesc, co zwieksza naciski jednostkowe na pro¬ wadnicach belki podczas przesuwu w kierun¬ ku pionowym (w przypadku, np. odciazania suwaka, suportu górnego tokarki karuzelowej).Sprezyny zas, stosuja sie przy niewielkim unoszonym ciezarze i przy niewielkim przesu¬ wie odciazonej czesci obrabiarki; przy zasto¬ sowaniu hydrauliki niezbedne jest urzadzenie hydrauliczne z silnikiem i pompa, utrzymujace *) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze wspól¬ twórcami wynalazku sa inz. mgr Mikolaj Fili¬ powicz i inz. mgr Edmund Szumilas. stale cisnienie, a przy pneumatyce — odpo¬ wiednie urzadzenie do wytwarzania sprezonego powietrza lub obecnosc instalacji pneumatycz¬ nej w danym zakladzie.Pneumatyczno-hydrauliczne urzadzenie we¬ dlug wynalazku, do odciazania ciezkich czesci, przesuwanych pionowo, posiada nastepujace zalety: a) pozwala na odciazenie czesci o znacznym ciezarze i dlugosci przesuwu, b) ciezar urzadzenia jest nieznaczny w stosun¬ ku do ciezaru odciazanej czesci, c) zbyteczna jest instalacja do wytwarzania ko¬ niecznego cisnienia w cylindrze odciazaja¬ cym oraz d) niezaleznosc dzialania urzadzenia od sieci elektrycznej, instalacji pneumatycznej itp.Przedmiot wynalazku jest przykladowo uwi¬ doczniony na rysunku, na którym fig. 1 przed¬ stawia urzadzenie do odciazania w przekroju osiowym z wskaznikiem oleju, a fig. 2 —wskaznik oleju w przekroju wraz z zaworami zabezpieczajacymi^w wiekszej podzialce.Pneumatyczno-hydrauliczne urzadzenie dziala na zasadzie prawa Boyle'a i Moriotte'a. Sta¬ nowi go zespól wspólsrodkowo zlozonych rur, ustawionych pionowo, z których jedna ze¬ wnetrzna jest cylindrem 1 (fig. 1) na sprezony gaz szlachetny lub azot, dalej — druga, znajdu¬ jaca sie w samym srodku — cylinder 20 i wreszcie trzecia cylinder odciazajacy 3. Gaz wywiera cisnienie na olej, który przez rurke 2, prowadzaca od zaworu kulkowego 16, (fig. 2) umieszczonego u spodu cylindra 1, przetlacza sie do cylindra 20 i przez otwór 17 w sciance u dolu tego cylindra — do cylindra odciaza¬ jacego 3, przymocowanego do czesci odciaza¬ nej 4. Przy przesuwaniu sie czesci ruchomej 4 obrabiarki w dól"— olej z cylindra 3 przecho¬ dzi przez otwór 17, cyfinder 20 i rurke 2 do cy¬ lindra 1, a przy przesuwaniu sie w góre — od¬ wrotnie z cylindra 1 do cylindra 3.Róznica wielkosci sily odciazajacej w dol¬ nym i górnym polozeniu czesci ruchomej 4 za¬ lezy od stosunku objetosci cylindra 1 do obje¬ tosci cylindra 3, oraz od zastosowanego cisnie¬ nia gazu w cylindrze 1. Uzupelnienie gazu w cylindrze 1 jest zbyteczne.Cylinder 20 posiada w dolnym koncu tlok 5, który przez scianki cylindra 20 jest umocowa¬ ny do nieruchomej pokrywy 6 urzadzenia, zwia¬ zanej przez scianki cylindra 1 z czescia 22 obra¬ biarki, np. z górnym suportem tokarki karuze¬ lowej.Napelnianie cylindra 1 gazem i olejem od¬ bywa sie w nastepujacej kolejnosci: najpierw tloczy sie olej za pomoca pompki 23 przez otwór 18 w wskazniku i kulkowy zawór 19, (fig. 2) dopóki poziom jego nie bedzie widocz¬ ny w dolnej czesci rurki 8 wskaznika, nastep¬ nie zas ta sama droga napelnia sie cylinder 1 sprezonym azotem lub gazem szlachetnym do potrzebnego cisnienia, po czym dalej tloczy sie olej do poziomu 24, przy którym odciazona czesc 4 znajduje sie w górnym polozeniu.Dla zabezpieczenia oleju znajdujacego sie w cylindrze 3 przed utlenianiem, które moglo¬ by nastapic przy bezposrednim kontakcie po¬ wietrza ze scianami, przez otwory 14 w pokry¬ wie 6 cylindrów, napelnia sie komore 12 na¬ okolo cylindra 3, komore 13 naokolo cylindra, obejmujacego komore 12, oraz przez otwór 26 komore 21, wytwarzajaca sie pod tlokiem 5, przy czym podczas ruchu czesci ruchomej 4 w dól, w komorach 12 i 21 wytwarza sie próz¬ nia, na skutek czego czesc oleju z komory 13 przechodzi do tych komór i zapelnia je.W wypadku remontu cylindrów odkreca sie wkret 15 co powoduje zamkniecie kulkowego zaworu 16^ który odcina doplyw oleju do cy¬ lindrów 20 i 3.Okresowe uzupelnienie oleju w cylindrze 1 odbywa sie za posrednictwem mechanicznej lub recznej pompki 23 przez otwór 18 w wskaz¬ niku i kulkowy zawór 19, a dla sprawdzenia poziomu oleju sluzy wskaznik 7. Do rurki 8 wskaznika doprowadza sie olej przez otwór 9, a gaz przez rurke 10. W przypadku pekniecia rurki 8 zamyka sie zawór 11, zabezpieczaja¬ cy przed opróznieniem sie cylindra 1.Na fig. 1 podano poziom 24 oleju przy gór¬ nym polozeniu ,suwaka, oraz poziom 25 przy maksymalnie wysunietym suwaku. PL