Opublikowano dnfa 20 grudni* 1987 r.POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 40390 KL 63 h, 5/01 VEB Mifa-Wcrk Sangerhausen Sangerhausen, Niemiecka Republika Demokratyczna Zlqcze tulejowo i sposób jego wyrobu Patent trwa od dnia 29 listopada 1954 r., Do celów kanalizacyjnych laczy sie ze soba dwie do siebie dotykajace rury, za pomoca piers¬ cienia z masy plastycznej lub pólplastycznej np. kauczuku, igl*ny itp. i przy wytwarzaniu tego' polaczenia sciska sie za pomoca obejmujacego Je mankietu. Po zesztywnieniu masy zdejmuje sie mankiet tak, ze masa plastyczna, czy pólplas- tyczna jest naprezana przy przenoszeniu sil roz¬ ciagajacych, sciskajacych lub skrecajacych, co w niektórych przypadkach wymaga zastosowania bardzo nieforemnych zlacz.Znane jest równiez laczenie stykajacych sie ze soba rur, za pomoca pierscienia z cementu, masy bitumicznej itd. w ten sposób, ze wytworzona z papieru lub prasowanej masy papierowej forma obejmujace zlacze i posiadajaca duzy otwór zo¬ staje napelniana masa laczaca. Obydwa brzegi tamy sa w tym przypadku zawiniete dla boczne¬ go ograniczenia wypelnionej przestrzen'. Równiez W tym przypadku wytrzymalosc zlacza nie jest przez forme podwyzszona, a tylko ograniczona zaowtóczo wytrzymaloscia pierscienia polacze¬ niowego, na skutek czego, ten ostatni musi byc odpowiednio mocno zwymiarowany, co jednak przeszkadza w stosowaniu takiego polaczenia w rowerach i motocyklach.Do tych ostatnich celów przewiduje sie polacze¬ nie tulejowe przez wzajemne wpuszczenie w sie¬ bie konców rur, które maja byc ze soba polaczo¬ ne, przy czym srednica jednego z tych dwóch za¬ konczen musi byc zmniejszona w stosunku do wlasciwej srednicy rury, podczas gdy drugie za¬ konczenie otrzymuje dwustopniowe rozszerzenie, tak, aby mozna bylo te dwa zakonczenia wza¬ jemnie w siebie wstawic bez zadnego trudu.W tym przypadku obrzeze kazdej rury winno przylegac na plask do scianki drugiej rury, ale miedzy tymi przylegajacymi do siebie strefami pozostaje przestrzen pierscieniowa, która wypel¬ nia sie materialem wiazacym np. syntetyczna zywica lub syntetyczna guma, tak aby cienka warstwa materialu wiazacego byla tylko na¬ razona na przesuniecie i mogla dlatego przenosic duze sily. Dla wytworzenia polaczena powlekasie materialem wiazacym zewnetrzna powierzch¬ nie wewnetrznej czesci rurowej, po czym wsuwa sie zakonczenia rur jeo&o w drugie. Przy tej czynnoscfe nie jest do unikniecia, aby brzeg za¬ konczenia rury zewnetrznej nie'zgarnal z powro¬ tem nalozonej juz warstwy materialu wiazacego i wtedy przestrzen pomiedzy obydwoma zacho¬ dzacymi na siebie zakonczeniami rur bedzie tylko niezupelnie wypelniona materialem wiazacym, przez co takie polaczenie moze byc niepewne.Aby uniknac opisanych powyzej niedogodnosci znanych polaczen tulejowych, przy których zbli¬ zone ido siebie czesci sa przytrzymywane razem za pomoca nie metalowego srodka wiazacego, wedlug wynalazku ten srodek wiazacy zostaje wtloczony z duza sila w przestrzen pomiedzy laczonymi czesciami, przez przewidziany w tym celu otwór w czesci zewnetrznej polaczenia ¦ tu¬ lejowego.Na rysunku przedstawiono przykladowe roz¬ wiazania wedlug wynalazku. Na rysunku tym fig. 1 przedstawia dwie wzajemnie stykajace sie ze soba rury z nasunieta tulejka zlaczeniowa, f4g. 2 — dwie rury, których konce zostaja wza¬ jemnie w siebie wstawione, fig. 3 — rure z wsu¬ nietym w nia trzpieniem, fig. 4 — podobne po¬ laczenie tulejowe jak na fig. 1 w którym jednak konce rur i tuleja posiadaja wgniecenia do wew¬ natrz lub zewnatrz, fig. 5 — dolaczenie rury do konca innej rury za pomoca tulejowego lacznika katowego, oraz urzadzenie do przytrzymywania rur podczas wtlaczania materialu wiazacego, fig. 6 — przylaczenie dwóch rur do glówki kierow¬ niczej ramy rowerowej.Wedlug fig. 1, miejsce styku zakonczen oby¬ dwóch rur b i c przykryte jest tuleja d, przy ezym miedzy nia i obydwoma* zakonczeniami rur utworzona jest waska przestrzen a, w która wtlacza sie pod duzym cisnieniem material wia¬ zacy np. sztuczna gume lub mieszanine tworzyw sztucznych przez przewidziany w tym celu w srodku tulei otwór e. Otwór ten moze byc maly. Wystarcza w-tym-celu waska szpara. Aby materia! wiazacy przy wtlaczaniu nie byl wy¬ tlaczany na koncach tulei moze byc ona na koncach zamknieta np. jak z prawej strony na fig. 1 przez zawiniecie krawedzi h lub jak po- -kazano z lewej strony fig. 1 przez wsuniecie ;|^M«i«lcowanie rurowej obejmy /, której jezdna ¦Ikaaf&^i o wchodzi w przestrzen a i ustala wspólsrodkowo zakonczenie tulei d.Na fig. 2 konce dwóch rur i ora* k posiadajace rózna srednice sa wsunieta jedstt w drugi.Przestrzen a miedzy tymi zakonczeniami jest ograniczona w kierunku osiowym za pomoca j.rzyspawanych do rury k pierscieni l oraz m, które jednoczesnie ustalaja wspólsrodkowo wzgledem siebie te zakonczenia. W poblizu srod¬ ka odcinka zawartego miedzy tymi pierscienia¬ mi znajduje sie w rurze zewnetrznej i otwór e do wtlaczania materialu wiazacego.Na fig. 3 pokazane jest polaczenie miedzy rura n i trzpieniem o czesci p, w zasadzie po¬ dobne do pokazanego na fig. 2, przy czym jednak krawedz rury n spoczywa na nasadce q czesci p i jest przez nia ustalona wspólsrodkowo pod¬ czas gdy wolny koniec trzpienia o posiada na¬ pawany pierscien r spelniajacy podobne zadanie jak nasadka q i zamykajacy przestrzen a na wolnym koncu trzpienia o.Na fig. 4 obydwa konce tulei 4' sluzacej do polaczenia stykajacych sie konców rur b' i c' i obejmujacej ich zakonczenia sa tak zawiniete; ze przestrzen a jest w kierunku osiowym dwu¬ stronnie zamknieta i moze byc calkowicie wy¬ pelniona przez wtloczony otworem e material wiazacy. Aby polepszyc przeniesienie duzych sil z jednej rury- na tuleje d' i nastepnie z tej tulei na druga rure, zakonczenia rur b' i c\ jak i tuleja d' sa zaopatrzone w wtloczenia s, s\ t sluzace do przenoszenia sil ciagnacych przez wtloczenia pierscieniowe, a sil skrecajacych przez wtloczenia wzdluzne. Przez tego rodzaju podwyzszenia i wglebiania powierzchni scianek przestrzen a zostaje miejscowo pogrubiona wzglednie w pewnych przypadkach scieniona warstwa materialu wiazacego, co znacznie po¬ lepsza chwyt materialu wiazacego w stosunku do rur i tulei.Na fig. 5 pokazano sposób polaczenia rury u' ze scianka boczna innej rury u za pomoca od¬ powiednio uksztaltowanej tulei katowej v.W tym przypadku rura u* wchodzi z pewnym luzem w rurkowa czesc tulei v. Aby utrzymac rure i tuleje we wlasciwym wzajemnym polo¬ zeniu sa one uchwycone rajedzy szczeki to zwiazane ze soba przesuwnie dwoma kolkami.Szczeki te posiadaja wglebienia w które wsta¬ wia sie czesci ramy rurowej podlegajace pola¬ czeniu, stozek wlewowy W do doprowadzania masy wiazacej.do otworu e przestrzeni o» oraz urzadzenie do przytrzymywania pompki tlocza¬ cej.Podczas gdy rura u na fig. 5 przechodzi lekko przez tuleje v, glówka kierownicza y na fig. Cl posiada w miejscach podlaczenia rur x \ ,'#¦ rurowe odgalezienia sluzace jako tulejki lacze* niowe, w które wchodza luzno konce rur x i £ tak, aby mogly byc polaczone materialem wia- — 2 —tacym wtlaczanym przez otwory e w przestrzen g. Pglutowane pierscienie z i z* oraz zawinie- ^ cia H' ograniczaja przestrzenie a w kierunku osiowym. Zawiniecia h" wykonuje sie pózniej.Chociaz opisane polaczenia moga byc przede wszystkim zastosowane przy ramach rowerowych ' ! motocyklowych, moga byc one równiez uzyte do innych przedmiotów w szczególnosci takich, które skladaja sie z rur np. przy nadwoziach, podwoziach, meblach rurowych.Do wtlaczania plynnej lub ciastowatej masy sztucznej najlepiej jest przytrzymywac przewód doprowadzajacy do tworzonego zlacza, za po¬ moca klamer, haków lub innych srodków po¬ mocniczych, tak aby przeciwdzialac cisnieniu zwrotnemu wtlaczanej masy. Przy tym jednak, przewód doprowadzajacy mase sztuczna nic moze zamykac otworu e. Równiez powietrze znajdujace sie w przestrzeni a miedzy czesciami juz podlegajacymi polaczeniu musi miec moznosc uiscia podczas procesu wtlaczania i to czescio¬ wo na koncach tulei, a czesciowo przez otwór e.Opisane polaczenie posiada wyjatkowo duza wytrzymalosc. W polaczeniu wykonanym dla celów doswiadczalnych wcale nie zostalo ono zmienione nawet przy naprezeniu, które spo¬ wodowalo zwezke i wkoncu zerwanie rury.Opisane polaczenie jest poza tym chronione przed korozja wywolana zjawiskami elektroli¬ tycznymi. Polaczenie to moze byc wykonane przy normalnej temperaturze otoczenia, lub przy lekkim podgrzaniu'czesci rurowych, wobec czego nie sa one narazone na oslabienie na skutek wysokiego ogrzewania. PL