Opublikowano dnia 31 pazdziernika 1957 r. tlS&t J& /OO POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 40306 KL 66 b, 15 Zbigniew Ulatowski Skolimów, Polska Marian Onufrowicz Warszawa, Polska Urzqdzenia do formowania jelit w sposób ciqgly Patent trwa od dnia 2 lutego 1957 r.Znane sa sposoby wytwarzania sztucznych jelit za pomoca dyszy pierscieniowej i koniecz¬ nosc wprowadzania kapieli do wnetrza formuja¬ cego sie jelita. Znane sa równiez rózne odmiany konstrukcji dysz, ich usytuowania w kapieli, sposobów wprowadzania kapieli do jelita oraz urzadzen do rozciagania jelita w poprzek i skladania go w plaska tasme, oraz kierowanie wylotu dyszy w dól, aby umozliwic uchodzenie gazów z jelita i dosc skomplikowana obudowa dysz, ulatwiajaca usuwanie gazów z jelita. Do rozciagania jelita w kierunku poprzecznym znane sa, nasadzane na dysze teleskopowe naprezacze, których srednica jest znacznie wieksza od srednicy pierscieniowej szczeliny, formujacej jelito. Do skladania jelita sluza rózne mechanizmy, wsuwane do wnetrza jelit. fnci przy uzyciu tych mniej lub wiecej skomplikowanych urzadzen byla bardzo uciaz¬ liwa, ze wzgledu na czeste zrywanie sie jelita, badz na skutek uszkodzen spowodowanych ocie¬ raniem sie jelita o naprezacz i skladajacy mechanizm, badz tez na skutek naporu gazów, gromadzacych sie w jelicie.Zarzucenie róznorakich urzadzen mechanicz¬ nych i skierowanie wylotu dyszy do góry, dalo przy formowaniu jelit wiskozowych pozytywne wyniki* Jednak przy uzyciu dy$z nie zapewnia¬ jacych równomierny przeplyw wiskozy oraz przy zastosowaniu ukladu, zlozonego z pierscieniowej dyszy i wprowadzonego w osi dyszy, przewodu doprowadzajacego kapiel oraz gladkiego walka prowadzacego, jak to ma miejsce w dotychcza¬ sowych rozwiazaniach, wystepuja rózne zaklóce¬ nia w biegu procesu, a produkt wykazuje rózne wady.Dysza muii byc zanurzona w kapieli na dosc znaczna glebokosc, aby wytlaczana z niej wi»-koa^ formaiac ielito a da&4 grubej siiaaee, ulegla w dostatecznym stopniu koagulacji i re¬ generacji celulozy, jako substancji blonotwór- czej. Poniewaz skutecznosc dzialania kapieli wzrasta wraz z temperatura, zazwyczaj stosuje sie kapiele o temperaturze 40 — 45*0. W tych warunkach przy nierównomiernym przeplywie przez dysze, wiskoza koaguluje w miejscach, gdzie jej wymiana jest powolniejsza. Skoagulo- wane czastki odrywajac sie od scianek dyszy, powoduja lokalne zahamowania przeplywu wis¬ kozy przez szczeline* aa skutek czego* w sciance jelita powstaja podluzne wyrwy. Tego samego rodzaju trudnosci wystepuja wówczas, gdy prze¬ gub, lub elastyczny odcinek przewodu wiskozo¬ wego, umozliwiajacy podnoszenie i opuszczanie dyszy, znajduje sie miedzy ostatnim filtrem i dysza.Nastepnym zródlem trudnosci w stosowanych dotychczas ukladach jest prowadzenie formuja¬ cego sie jelita za pomoca gladkiego walka. Od¬ leglosc pierwszego prowadzacego walka od dyszy nie przekracza naogól 3-eh metrów, a od lustru kapieli 2-ch metrów. Przy wiekszych predkos¬ ciach formowania i przy grubszych blonach, droga ta nie wystarcza dla calkowitego zregenerowania blony. Wefcodzac na pierwszy walek prowadza* cy, na którym nastepuje zmiana kierunku biegu o kat bliski 180°, jelito zostaje zlozone w plaska tasme. Na skutek tego na obu brzegach niecal¬ kowicie zregenerowanej tasmy powstaja dwie odgniecione faldy, zmniejszajace wytrzymalosc jelita w kierunku poprzecznym.Dodatkowa trudnosc powoduja gazy (C02, H2S i CS2) wydzielajace sie we\gnatrz jelita podczas formowania. W ukladzie, w którym wylot dyszy jest skierowany do góry, gazy te sa zamkniete w jelicie na odcinku miedzy lustrem kapieli i pierwszym walkiem prowadzacym. Z biegiem czasu ilosc gazów w tym odcinku wzrasta, po¬ wodujac coraz silniejsze naprezenie jelita, az wre3zcie jelito peka w miejscu najslabszym,, tj. przy dyszy. Zanim nastapi pekniecie, jelita ulega rozdeciu, w wyniku czego zmienia sie jego srednica i grubosc scianki.Wgatitiotaych wyze* tftudonotei, wystepuja- oycbt ew fonraowanii* jeE* * wi*kozy jpk lez wad gotowego produktu, spew^dawanycifc tymi tatdpeAetamit, uoifea sie p«zy zsAtosffcmDut uaesa- dz*ft b%daeyeh przedmiotem wynalazka Urza- ógfm* wedlug wynalazku jest uwidocznione schematycznie na rysunku, na którym fig. 1 ROLadstawia urzadzenie w przekroju pionowym, figi 2 — przekrój podluzny walka prowadzacego* fig. 3 — przekrój poprzeczny wedlug A — A na fig* 2, (przez tarcze) fig. 4 — przekrój poprzecz¬ ny wedlug B — B na fig. 2 (przez czesc prowa¬ dzaca) i fig. 5 — dysza w przekroju.Kad* 1, w której odbywa sie formowanie jelita poaiada u góry przelew 2 z odprowadzeniem kipieli zuzytej za pomoca przewodu 3. U dolu kadzi 1 znajiuje sie odplyw 4 zamkniety kur¬ kiem 5. Odplyw ten umozliwia opróznianie kadzi I. W dnie kadzi 1 znajduje sie otwór 6, przez który do kadzi wchodza trzy przewody, umiesz- caooe wtptlsradkow*)* Pierwszy z nich 7 sluzy do wprowadzania kapieli koagulujacej do wnetrza jelila* siega do wysokosci przelewu.Drugi przewód 8, umieszczony wspólsrodkowo w przewodzie 7, sluzacy do wyprowadzania z jelita nadmiaru gazów, siega u góry ponad lustro kapieli, a jego wylot u dolu jest zamkniety hy¬ draulicznie za pomoca zbiorniczka 9. Trzeci prze¬ wód 10, umieszczony wspólsrodkowo w przewo¬ dzie 8, sluzy do przedmuchiwania jelita dowol¬ nym gazem, siega on u góry ponad górny koniec przewodu 8, Wymienione trzy wspólsrodkowe przewody tworza trzon, który obejmuje dysza formujaca 1J, zwiazana sztywno z filtrejm swiecowym 12 za pomoca odpowi^gmpMiwj^ietego przewodu 13 doprowadzajacego wiskoze, któryjsluzy^jjedno- ^^iffiLl^^ podnoszenie i opuszczanie dyszy 11. Do filtru 12 doprowadza sie wiskoze z pompek, dozujacych za pomoca gietkiego przewodu 14 pozwalajacego na opusz¬ czanie i pod&ooaenie sztywno zwiazanego ze¬ stawu, zlozonego z filtru 12, przewodu 13 i dyszy II. Uformowane pasmo jelita 15 jest prowadzone przez walki prowadzace 16—20 pod dyszami na¬ tryskowymi 21—24 i para kadzi pluczek 25.Sposób dzialania urzadzenia przedstawia sie nastepujaco^ Przy dyszy 11 podniesionej: pomad gósny koniec jwzewodt* 10 wlacza tfa przewodem 7 doplyw kapielii boagMfajgee*. Po napelnieniu kad*i X t% kapiela* optwmrm sia dysze pod lus¬ tro kapieli, regiakijaje równoczesnie doplyw wistozy. Po uehwyeeni* formujacego sie jelita, deysza H opuszcza sie na dno kadfci a koniec jeltta przerzuca sia przez pierwszy watek pco- wattapp 16. R6wBoczesnie przewodem ift pad- laczonym do zbiornika gazu, wprowadza sie gaz do waeftrzai jelita. Regulujac cenienie gazu uzyskuje: sie zaraz po uruchomieniu aparatury równomierne naprezenie poprzeczne jelita 15, zalezne od glebokosci zanurzenia wylotu prze¬ wód* 8 w zbienitezkui & Utnzyntujac sównomier- ny przeplyw gazu i poziom ptyrai w zbierokiki* — 2 —9, osiaga sie stale cisnienie gazu w jelicie, co zabezpiecza równomiernosc jego srednicy i gru¬ bosc sciankL Kapiel doplywajaca do wnetrza jelita 15 gór¬ nym koncem przewodu 7 plynie wewnatrz jelita w przeciwpradzie do biegu jelita, a po osiagnie¬ ciu pierscieniowej szczeliny 6 dyszy 11 uchodzi na zewnatrz i plynie we wspólpradzie z jelitem az do przelewu. Takie uksztaltowanie drogi kapieli zabezpiecza jej laminarny przeplyw, co ma równiez istotne znaczenie dla równomier¬ nosci srednicy i grubosci jelita.Zastosowanie walków prowadzacych 16 — 20 o powierzchni rowkowanej równolegle i prosto¬ padle do osi (fig. 2, 3, 4) pozwala uniknac zapraso- wania brzegów niecalkowicie skoagulowanego i rozlozonego jelita, ^ig. 2 przedstawia przekrój podluzny walka prowadzacego dla maszyny o siedmiu dyszach. Jak widac z tego rysunku, jelita sa zabezpieczone przed zmiana polozenia za pomoca tarcz 27 o srednicy wiekszej od sred¬ nicy walka.Równolegle do osi i poprzeczne do niej rowko¬ wanie 28, 28a walka prowadzacego, umozliwia przechodzenie gazu poza walek, w wyniku czego jelito na walku i po obu jego stronach jest równomiernie naprezone w kierunkach po¬ przecznych, co zapobiega zaprasowaniu brzegów i oslabieniu jelita.Stosujac do przedmuchiwania jelita gaz malo rozpuszczalny w wodzie i roztworach wodnych (np. powietrze) oraz stosujac walki przedstawio¬ nego typu jako urzadzenie prowadzace jelito na maszynie, na której jest ono poddawane obróbce wykonczalniczej przez zraszanie plynami, mozna caty proces wykonczalniczy wraz z suszeniem przeprowadzic na jelicie wypelnionym gazem.Ma to szczególne znaczenie dla osiagniecia pro¬ duktu o jednorodnych wlasciwosciach mecha¬ nicznych, gdy zlozenie wysuszonego jelita w plaska tasme w tym przypadku nie powoduje oslabienia blony w miejscu zlozenia. Im wczes¬ niej natomiast jelito zostanie zlozone w plaska tasme podczas wykonczania, a szczególnie pod¬ czas formowania (duzy stopien specznienia), tym wyrazniej zaznacza sie doformacja i oslabienie zaprasowanych fald.Przedstawiona na fig. 5 dysza do formowania jelit odznacza sie prosta budowa, co ma duze znaczenie przy rozbieraniu, czyszczeniu, zesta¬ wianiu i obsludze dyszy w czasie pracy. Sklada sie ona z trzech pierscieni 29, 30, 31. Przylega¬ jace do siebie cylindryczne czesci pierscieni za¬ bezpieczaja od natluszczenia olejem mineral* nym dostateczne wzajemne uszczelnienie dla wiskozy. Wiskoza wchodzi do dyszy przewodem 32, który laczy sie z pionowym kanalem 33 prze¬ biegajacym od podstawy dyszy do poziomego pierscieniowego kanalu 34. Z kanalu 34 na calej jego dlugosci, wiskoza przechodzi pierscieniowa szczelina 35 do pierscieniowego zbiorniczka 36, a dalej pierscieniowa szczelina wylotowa 37 wy¬ plywa z dyszy na zewnatrz. Zadaniem kanalu 34, szczeliny 35 oraz zbiorniczka 36 jest stworzenie jaknajbardziej równomiernego przeplywu wisko¬ zy na calej dlugoscikolistej (pierscieniowej) szcze¬ liny wylotowej 37. Rozwarcie szczeliny 37 regu¬ luje sie przez obrót pierscienia 29 wzgledem zespolonych pierscieni 30, 31. Znacznie wyzszy od pierscienia 29 wierzcholek 38 pierscienia 32 tworzy zabezpieczenie przeciw zalewaniu wiskoza centralnego kanalu dyszy, w którym umieszczo¬ ny jest przewód 7 doprowadzajacy kapiel do wnetrza jelita oraz przewody: do wdmuchiwa¬ nia gazów 9 i ich odprowadzania 8.Celowe zespolenie wymienionych w opisie elementów zabezpiecza prawidlowy bieg procesu i wplywa korzystnie na jakosc wytwarzanego produktu. PL