Opublikowano dnia 30 listopada 1957 r. - m [BIBLIOTEKA! POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITE) LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 40289 KI. 42 g, 5/02 VEB Funkiuerk Leipzig Lipsk, Niemiecka Republika Demokratyczna Uklad do odbioru di*iaków Patent trwa od dnia 29 grudnia 1955 r.Wynalazek dotyczy ukladu do odbioru dzwie¬ ków, którego przetwarzacz wykonany w postaci plytki krysztalcfwej, podlega skrecaniu w zalez¬ nosci od wychylen igly stykowej.Znane sa juz uklady z przetwarzaczem piezo¬ elektrycznym, posiadajacym postac wydluzonej podwójnej plytki, która jednym swym waskim bo¬ kiem jest przytwierdzona do oslony, natomiast, na przeciwleglym waskim boku plytki jest przymoco¬ wana igla. Przetwarzasz pracuje przy tym jako wyginacz podluzny, gdy swobodny koniec podwój¬ nej plytki wykonuje drgania w kierunku prosto¬ padlym do jej plaszczyzny. Proponowano równiez odbieracz dzwieków z. ukladem krysztalowym, wy¬ konanym jako wyginacz z igla stykowa umoco¬ wana w specjalnym obwodzie. Wedlug szczegól¬ nej postaci wykonania tego .ukladu, uklad krysz¬ talowy jest wykonany w postaci wyginacza sio¬ delkowego.Poniewaz w znanych urzadzeniach igla stykowa zaczepia bezposrednio o przetwarzacz, uderzenia dzialajace na ostrze igly; jak równiez nadmierne naprezenia mechaniczne sa przenoszone na czuly krysztal, wskutek czego ten ostatni przy nieostroz¬ nym obchodzeniu sie, np* przy zbyt mocnym usta¬ wieniu ramienia dzwiekowego na plycie dzwieko¬ wej, moze latwo ulec uszkodzeniu. Uklady tego rodzaju sa równie czule na glebokosciowy zapis dzwiekowy; co! jest bardzo niekorzystne przy od¬ twarzaniu dzwiekójw z plyt dzwiekowych o zapisie amplitudowym* Dotychczas starano sie temu zapo¬ biec w ten sposób, ze w uklad odbierajacym dzwie¬ ki z przetwarzaczem dzialajacym jako wyginacz i zaopatrzonym w igle stykowa, umieszczona w plaszczyznie przetwarzacza zasadniczo prosto¬ padlej do kierunku wyginania, igla ta byla' osa¬ dzana w swobodnym koncu przetwarzacza i na oslonie.Jako wyginacz uzywano znane uklady piezo¬ elektryczne np. z wydluzonymi plytami prostokat¬ nymi.Proponowano nastepnie lozysko' uchwytowe igly, posiadajace stala oslone* umiescic przed lozyskiem zaczepiajacym o przetwarzacz, ten za4 ostatni la¬ czyc z tym uchwytem stosujac elastyczna warstwe posrednia. Urzadzenie to jest pomyslane jako tak zwany wyginacz drgajacy, aczkolwiek wydaje sie one byc zblizone do skrecajacego narzadu drgaja-cego. Proponowane podwójne ulozyskowanie uchwytu igly w p '^nie i w przetwarzaczu, co po¬ siada w szczególnosci Xa niedogodnosc, ze w miej¬ scach ulozyskowania wystepuja dodatkowe sily ciagnace lub naciskowe, poniewaz uchwyt igly jest wykonany w postaci dzwigni dwuramiennej, której jeden koniec utrzymuje igle, drugi zas jest przymocowany do przetwarzacza, przy czym punkt obrotu dzwigni stantfwi znajdujace sie pomiedzy obu koncami lozysko na oslonie lub w oslonie.Szczególnie w przypadku upadku lub przy niedba¬ lym nakladaniu igly na plyte dzwiekowa, powsta¬ jace sily ciagnace lub naciskowe, mogace byc czterokrotnie wieksze od normalnych sil, powo¬ duja latwo uszkodzenie igly i przetwarzacza lub wypadniecie uchwytu igly ze swego lozyska.Wynalazek ma na celu takie wykonanie czesci utrzymujacej jedna lub kilka igiel i wprawianej w drgania o czestotliwosci dzwieków zapisanych na plycie dzwiekowej, azeby stanowila ona ele¬ ment, wymagajacy mozliwie malo zabiegów robo¬ czych i, w razie potrzeby, latwo wymienny, któ¬ rego moment bezwladnosci jest na tyle maly, aby jego wlasny rezonans znajdowal sie mozliwie na zewnatrz zakresu czestotliwosci uzytkowej. Ulozys¬ kowanie i polaczenie takiego elementu z przetwa- rzaczem jest na tyle elastyczne, aby przy dobrym tlumieniu ruchomych czesci wystepowaly tylko niewielkie sily wychylajace, wystarczajace do po¬ zadanego odksztalcenia krysztalu i aby nie wyste¬ powaly jakiekolwiek rezonanse w zakresie czesto¬ tliwosci uzytkowej. Musi byc nastepnie zapewnio¬ ne, azeby niepozadany zapis glebokosciowy, który glównie jest przyczyna powstawania szmerów igly, byl mozliwie najbardziej tlumiony. Duze znaczenie posiada takze takie wykonanie ukladu, azeby przy nieostroznym obchodzeniu sie uniknac uszkodze¬ nia ukladu lub czulych igiel wykonanych z trzpieni szafirowych.Cel powyzszy osiagnieto wedlug wynalazku dzieki osadzeniu kolankcfwo wygietego uchwytu igly w dwóch lozyskach oslony ukladu w sposób sprezynujacy i najkorzystniej wahliwie dokola osi skrecajacej przetwarzacza, crzy czym lozyska naj¬ lepiej jest przestawic wzgledem punktu osadzenia igly w kierunku ruchu plyty dzwiekowej, a uchwyt igly umiescic tak jednym koncem, zaopatrzonym w szczeliny i znajdujacych sie na zewnatrz lozysk, a lezacym mniej wiecej ponad punktem czadze¬ nia igly, najkorzystniej przy posrednim umieszcze¬ niu elementu sprezynujacego, aby swobodny ko¬ niec przetwarzacza podlegajacego skrecaniu, ota¬ czal go w kierunku osi skrecajacej.Wynalazek jest, tytulem przykladu, blizej wy¬ jasniony na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia podluzny przekrój ukladu odbierajacego dzwieki, znajdujacego sie w polozeniu roboczym, a fig. ? — widok tego ukladu z dolu.W cislonie 1 ukladu, zaopatrzonej w glowice oraz w czop lozyskowy 2 i mogacej byc zamykana z dolu za pomoca denka zamykajacego 10, znajdu¬ ja sie dwa lozyska 3, 4, wykonane najlepiej z'gu¬ my, które utrzymuja sprezynujaco uchwyt 5 igly.Na uchwycie 5 znajduje sie widelkowaty narzad 6, który otacza wkladke 7, wykonana najlepiej z ma¬ terialu sprezynujacego, w której jest utrzymywany przetwarzacz 8, wykonany najlepiej w pcfetaci piezoelektrycznego ukladu krysztalowego. Przeciw¬ legly koniec przetwarzacza 8 jest osadzony w oslo¬ nie 1 w lozysku 9, wykonanym najkorzystniej z materialu sprezynujacego. Uklad do odbierania dzwieków moze byc cisadzony w nieprzedstawio- nym na rysunku ramieniu dzwiekowym i przez obracanie na glowicy oslony 1 ustawiany w takim polozeniu wzgledem plaszczyzny plyty, ze kazdo¬ razowo polozenie robocze zajmuje jedna z dwóch igiel 11 lub 12, zamocowanych w uchwycie 5.Oslona jest utrzymywana w tym polozeniu w ra¬ mieniu dzwiekowym za pomoca nieuwidocznionej na rysunku czesci oslony 1.W tym celu koniec oslony 1, znajdujacy sie blisko glowicy, posiada cylindryczny przekrój poprzeczny 14, który jest calkowicie lub czesciowo otoczony przez koniec ramienia dzwiekowego, na¬ tomiast czop 2 na przeciwleglym koncu oslony 1 moze byc ewentualnie zastapiony otworem pokry¬ wajacym sie z odpowiednim otworem ramienia dzwiekowego lub z czepem umieszczonym w tym ramieniu. Przy wychyleniu igly 11 lub 12 pod prostym katem do kierunku wskazanego strzalka, powodujacym wychylenie uchwytu 5 i skret przetwarzacza 8, zapis boczny plyty dzwiekowej zostaje przeksztalcony na odpowiednie piezcnapie- cie, wychylenia zas igly 11 lub 12 w kierunki przeciwnym do kierunku pionowej strzalki lub sily przylozenia biorac praktycznie nie powoduja zad¬ nego dzialania. Wskutek tego zapis gleboki jest tlumiony i zostaje uniemozliwione uszkodzenie przetwarzacza 8, np. wskutek upadku ramienia dzwiekowego. Poniewaz uchwyt 5 igiel jest osadzo¬ ny stosunkowo miekko i wskutek odpowiedniego uksztaltowania jego przekroju poprzecznego, jak równiez dzieki odpowiedniemu doborowi materia- lu sprezynujacego, jest on na tyle elastyczny, ze uszkodzenie igly 11 lub 12, praktycznie biorac jest prawie niemozliwe.Uszkodzeniu przetwarzacza 8 wskutek zbyt du¬ zych bocznych wychylen uchwytu 5 zapobiega sie dzieki temu, ze najwieksze wychylenie uchwytu 5 — 2 —jest ograniczone przez uderzenie tego uchwytu o wykrój 13 denka 10 oslony . 1.Przez odpowiedni dobór materialu, zwlaszcza do wyrobu lozysk 3, 4, uchwytu 5 i wkladki 7 osiaga sie optymalne wlasciwosci tlumiace, jak równiez* najlepsze krzywe czestotliwosci. Takze dobór odpo¬ wiedniego minimalnego przekroju poprzecznego uchwytu 5, który w omawianym przykladzie jest wykonany z termoplastycznego tworzywa sztucz¬ nego, zapewnia dogodne i niezawodne umclcowa- nie igiel 11 i 12; posiada to szczególny wplyw na przebieg krzywej czestotliwosci.Uklad wedlug wynalazku daje sie jako calosc dogodnie osadzac w ramieniu dzwiekowym jak równiez z niego wyjmowac, bez posilkowania sie narzedziami. Ponadto daje sie on latwo i wygod¬ nie, takze bez uzycia narzedzi, rozkladac na czesci, dzieki czemu wymiana zuzytych czesci, np. startych igiel 11 i 12 moze byc dokonywana przez wymiane uchwytu 5. PL