£ Opublikowano dnia 17 pazdziernika 1957 r.^ «* POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 39317 KI. 38 c, 1/04 Instytut Technologii Drewna*) Poznan, Polska Sposób ujprobu przedmiotów zwlaszcza o krzgwgch powierzchniach np. wklesnietych i duzej wgtrzgmalosci mechanicznej z odpadów drzewnych przez tloczenie i równoczesne sklejanie Patent trwa od dnia 22 czerwca 1955 r.Przedmiotem wynalazku jest sposób otrzymywania wyrobów tloczonych o stosunkowo duzej wytrzyma¬ losci mechanicznej i o wypuklych ksztaltach po¬ wierzchni, a zatem takich przedmiotów, jak klepki do beczek, cale kola jezdne, obrecze do kierownic np. samochodów, rozmaite podpory, kola sterowe do statków wodnych, dziobnice do kajaków i lodzi, plozy do san itp. wyrobów, z odpadów drzewnych, najlepiej fornirowych lub podobnych. Material ten, pokryty lub zmieszany z wodoodpornym klejem, np. z iywic fenolowych, stlacza sie w formach daja¬ cych po wytloczeniu od razu gotowy wyrób o po¬ zadanych rozmiarach i ksztaltach.Sklejanie odpadów i skrawków drewna w celu otrzymania przedmiotów plaskich jest znane, lecz nie nadaje sie ono do otrzymania wyrobów o po¬ wierzchniach wklesnietych i stosunkowo skompli¬ kowanych ksztaltach o duzej wytrzymalosci, ponie¬ waz przy tloczeniu takich wyrobów zachodzi ko- *) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze twórcami wynalazku sa: prof. dr Tadeusz Perkitny, inz. mgr Marian Wnuk'i inz. mgr Lech Graj. niecznosc uwzglednienia kierunków tloczenia i ro¬ zmieszczenia sie materialu w postaci skrawka dre¬ wna w tloczonej masie.Do wyrobu takich przedmiotów stosowano dotad albo drewno lite, z którego wycinano te przedmioty lub drewno warstwowe uprzednio klejone wzdluz, lub rzadziej w poprzek wlókien, z którego równiez wyrabiano przez wycinanie lub inna obróbke wska¬ zane przedmioty. Tak zwany lignofol, stanowiacy jednolity material klejony wzdluz i w poprzek wló¬ kien lub tez w poprzek wlókien pod wysokim sto¬ sunkowo cisnieniem z arkuszy forniru, daje wytrzy¬ male mechaniczne wyroby, otrzymywane przez wy¬ cinanie. Wyroby takie otrzymac mozna równiez praez tloczenie mas plastycznych, skladajacych sie, jak wiadomo, z materialu w postaci trocin lub maki drzewnej i zywicy syntetycznej, jak np. z bakelitu itp. jednak wyroby o krzywych powierzchniach z takiej masy sa stosunkowo kruche i nie wykazuja poz fidanej niekiedy duzej wytrzymalosci.Jak z powyzszego wynika do otrzymywania od razu gotowych tloczonych wyrobów wklesnietych o duzej wytrzymalosci, przy uzyciu mas drzewnychzawierajacych nierozdrobnione i niezniszczone wlók¬ na fcasu drzewnej bula przeszkoda specyficzna stru- Jtpra mas$ drZ^j^ie^J^lBbgMez do celu powyzsze- %oN«osow|no, j^Sbspam^lbiC^drewno lite, z które¬ go wyroby wykrawano lub wyludzano przez giecie w jednej plaszczyznie lub kilku plaszczyznach, wzglednie tez wyrzynano takie przedmioty ze skla¬ danych i- sklejanych elementów plaskich, zas tlo¬ czenie do wyrobu o krzywych powierzchniach stor sowano jedynie w przypadku uzycia masy drzew¬ nej, której uprzednio pozbawiono struktury wlók¬ nistej przez Tozdrobnienie na make lub ewentualnie na trociny.Sposób otrzymywania wyrobów o powierzchniach krzywych wedlug wynalazku, o nie zniszczonej na¬ turalnej strukturze materialu drzewnego przez stlo¬ czenie z klejami zywicznymi syntetycznymi, najle¬ piej na cieplo, wykonywa sie w sposób nastepujacy.Stosuje sie wiec odpady drzewne, najlepiej forni¬ rowe tak rozdrobnione, by nie posiadaly w swych skrawkach uszkodzonej tkanki wlóknistej tj. by skrawki o mozliwie najmniejszych rozmiarach po¬ siadaly co najmniej w jednym kierunku nieuszko¬ dzone wlókna, tworzace szkielet masy drzewnej.W praktyce przeprowadza sie to w ten sposób, ze stosuje sie odpady fornirowe o grubosci najlepiej w granicach srednio od 0,5 do 2 mm, które tnie sie na skrawki wielkosci srednio najlepiej od 0,5 do 2 cm2. Dalej pokrywa sie powierzchnie skrawków dowolnym klejem wodoodpornym np. zywica feno¬ lowa, lub tez miesza sie z sproszkowana zywica fenolowa, wzglednie przesyca sie tez taka zywica, po czym przemieszana mase wsypuje sie w formy do tloczenia tak, azeby uzyskac jak najwieksze praw¬ dopodobienstwo krzyzowania sie wlókien w róznych warstwach tloczonego wyrobu, co uzyskuje sie przez ewentualne wstrzasanie forma przed tloczeniem.Przez odpowiednie rozmieszczenie skrawków wzgle¬ dem ich dlugosci i szerokosci, a wiec w kierunku wlókien lub w poprzek wlókien, uzyskuje sie kon¬ cowy wyrób o odpowiednich wlasnosciach wytrzy¬ malosciowych na zginanie, sciskanie, rozciaganie, scinanie i rozlupywanie. Przygotowany material surowcowy tloczy sie przy cisnieniu w granicach od 10 do 300 kg/cm2 i przy ewentualnym równo¬ czesnym uzyciu ogrzewania w zaleznosci od zasto¬ sowanego rodzaju wodoodpornego kleju syntety¬ cznego, najlepiej typu fenoplastów. Krzywopowie- rzchniowe wyroby wedlug wynalazku w celu zwiek¬ szenia ich wytrzymalosci w pozadanych kierunkach, mozna dowolnie uzbroic, np. pretami metalowymi, rozmieszczonymi w kierunku osi podluznej przed¬ miotu, wlóknem przedzalniczym naturalnym lub syn¬ tetycznym, tkaninami, pasmami papieru lub dowol¬ nym innym uzbrojeniem'.Wedlug wynalazku mozna sposób wykonywac roz¬ maicie, np. ukladac w formach material warstwami bez wstepnego stlaczania kazdej z warstw, przy orientowaniu skrawków w kazdej warstwie tak, by w wytloczonym produkcie otrzymac jak najwiekszy procent krzyzujacych sie wlókien. Mozna tez kazda z warstw wstepnie stloczyc, a po nalozeniu ostat¬ niej calosc stloczyc ostatecznie pod wysokim cisnie¬ niem. W celu uzyskania przedmiotów zaopatrzonych w wklesniecia, mozna tez w formach ulozyc warst¬ we lub warstwy z materialu skrawkowego, nie pokry¬ tego klejem, a nastepnie ulozyc wlasciwa warstwe skraw ków, pokrytych klejem, po czym calosc poddac stloczeniu, a nastepnie warstwe bezklejowa oddzie¬ lic do uformowanego przedmiotu w dowolny spo¬ sób, np. przez obróbke narzedziem skrawajacym.W przedmiotach o szczególnie zlozonych ksztal¬ tach, mozna tez stlaczac mase z skrawków i kleju tak, ze otrzymuje sie przedmiot o zblizonych ksztal¬ tach, zas ostateczna postac nadaje sie mu przez obróbke mechaniczna, np. skrawajaca.W zaleznosci od stopnia krzywych plaszczyzn przedmiotów, wskazane jest tez stosowanie form tloczacychJ kilkustopniowych, zaopatrzonych np. w matryce, umozliwiajace umieszczenie skrawków w rozmaitych wysokosciach* warstw, przy czym tlo¬ czniki stosowac mozna w postaci kilku wzgledem siebie przesuwalnych tloków, przez co umozliwia sie sprasowanie materialu na róznych wysokosciach, odpowiednio do pozadanych grubosci przedmiotu, przy jednym i tym samym skoku przesuwu tloczni¬ ków.Formy do tloczenia wyrobów wedlug niniejszego sposobu stosowac mozna dowolne, przy czym z uwa¬ gi na stosowany najczesciej termoplastyczny klej, nalezy stosowac takie, które zapewniaja jak najlep¬ szy doplyw ciepla do najglebszych czesci warstw materialu.Wedlug wynalazku tak uzyskane wyroby posia¬ daja od razu gotowe ksztalty, nadajace sie do zasto¬ sowania tych wyrobów, jako wyrobów gotowych dla najrozmaitszych celów. Niemniej jednak dzieki zastosowaniu mas drzewnych o zachowanej struk¬ turze wlókien, wyroby takie mozna z latwoscia obrabiac za pomoca obróbki skrawajacej lub scie¬ rajacej, co w silnie sprasowanych/;wyrobach tlo¬ czonych jak np. bakelitu i podobnych mas sztu¬ cznych nie jest tak* latwe do przeprowadzenia z uwagi na ich kruchosc. PL