Wynalazek dotyczy sposobu osia¬ gniecia hamujacego dzialania w czterosu¬ wowych silnikach spalinowych i urza¬ dzenia do wykonania tego sposobu. Jak wiadomo, w tego rodzaju silnikach dzia¬ lanie hamujace zostaje osiagniete przez takie przestawianie rozrzadczych ksiuków zaworu wydmuchowego, ze tlok podczas poszczególnych suwów wsysa powietrze, które zostaje sprezane i wywoluje hamo¬ wanie. Sposób ten ma te wade, ze ksiuk wydmuchowy musi byc przesta¬ wiany, podczas gdy ksiuk wlotowy nie moze zmieniac swojego polozenia. Jesli oba ksiukisa osadzone na wspólnym wale stawidlowym, co zawsze ma miejsce przy silnikach z zaworami, urzadzonemi po jednej stronie, to konstrukcyjne wyko¬ nanie urzadzenia do tego rodzaju hamo¬ wania przedstawia trudnosci, poniewaz nie mozna przestawiac wprost ksiuków wydmuchowych, nie zmieniajac polozenia ksiuków wlotowych.Podlug niniejszego wynalazku hamo¬ wanie zostaje wykonywane w ten sposób, ze podczas hamowania, wlotowe i wy¬ dmuchowe zawory cylindrów, przy za¬ mknietej nazewnatrz rurze ssawczej, sa uruchamiane w punktach ruchu silnika, zajmujacych w stosunku do siebie to sa¬ mo wzajemne polozenie, co przy ruchu roboczym, lecz sa one przestawione w stosunku do tych punktów przy ruchu normalnym na te sama odleglosc i w je¬ dnakowym kierunku w .stosunku do korby.Na rysunku, jako przyklad, sa przed¬ stawione w wykresach na fig. 1 przebieg normalnej pracy cylindra czterosuwo-wegp silnika; na fig. 2 przebieg pracy tega samego cylindra, przestawionego podlug niniejszego wynalazku na dziala¬ nie hamujace; fig. 3 i 4 przedstawiaja w korbowych wykresach kolowych mo¬ menty otwierania i zamykania wloto¬ wych i wydmuchowych zaworów przy pracy i przy hamowaniu. Z fig. 5 jest widoczny przyklad wykonania urzadzenia w podluznym widoku, z czesciami w przekroju,,a/z fig. 6 i 7 poprzeczne prze¬ kroje walu stawidlowego wedlug linji A—B, wzglednie A1—Z?1 fig. 6.W wykresach fig. 1 i 2 wskaz,a?tie sa dla kazdego martwego punktu polozenia zaworów wlotowego 1 i wydmuchowego 2, jak równiez ksiuków wlotowego 11 i wy¬ dmuchowego 22. Przy normalnym prze¬ biegu pracy, podlug wykresu fig. 1 w silniku o stojacych cylindrach, pod¬ czas suwu ssawczego I tlok idzie zgóry wdól. Zawór wlotowy 1 jest na poczatku jeszcze zamkniety, zawór wydmuchowy zamyka sie natychmiast za martwym punktem, w punkcie 4 fig 3. Zaraz'po¬ tem, w punkcie 1 fig. 3 otwiera sie za¬ wór wlotowy 1. Podnoszenie sie zaworu jest przedstawione krzywa e — e pod wykresem /. Dalej tlok przy nieznacz¬ nej niedopreznosci wsysa swiezy gaz z ulatniaka. Zuzyta na to praca jest przedstawiona przez waskie zakresko- wane pasmo, ponizej zerowej linji 0—0.Przy nastepnym suwie sprezania II za¬ wór wlotowy zamyka sie takze zaraz za martwym punktem, w punkcie 2 fig. 3.Zawór wydmuchowy pozostaje zamkniety.Mieszanka ulega sprezaniu, i cisnienie w cylindrze wzrasta stopniowo, póki nagle nie skoczy w góre przy zapaleniu w martwym punkcie. Podczas suwu roz¬ prezania III zawory wlotowy i wydmu¬ chowy pozostaja poczatkowo zamkniete.Przed dolnym martwym punktem, w punk¬ cie 3 fig. 3, otwiera sie wydmuchowy -zawór 2, i gazy poczynaja uchodzic, jak to jest widoczne z zalamania w kresko¬ wanej powierzchni roboczego wykresu.Nastepuje suw wydmuchu IV, podczas którego zawór wydmuchowy pozostaje otwarty, a zawór wlotowy zamkniety.Gazy zostaja wyparte przy nadcisnieniu okolo 0,2 atm. Przytem tlok wykonywuje prace, pokazana przez zakreskowane pa¬ smo. Podnoszenie sie zaworu wydmu¬ chowego jest przedstawione ponizej wy¬ kresu linja a*—a.Przy hamowaniu silnik zostaje zabie¬ rany przez .pojazd i musi zniszczyc do¬ prowadzona^ pojazdowi prace. Wedlug wynalazku przewód ssawczy jest za¬ mkniety nazewnatrz podczas calego prze¬ biegu hamowania. Celem rozpoczecia harfowania, wal stawidlowy zostaje prze¬ krecony o pewien okreslony kat, pod¬ czas gdy ksiuki wlotowe 11 i wydmu¬ chowe 22 nie zmieniaja swego wzajem¬ nego polozenia. Innemi slowami, wlo¬ towe i wydmuchowe zawory cylindrowe sa uruchamiane podczas hamowania, przy zamknietym nazewnatrz przewodzie ssaw- czym, w takich punktach ruchu silnika, które zajmuja w stosunku do siebie to samo polozenie wzajemne, co podczas roboczego ruchu, lecz sa one przesta¬ wione wzgledem tych punktów o- te sama odleglosc i w tym samym kierunku w stosunku do korby.Najwieksza moc hamowania ma miej¬ sce przy przekreceniu walu stawidlowego z polozenia roboczego o mniej wiecej 90°.Obrócenie walu o mniejszy kat powo¬ duje mniejsza moc hamowania.Wykres na fig. 2 przedstawia, jako przyklad, przebieg pracy silnika, pracu¬ jacego jako pompa powietrzna, przy wale stawidlowym przekreconym z polozenia, podlug fig. 1, o 90°. Wal stawidlowy czterosuwowego silnika obraca sie z po¬ lowa ilosci obrotów walu silnikowego, zatem katowi obrotu 90° na wale stawi¬ dlowym, odpowiada przesuniecie o 180°na korbowymwykresie kolowym.Wszyst- kie punkty rozrzadcze sa przesuniete w tym wykresie o 180° w stosunku do normalnego wykresu (porów. fig. 4).Przy ssawczym suwie I, jak i przed¬ tem tlok idzie zgóry wdól. Zawór wlo¬ towy jest jeszcze otwarty w górnym martwym punkcie tloka, tak, ze cylinder znajduje sie w polaczeniu z przewodem ssawczym, zawór zas wydmuchowy 2 jest zamkniety.Jak juz bylo wzmiankowane, prze¬ wód ssawczy jest nazewnatrz zamkniety i sluzy za przestrzen sprezania. Przy¬ puscmy, ze przewód ten jest juz napel¬ niony sprezpnem powietrzem z poprze¬ dniego ruchu hamowania. Powietrze to przedewszystkiem wchodzi do cylindra przez otwarty zawór wlotowy 1 az do za¬ mkniecia zaworu tego w punkcie 2 (fig. 4).Teraz zamkniete gazy rozszerzaja sie póki niedopreznosc w cylindrze stanie sie tak silna, ze róznica pomiedzy cisnie¬ niem w przewodzie ssawczym a cisnie¬ niem w cylindrze przezwyciezy sile spre¬ zyny zaworu wlotowego i zawór ten po¬ nownie nieco otworzy. Wskutek tego sprezone powietrze z ssawczego prze¬ wodu przechodzi do cylindra, a niedo¬ preznosc w cylindrze staje sie nie tak wielka, jaka by byla przy zamknietym zaworze wlotowym. Linja cisnienia bie¬ gnie, stosownie do tego, nie po punkto¬ wanej linji rozszerzania d — d, lecz po linji, ograniczajacej kreskowana plaszczy¬ zne, ponizej zerowej linji 0 — 0. W su¬ wie sprezania II zawory wlotowy i wy¬ dmuchowy sa poczatkowo zamkniete. Po¬ wietrze zostaje sprezane az. do otwarcia zaworu wydmuchowego w punkcie 3 (fig. 4) i wypuszczenia przezen sprezo¬ nego powietrza. Kreskowana plaszczy¬ zna, lezaca ponizej zerowej linji, przed¬ stawia prace, oddana w tym suwie przez powietrze tlokowi, lezaca powyzej tej linji — prace oporu. W suwie rozpreze¬ nia /// zawór wydmuchowy 2 pozostaje otwarty, podczas gdy zawór wlotowy 1 pozostaje zamkniety. Tlok ssie powie¬ trze przez przewód wydmuchowy i zu¬ zywa przytem prace, oznaczona waska kreskowana plaszczyzna ponizej zerowej linji 0 — 0. Podnoszenie sie zaworu wy¬ dmuchowego 2 jest przedstawione pod wykresem linja a — a. W suwie wy¬ dmuchu IV^ zaraz za martwym punktem, zostaje zamkniety zawór wydmuchowy2 (punkt 4 na fig. 4). Zaraz potem otwiera sie zawór wlotowy mianowicie w punk* cie Z fig. 4. Cylinder jest napelniony wessanem powietrzem o atmosferycznem cisnieniu, podczas gdy w przewodzie ssawczym panuje nadpreznosc, wyno¬ szaca w praktyce okolo 1,2 atm. Sku¬ tkiem tego, przy otwarciu zaworu wlo¬ towego powietrze znajdujace sie w ssaw¬ czym przewodzie wchodzi do cylindra.Wessane powietrze wraz z tern, które doszlo z przewodu ssawczego, zostaje sprezane tlokiem. Podczas tego drugi cylinder wykonywa swój suw ssawczy 1 i zabiera z ssawczego przewodu czesc powietrza, tak, ze sprezenie w pierwszym cylindrze przebiega nie podlug punkto¬ wanej linji sprezenia v — v, lecz podlug wyciagnietej linji ograniczajacej kresko¬ wana plaszczyzne. Tern zakancza sie przebieg pracy i nastepuje nowy suw ssawczy.Przy przekreceniu walu stawidlowego o 90° z normalnego polozenia roboczego ma miejsce w czesci ssawczego suwu 1 i w czesci suwu sprezania II parcie na tlok, dzialajace w kierunku przeciwnym do dzialania hamowania; przez powie¬ trze doplywajace z ssawczego przewodu,; wzglednie przez niedopreznosc, panuj acaw cylindrze na poczatku t suwu sprezania.Ta dodatnia praca zostaje jednak o wiele przewyzszona ujemna praca sprezania podczas suwu sprezczego i suwu wydmu¬ chowego oraz ujemna praca ssania pod- — 3 —czas suwu ssawczego i suwu rozpre¬ zania.Samoczynne otwieranie sie zaworu wlotowego podczas suwu ssawczego po¬ woduje, przy duzych ilosciach obrotów, silny stuk. Dla unikniecia tego stuku, w urzadzeniu podlug fig. 5 — 7 zawór wlotowy zostaje podczas ssawczego suwu przymusowo sterowany osobnym ksiu- kiem, urzadzonym na wale stawidlowym.Podczas normalnej pracy silnika ksiuk ten zostaje w zwykly sposób wylaczany.Wal stawidlowy 3 (fig. 5 — 7) jest napedzany zebatem kolem 4. Piasta 5 zebatego kola 4 jest tak osadzona wkul- kowem lozysku 6, ze kolo zebate nie moze sie przesuwac w boki. Piasta kola zebatego posiada wewnatrz gwint, w który wchodzi odpowiedni gwint 7 walu stawidlowego 3. Wal ten moze byc osiowo przesuwany zapomoca obrotowo osadzonej dzwigni 8, przez co zostaje przekrecony w stosunku do swojego na¬ pedu, t. j. do zebatego kola 4. Poloze¬ nie 1 dzwigni 8 i walu stawidlowego 3 odpowiada roboczemu ruchowi silnika.Nad walem stawidlowym sa urzadzone: popychacz 9 wlotowego zaworu 1 i po- pychacz 10 wydmuchowego zaworu 2.Zawory wlotowy i wydmuchowy sa ste¬ rowane szerokiemi ksiukami 11, wzgled¬ nie 22. Ksiuki, wlotowy 11 i wydmu¬ chowy 22, sa nieruchomo osadzone na wale stawidlowym 3. Przy przelaczeniu dzwigni 8 dla hamowania z polozenia /, oznaczonego pelnemi linjami, w poloze¬ nie II, oznaczone punktowanemi linjami, zawory, wydmuchowy i wlotowy, otrzy¬ muja nadal swój naped od ksiuków 11 i 22, pomimo bocznego przesuniecia walu stawidlowego, poniewaz ksiuki te, jak bylo powyzej wspomniane, sa odpowied¬ nio szerokie. Po przesunieciu walu sta¬ widlowego na zawór wlotowy dziala oprócz tego jeszcze dalszy ksiuk pomoc¬ niczy 12, który wtedy zostaje podsuniety pod jego popychacz 9. Przy przesuwa¬ niu walu stawidlowego zostaje on wsku¬ tek dzialania gwintu 7 obracany. Dzieki temu ksiuki 11 i 22 wraz z pomocniczym ksiukiem 12 moga byc nastawiane na rozmaite katy, stosownie do stopnia prze¬ suwania.W przedstawionym przykladzie wy¬ konania, wal stawidlowy dla rozpoczecia i osiagniecia dzialania hamowania zostal obrócony w kierunku obiegu. Pozadany skutek jednakze ^zostaje tez osiagniety' o ile wal zostaje obrócony w przeciwle¬ glym kierunku. PL