Opublikowano dnia 30 marca 1956 r.WihtóJM POLSKIEJ R2ECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 38350 Hans Gerlach- Homburg,- Saara Sc 4S.Dwudzielny stojak kopalniany Patent trwa od dnia 30 listopada 1950 r.Wynalazek dotyczy dwudzielnego stojaka ko¬ palnianego, którego wysoiwny czlon wewnetrzny unieruchamiany jest przez zacisniecie np. prze¬ suwnego klina wewnatrz nieruchomego zamku z tym, ze opuszczanie sie czlona wewnetrznego pociaga za soba ten klin. W miare wciagania kli¬ na stojak staje sie coraz bardziej odporny na nacisk. Dzieje sie to zwlaszcza wówczas, gdy pod cisnieniem górnych pokladów czlon wew¬ netrzny stojaka wtlaczany jest do jego czlona zewnetrznego. Po osiagnieciu najsilniejszego za¬ klinowania zamku czlon wewnetrzny przestaje po¬ ciagac za soba klan. Ze wzgledu na wytrzymalosc takich stojaków szczególnie wazne jest, aby przy kazdym ustawieniu i rozciagmieciu stojaka do wcisniecia go pod strop zapewnic to samo polo¬ zenie poczatkowe klina. W tym celu klin znanych zamkach stojaka zaopatrzony jest w wystepy, które ograniczaja mozliwosc jego podciagania.Po rozciagnieciu stojaka wcisnietego pod strop klin zajmuje pozycje wyjsciowa pod dzialaniem sprezyn lub przez nastawienie reczne. Reczne na¬ stawianie klina posiada te wade, ze zalezy to od starannosci obslugi. Równiez uzycie sprezyny nie zapewnia stale tego samego polozenia wyjsciowe¬ go klina, poniewaz z jednej strony sprezyny ule¬ gaja zmeczeniu, z drugiej zas dzialanlie sprezyny moze napotkac nieprzewidziane opory. Poza tym urzadzenie sprezynowe jest zbyt wrazliwe, aby nadawalo slie do surowych warunków pracy w kopalni.Wynalazek niniejszy ma na celu usuniecie tych wad i polega na zastosowaniu srodków, które zmuszaja klin do zajecia zawsze wlasciwego po¬ lozenia wyjsciowego.Wedlug wynalazku osiaga sie to zwlaszcza przy zastosowaniu wkladki, która decyduje o pozycji wyjsciowej klina. Umieszcza sie ja pomiedzy kli¬ nem a czlonem zewnetrznym lub zamkiem lub tez innym dowolnym punktem stalym.W dalszym ciagu wynalazek polega na pola¬ czeniu narzadu, sluzacego do ustalania polozeniawyjsciowego klina, i panaMin. do wciskania sto¬ jaka pod strop, np. w postaci ktiaa poprzecznego.Wyn|k%k m<£e 6§ty ^t^e^W^^^W^6^ czlonem we" wn|ti»*» i*%p09&b samociyiyue wylaczalny.Nal&ad sluzacy do wciskania stojaka polaczony % wkladka mpie dzialac na narzad laczacy i wci¬ skac Stojak pod strop równoczesnie z. wprowa- dzeniem wkladki. Narzad laczacy moze posiadac ap, postac strzemienia zaciskajacego, które wsku¬ tek' przyjmowania pozycji skosnej chwyta czlon wewnetrzny stojaka, a druga strona spoczywa,na klinie.Szczególnie korzystna okazala sie odmiana sto- jaka wedlug wynalazku, którego klin i wkladka sa ze soba sprzezone w ten sposób, ze kazdemu po- lozeniui wkladki odpowiada scisle okreslone. po¬ lozenie klina. Klin i wkladka moga byc w tym celu polaczone wzajemnie na wpust i wypust.Przez takie sprzezenie polozenie wyjsciowe klina moze byc ustalone dowolnie z. calkowita pewno¬ scia, a mianowicie przesuwajac wkladke mozna klin doprowadzic do wymaganego z góry okreslo¬ nego polozenia wyjsciowego.Wykonanie szczególów takiego sprzezenia kli¬ na i podkladki moze polegac na tym, ze klin po¬ siada wypust wchodzacy w odpowiedni wpust wkladki lub tez wkladka moze posiadac wypust wchodzacy do wpustu klina.Jezeli wkladka ma równoczesnie sluzyc jako narzad do wciskania stojaka pod strop za posred¬ nictwem strzemienia zaciskajacego, zamocowane¬ go na czlonie jego wewnetrznym, to w takim przypadku wkladka spoczywa nie na zamku, lecz na innej wkladce niesamohamownej wewnatrz zamku.Wynalazek moze byc zastosowany równiez do stojaków zelaznych, posiadajacych klinowy czlon wewnetrzny. W tym przypadku strzemie, które przyjmujac skosna pozycje zaciska sie na czlo¬ nie wewnetrznym a druga strona spoczywa na klinie, tworzac przejsciowe polaczenie miedzy czlonem wewnetrznym a klinem, winno chwytac czlon wewnetrzny wzdluz jego plaszczyzn równo¬ leglych.Te plaszczyzny równolegle moga znajdowac sie np. na wystajacych zebrach czlona wewnetrzne¬ go stojaka, niezaleznie od postaci klinowej czlona wewnetrznego. Przez to uzyskuje sie pewnosc zaci¬ skania strzemienia na kazdym odcinku czlona we¬ wnetrznego, niezaleznie od jego postaci klinowej.Gdyby strzemienie zaciskalo sie. na skosnej plasz¬ czyznie klina lub pomiedzy strzemieniem i czlo¬ nem wewnetrznym, zwezajacym sie ku dolowi, to nacisk stawal sie zbyt duzy przy wiekszym rozsunieciu czesci stojaka.Dalsze szczególy stojaka wedlug wynalazku wynikaja z rysunku, na którym fig. 1 przedstawia widok boczny stojaka w stanie zlozonym, fig. 2 — widok z góry stojaka, fig. 3 i 4 przedstawiaja czesciowo w przekroju widoki boczne stojaka w dwóch róznych polozeniach nastawienia, fig. 5 przedstawia widok boczny stojaka obróconego o kat 90° w stosunku do przedstawionego na fig. 4, a fig. 6 i ,7 przedstawiaja dwie odmiany stojaka wedlug wynalazku.Na wszystkich rysunkach poszczególne czesci stojaka oznaczono tymi samymi cyframi. Cyfra 1 oznacza czlon wewnetrzny, który moze byc wy¬ konany z korzyscia o ksztalcie klina, cyfra 2 — czlon zewnetrzny, cyfra 3 — klin, który za posred¬ nictwem wkladki niesamohamownej 4 docisniety jest poziomym klinem 5 wewnatrz zamku 6.Wkladka 4 umieszczona jest w zamku 6 na rucho¬ mej wkladce 7 swa skosna plaszczyzna niesamo- hamowna 8. Cyfra 9 oznacza strzemie zaciska¬ jace, które chwyta równolegle powierzchnie 10 zeber rozmieszczonych na czlonie wewnetrznym.Na fig. 1 stojak przedstawiony jest w pozycji zsunietej. Strzemie zaciskajace 9 spoczywa w tym przypadku na klinie 3, jak równiez na czlonie zewnetrznym 2, wskutek czego nie zaciska ono czlona wewnetrznego 1. Klin 3 spoczywa powierz¬ chnia 12 na zamku 6.Na fig. 3 miedzy klinem 3 i zamkiem 6 wsu¬ nieta jest wkladka 13, wskutek czego klin 3 wsuniety jest w zamku 6 o scisle okreslony od¬ cinek, a mianowicie pomiedzy górna krawedzia zamku 6 i powierzchnia 12 powstaje odstep a. Ma to na celu przesuniecie klina 3 na scisle okres¬ lonej drodze po wcisnieciu strzemienia zaciska¬ jacego 9 podczas opuszczania sie czlona wewne¬ trznego 1. Osiaga sie dzieki temu scisle okres¬ lona krzywa oporu stojaka. A zatem wkladka 13 decyduje o polozeniu wyjsciowym klina 3.Jak widac z fig. 5 wkladka 13 jest na koncu w miejscu 14 scieta skosnie w celu ulatwienia wpro¬ wadzenia jej miedzy klin 3 i zamek. Z wkladka 13 polaczony jest na stale klin 15, który spoczywa¬ jac na zamku 6 opiera sie swa górna pochyla kra¬ wedzia o strzemie zaciskajace 9.Sposób dzialania urzadzenia wedlug wynalaz¬ ku jest nastepujacy. Do zsunietego stojaka, jak _ 2 —na fig. 1, wprowadza sie wkladke 13 miedzy kli¬ nem 3 i zamkiem 6 az klin podniesie sie na pelna wysokosc, to znaczy o odcinek a. Poniewaz strze¬ mie zaciskajace 9 przestaje spoczywac na dol¬ nym czlonie 2, mozna reka wyciagnac czlon we¬ wnetrzny 1 az do zetkniecia sie jego konca ze stropem. Strzemie zaciskajace zatrzymuje go w tej pozycji, gdyz w chwili puszczenia czlona wewnetrznego zaciska sie ono samorzutnie. Pod¬ czas wbijania klina 15 strzemie nadal pozostaje zacisniete na czlonie wewnetrznym 1, a równo¬ czesnie unosi sie ku górze wciskajac czlon wewne¬ trzny w strop, jak to jest pokazane na fig. 4 i 5.W trakcie tego klin 3 nie zmienia swej pozycji, poniewaz przesuwajaca sie wzdluz niego wklad¬ ka 13 ma stale jednakowa grubosc. Nalezy tu zazna¬ czyc, ze na klinie 3 umieszczone sa wystepy 16, ograniczajace jego podciaganie.Nastepnie wbija sie poziomy klan 5 i wybija sie wkladke 13 wraz z klinem 15, wówczas strze¬ mie zaciskajace spada na klin 3. Zaciska sie ono iia zebrach 11 czlona wewnetrznego 1, gdy zacz¬ nie on osiadac pod wplywem nacisku stropu.Wskutek tego zacisniecia czlon wewnetrzny 1 opuszczajac sie wtlacza klin 3 o okreslony od¬ cinek a. Gdy wreszcie strzemie 9 ispocznie na wy¬ stepie 23 zaniku 6 lub na dolnym czlonie 2, za¬ cisk strzemienia zostaje zwolniony.W podanym przykladzie wkladka 13 i klin 15 stanowia jedna calosc; oczywiscie mozliwe jest i inne ich uksztaltowanie w postaci oddzielnych czesci, jak równiez mozna wkladce 13 nadac zmienna i nastawna grubosc, co umozliwia zmiane w pewnych granicach dlugosci drogi przesuwu klina, czyli dlugosci odcinka a.Poniewaz o wysokosci wyciagania klina 3 de¬ cyduje sposób umieszczenia wkladki 13, przeto istnieje mozliwosc ustalania wielkosci odcinka a np. o 5, 10, 15 lub 20 mm. Poniewaz zas dlugosc drogi opuszczania sie klina decyduje o sposobie przyjmowania cisnienia przez stojak, mozna przeto zmieniac przebieg jego obciazenia. Przy usuwaniu stojaka mozna strzemie zaciskajace 9 zluzowac np. za pomoca sprezyny lub narzadu podobnego.Jest równiez mozliwe zastosowanie i takiego ukladu klina poziomego 15 i wkladki 13, aby przesuwanie na dól klina 3 nastepowalo od strony zamku, a wysuwanie wewnetrznego czlona 1 od strony przeciwnej za pomoca specjalnego strze¬ mienia zaciskajacego, które moze sluzyc wylacz¬ nie przy wciskaniu stojaka pod strop. Przy tym klin 15 i wkladka 13 moga w calosci miec ksztalt rozwidlony.W odmianie wykonania stojaka wedlug fig. 6 wkladka 13 zaopatrzona jest w wypusty 17, 18, obejmujace wystep 19 klina 3. Przy takim wza¬ jemnym uchwycie miedzy klinem 3 i wkladka 13, oraz przez nadanie wkladce 13 odpowiedniego ksztaltu klinowatego, mozna wprowadzajac wklad¬ ke 13 plyciej lub glebiej zapewnic scisle zacho¬ wanie pozadanej dlugosci drogi przesuwania kli¬ na 3. Wkladka 13 moze równoczesnie zastepo¬ wac klin, sluzacy do wciskania stojaka pod strop, jezeli zostanie w odpowiedni sposób uksztalto¬ wana jak opisano wyzej, a mianowicie tak, aby równoczesnie .naciskala na strzemie zaciskajace.Celowe jest jej oparcie nie na zamku 6, lecz na wkladce 4.Przy osadzaniu stojaka nastepuje przez wbija¬ nie wkladki 13 nacisk na wkladke 4 ku dolowi.Wówczas pod dzialaniem niesamohamownej po¬ wierzchni klinowej 8 wkladki 7 usuwa sie wszel¬ kie luzy w zamku. Zwlaszcza czlon wewnetrzny 1 stojaka zostaje docisniety do przeciwleglej scian¬ ki zamku, czyli do przeciwleglej strony czlona zewnetrznego 2. Przez wbicie klina poziomego 5 wkladka niesamohamowna 4 zostaje unierucho¬ miona w zamku 6 w swym polozeniu pozbawio¬ nym luzu, wobec czego w zamku wystepuja wstepne naprezenia. Gdy narzady sluzace do osa¬ dzania zostana usuniete, a wiec równiez i wklad¬ ka 13, czlon wewnetrzny 1 pod naciskiem stropu opuszcza sie wciskajac klin 3 za* posrednictwem zacisnietego strzemienia 9. Wówczas zamek 5 dzieki temu wstepnemu naprezeniu jest w stanie dzialac natychmiast i stojak moze odrazu przy¬ jac wysokie obciazenie, przy czym zbedne jest glebsze wciskanie czlona wewnetrznego 1 jedy¬ nie w celu • pokonania luzów, a wiec wciskanie go przy stosunkowo mal^m obciazeniu stojaka.W odmianie wykonania stojaka wedlug fig. 7 wkladka 13 równiez jest uksztaltowana w posta¬ ci narzadu do wciskania stojaka pod strop. Po¬ siada on jednak wypust 20, który wchodzi mie¬ dzy dwa wypusty 21 i 22 klina 3. Dzialanie urza¬ dzenia jest na ogól takie samo, jak opisano w zwiazku z fig. 6. PL