BIBLIOTEKA Urzedu Patentowego PillkJEiRzcnps^li^Lutoij Opublikowano dnia 20 stycznia 1956 r.% Uk MJOO POLSKIE] RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 38137 KI. 20a, 16 Jerzy Osmólski Zakopane, Polska Wyciag narciarski z napedem elektrycznym lub spalinowym Patent trwa od dnia 4 pazdziernika 1954 r.Znane typy wyciagów narciarskich sa budo¬ wane badz to jako urzadzenia stale dla tras do 1500 m, badz jako przenosne dla tras do 300 m.Wyciagi stale (skilifty) posiadaja na trasie sze¬ reg zmontowanych na stale podpór oraz rów¬ niez stale urzadzenie przewojowe. Napinanie li¬ ny napedowej odbywa sie z reguly przy pomo¬ cy ciezarów napinajacych. Mimo iz wyciagi te posiadaja szereg zalet i sa znacznie prostsze w konstrukcji i tansze w budowie niz wyciagi napowietrzne, jednak obecnosc stalych podpór, kola przewojowego l ciezarów napinajacych sprawia, ze koszt budcn#y takiego, wyciagu jest jednak powazny. Ponadto stale obiekty takich wyciagów, rozmieszczone na calej trasie, wply¬ waja na zmiane krajotk-j&u i z tego wzgledu wyciagi tego typu nie mj^ga byc budowane na terenach podlegajacych ochronie przyrody. Po¬ niewaz w naszych warunkach wiele atrakcyj¬ nych terenów narciarskich i torów slalomowych znajduje sie wlasnie na terenie Parku Narodo¬ wego, nie ma zupelnie mozliwosci wyposazenia tych terenów w wyciagi narciarskie typu sta¬ lego.Zagadnienie to rozwiazuja w pewnej mierze znane przenosne wyciagi narciarskie budowane jako tanie, lekkie, bezpodporowe urzadzenia, które moga byc instalowane na dowolnym sto¬ ku. Wyciagi te nie posiadaja jednak stalego na¬ pinania liny napedowej i z tego wzgledu naped moze byc umieszczony tylko na górze trasy, co w wielu przypadkach jest uciazliwe i przewaz¬ nie wyklucza mozliwosc zastosowania napedu elektrycznego. Ponadto ustawienie wyciagu przenosnego z napedem spalinowym na otwar¬ tym terenie zaklóca cisze ,co równiez na tere¬ nie Parku Narodowego jest niedopuszczalne.Idea przewodnia wynalazku jest konstrukcja wyciagu narciarskiego typu posredniego, po¬ miedzy wyciagiem stalym a przenosnym, jed¬ noczacego zalety obu tych typów, przy mozli¬ wie maksymalnym wyeliminowaniu ich wad oraz uproszczeniu konstrukcji i potanieniu ko¬ sztów budowy. Wyciag wg wynalazku stosowa¬ ny byc moze dla tras do 800 m. Posiada on na¬ ped umieszczony w schronie zelbetowym lub malym szalasie, na stalym fundamencie, nato¬ miast nie posiada zadnych widocznych stalych urzadzen trasy i kola przewojowego, które sa jedynie doraznie montowane wylacznie na okres ruchu. Po ukonczeniu jazd kolo przewojowe i jego zakotwienie zostaje zdemontowane, a lina napedowa zwinieta i calosc urzadzen zma¬ gazynowana pod zamknieciem, w pomieszcze-niu napedu. Wyciag ten mozna wiec krótko okreslic jako „zwijany".Wyifalazek, stwarzajac^ nowyMyp wyciagu, roz- Wiazuje równoczesnie szereg zagadnien kon¬ strukcyjnych, w sposób nieznany dotychczas w budowie nie tylko wyciagów narciarskich, ale w ogóle trakcyjnych urzadzen linowych.W szczególnosci wg wynalazku stale napina¬ nie liny napedowej odbywa sie bez specjalnego ciezaru napinajacego, przez wykorzystanie cie¬ zaru samego silnika, umieszczonego na pochyl¬ ni fundamentu. Poza tym wyciag wyposazony jest w specjalny latwo demontowany zespól przewojowo-kotwiczny o prostej ale oryginal¬ nej konstrukcji. Dla ulatwienia demontazu wy¬ ciagu zastosowano mechaniczne zwijanie liny napedowej, przy wykorzystaniu samego nape¬ du wyciagu jako zródla potrzebnej do tego celu energii oraz maksymalnie uproszczono linowy uklad napedowy, przez zastosowanie wykladzi¬ ny gumowej dla kola napedowego z szerokim rowkiem parabolicznym, umozliwiajacym zwiek¬ szenie kata opasania liny napedowej.Wynalazek moze byc stosowany, zaleznie od lokalnych warunków terenowych i mozliwosci energetycznych, w róznych alternatywach.W szczególnosci moze byc zastosowany silnik spalinowy lub elektryczny, zaleznie od mozli¬ wosci doprowadzenia energii elektrycznej. Rów¬ niez, o ile nie jest racjonalniejsze umieszcze¬ nie napedu na dole tr4asy, naped moze znajdo¬ wac sie na górze, przy czym odpada koniecz¬ nosc stalego napinania liny napedowej. Tak sa¬ mo obudowa napedu, o ile wzgledy ochrony przyrody tego wymagaja, moze byc wykonana w formie zamaskowanego w terenie schronu zelbetowego, badz w przeciwnym razie w for¬ mie malego' drewnianego szalasu.Na rysunkach podane sa schematy najbardziej typowych alternatyw. Fig. 1 przedstawia scha- mat wyciagu z napedem umieszczonym na dole i stalym napinaniem liny napedowej, fig. 2 — schemat wyciagu z napedem umiesczonym na górze i stalym napinaniem liny napedowej, fig. 3 — przedstawia schemat wyciagu z nape¬ dem umieszczonym na górze, bez stalego napi¬ nania liny napedowej, fig. 4 — widok przekroju podlzunego w kierunku B—B przez schron zel¬ betowy napedu, a fig. 5 — widok przekroju po¬ przecznego w kierunku A—A, wyciagu z silni¬ kiem spalinowym i stalym napinaniem liny, fig. 6 — podobny przekrój podluzny i widok napedu wyciagu z silnikiem elektrycznym i sta¬ lym napinaniem liny, fig. 7 — przekrój podluz¬ ny i widok napedu z silnikiem spalinowym bez stalego napinania liny, ponadto fig. 8 przedsta¬ wia widok z boku i czesciowy przekrój zespolu przewojowo-kotwicznego, a fig. 9 — przekrój poprzeczny przez wieniec kola napedowego z wykladzina gumowa.Konstrukcja wyciagu jest nastepujaca. W przy¬ padku zastosowania stalego napinania liny na¬ pedowej 6 (fig. 4—5—6), co moze miec miejsce zarówno przy umieszczeniu napedu na dole trasy (fig. 1), jak i na górze (fig. 2), silnik 1 jest umieszczony na wózku 4, poruszajacym sie po torze 3, zamocowanym na pochylni funda¬ mentu 5. Lina napedowa 6 wpleciona jest w ob¬ wód zamkniety. Opasuje ona napedowe kolo li¬ nowe 7 przy kacie opasania (3 tu ), lezac w row¬ ku parabolicznym 9 wykladziny gumowej 8.Po wyjsciu z napedu obie galezie liny napedo¬ wej 6 odchylaja sie w kierunku trasy na rol¬ kach kierunkowych 38. Dalej lina 6 biegnie po trasie, gdzie moze byc podtrzymywana rolkami podporowymi 36 o znanej konstrukcji, az do urzadzenia przewoj owo kotwicznego — fig. 8.Wózek 4 wyposazony jest w dowolne urzadze¬ nie uchwytkowe, zakleszczajace sie na kon¬ strukcji toru 3, w wypadku zerwania sie liny napedowej 6 i zabezpieczajace tym samym sil¬ nik przed uszkodzeniem.Zespól przewojowo-kotwiczny sklada sie z ko¬ la przewojowego 10, linki kotwicznej 11 i kot¬ wy 12 z bebnem 17. Kolo przewojwe 10 osadzo¬ ne jest przy pomocy sworznia 14 w rurowym stojaku 15 wyposazonym w talerzyk oporowy 16 i wbijanym w odpowiednim miejscu w snieg lub grunt. Kotew 12 wklada sie do otworu w be¬ tonowym bloku oporowym 13. Na kotew 12 na¬ sadzony jest swobodnie obracajacy sie beben 17, który posiada uchwyty 18' do wkladania w nie dzwigni 19. Przy pomocy tej dzwigni mozna obracac beben 17 i nawijac nan linke kotwicz¬ na 11, regulujac tym samym, w miare potrzeby, odleglosc pomiedzy napedem wyciagu a kolem przewojowym AO. Odleglosc ta winna byc tak dobrana, by silnik Iz wózkiem 4 znalazl sie w górnym odcinku toru 3. Silnik 1 wisi wtedy na linie napedowej 6, a skladowa ciezaru na¬ pedu równolegla do toru 3 utrzymuje w nim stale naprezenie wstepne. Po dostatecznym na¬ winieciu linki kotwicznej 11 zabezpiecza sie be¬ ben 17 przed odkreceniem za pomoca kólka 20 wbitego w sluzace <}o tego celu otwory w kot¬ wie 12 i beben 17. Dla ulatwienia zwijania liny napedowej 6 na okres postoju, na fundamen¬ cie napedu 5 zmontowany jest wspornik 21, na którym ulozyskowany jest beben magazyno¬ wy 22, posiadajacy znajdujace sie w plaszczyz¬ nie kola napedowego 10 kolo Jfcusowe 23. Kolo to mozna sprzegnac przy pomocy; pasa 37 z ko- — 2 —lem napedowym 10 i w ten sposób wykorzystac silnik napedowy do zwijania liny 6. Caly na¬ ped znajduje sie w schronie betonowym 24 oblo¬ zonym kamieniami 25 i obsypanym ziemia i dar¬ nia 26. W przypadku zastosowania silnika spa¬ linowego w tylnej czesci schronu dobudowana jest komora wydechowa 27 wykonana z kamie¬ ni 25. Komora ta posiada kanal wentylacyjny 28 i doplyw powietrza z pomieszczenia na¬ pedu przez filtr akustyczny 29. Gazy spalinowe wychodzace z tlumika silnika 1 odprowadzone sa za pomoca gietkiego weza 30 do rury wyde¬ chowej 31 wpuszczonej do komory wydecho¬ wej 27. Strop schronu 24 jest z wierzchu wylo¬ zony izolacja wodoodjtorna 32. Wewnatrz schron moze byc wylozony w razie potrzeby warstwa dzwiekochlonna 33. Wejscie do schronu prowa¬ dzi przez drzwi 34. Dla wyprowadzenia lin w przedniej czesci schronu 24 znajduje sie po¬ dluzny otwór 35 zamykany odsuwana tarcza przepustowa 39 posiadajaca podluzne wyciecia dla przepuszczenia liny. Wyciecia te uszczelnio¬ ne sa platami gumy obejmujacymi elastycznie obie galezie liny 6.W przypadku zastosowania silnika elektrycz¬ nego (dla schematów wg fig. 1—2) odpada ko¬ niecznosc budowy komory wydechowej 27 wraz z kanalem wentylacyjnym 28 i filtrem 29.Uklad pozostalych elementów, przedstawiony na fig. 6 jest w zasadzie identyczny jak w przy¬ toczonym powyzej opisie alternatywy wg fig. 4.W przypadku zastosowania ukladu napedu bez stalego napinania liny napedowej (fig. 3 i 7) silnik 1 osadzony jest na stalej ramie 40, na po¬ ziomym fundamencie 5, dzieki czemu zmniej¬ szaja sie wymiary calosci, upraszcza sie kon¬ strukcja i koszt wykonania. Uklad pozostalych elementów, przedstawionych na fig. 7, "jest w za¬ sadzie identyczny jak w opisie alternatywy wg fig. 4.Sposób uzytkowania wyciagu jest analogiczny do znanych sposobów uzytkowania przenosnych wyciagów narciarskich. Narciarz dokonuje jaz¬ dy badz to przez uchwycenie liny reka, badz to przy pomocy specjalnego uchwytu. PL