W automatach typu wzdluznego, posiada¬ jacych zaciskowe wrzeciono robocze, obrabia¬ ny pret lub obrabiana rurka dosuwa sie do miejsca obróbki osiowo podczas cyklu robo¬ czego. Z chwila wysuniecia preta lub rurki na dlugosc wytwarzanego przedmiotu odbywaja sie koncowe operacje z ostatecznym odcieciem gotowego przedmiotu. Nóz odcinajacy, który po skonczonej obróbce odcial wykonczony przedmiot od preta czy rurki, pozostaje w swor im skrajnym polozeniu tak dlugo, jak dlugo trwa otworzenie sie zacisku, mocujacego pret w wrzecionie roboczym, cofanie sie wrzecien- nika oraz ponowne zamkniecie sie zacisku wewnatrz tego wrzeciona. Nóz odcinajacy sluzy zatem przez caly ten okres czasu jako nieru- *) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze twórcami wy¬ nalazku sa: inz. Witold Borkowski, inz. Juliusz Pod¬ górski i Bronislaw Zolich. chomy opór, ograniczajacy samoczynne wysu¬ wanie sie preta przed nastepnym cyklem obrób- czym i dopiero po uchwyceniu £reta przez wrzeciono robocze przesuwnego wrzedennika nóz odcinajacy moze sie wycofac i umozliwi wysuwanie sie preta czy rurki o dalszy odci¬ nek w celu umozliwienia wytworzenia nas¬ tepnego przedmiotu w nastepujacym cyklu ob- róbczym automatu. W znanych automatach ob¬ rabiany pret prowadzony jest zwykle przy zes¬ pole stanowisk obróbczych w tulejce, której jedynym zadaniem jest zapobieganie wyginaniu sie preta pod wplywem momentów sil skrawa¬ nia, przy czym wielkosc luzu miedzy pretem a otworem tulejki w zaleznosci od pozadanej dokladnosci obróbki reguluje (sam pracownik, obslugujacy automat.Takie osadzenie preta w tulejce, której luz wzgledem preta ustala obsluga automatu, niedaje gwarancji wlasciwego utrzymania tole¬ rowanego luzu dla uzyskania dokladnej obrób¬ ki, prz* czftrfi poslufeiwaale/^Ie rfzem odcinaja- QhO jfclftp^pore»iJ Mi^gjczwacym przesuw .. preta, *powaznie ogranicza szybkosc obróbki jednostkowej, co jest duza wada takich auto¬ matów.Powazne skrócenie czasokresu, trwajacego miedzy odcieciem gotowego przedmiotu od pre¬ ta czy od rurki, a rozpoczeciem nowego cyklu obróbki nastepnego wytwarzanego przedmiotu, jak i sama dokladnosc obróbki, stanowia cel i przedmiot niniejszego wynalazku. _ Wedlug wynalazku, zamiast poslugiwac sie narzedziem odcinajacym, jako oporem zabez¬ pieczajacym pret czy rurke przed osiowym wzdluznym przesunieciem, stosuje sie wedlug wynalazku dodatkowe urzadzenie w postaci tu¬ lejki mocujacej tak wykonanej, ze w czasie przesuwu wrzeciennika z wrzecionem roboczym, ¦?^belem' uchwycenia preta czy rurki w nowym liniejscu, przejmuje ona na krótki okres czasu role wrzeciona roboczego, obracajac dalej pret na pelnych obrotach roboczych i pozwalajac na dalsza koncowa obróbke przedmiotu, np. na odciecie przedmiotu.Sposób ten wykonywa sie tak, ze obrabiany pret zostaje dalej w pelni obracany w tej czesci cyklu roboczego, w której zacisk wrze¬ ciona roboczego jest otwarty, przy czym w celu krótkotrwalego uchwycenia preta czy rurki, z których wytwarza sie przedmioty, potrzebny impuls mocujacy, udzielany temu dodatkowe¬ mu urzadzeniu w postaci tulejki, uzyskuje sie najlepiej przez dzialanie dzwigni, sterowanej najlepiej krzywka z rozrzadczego walu krzy¬ wkowego automatu. Podczas tego dodatkowego umocowania preta lub rurki nie zostaja one juz przesuwane wzdluz osi podluznej preta czy rurki obrabianej, z chwila zas ustania impulsu pret czy rurka, które w miedzyczasie zostaly juz mocno uchwycone przez wrzeciono robocze, moga byc przesuwane celem doznania obróbki w nowym cyklu roboczym przez tulejke, okresowo mocujaca, tak ze pret czy rurka doznaja tego przesuwu w tulejce zaciskowej bez jakiegokol¬ wiek luzu tak, ze w miejscu zespolu narzedzi obróbczych pret nie doznaje zadnego niekorzy¬ stnego przegiecia pod wplywem momentu sil skrawania, które mogloby wplynac na doklad¬ nosc obróbki.Dla przeprowadzenia tego sposobu stosuje sie rdodatkowe urzadzenie zaciskowe, które samo nastawia sie i dostosowuje do kazdorazowej grubosci preta, zabezpieczajac go przed Jakim¬ kolwiek niepozadnym luzem tak, iz pret jest podczas obróbki sztywnie prowadzony. Samo¬ nastawne to dodatkowe urzadzenie do okreso¬ wego mocowania preta umozliwia zatem znacz¬ ne zaoszczedzenie czasu przy wykonywaniu koncowych operacji obróbkowych, po ostatecz¬ nym wysunieciu ' obrabianego materialu na dlugosc przedmiotu, przez wykorzystanie cza¬ su potrzebnego do otworzenia zacisku, znaj- dujajacego sie w wrzecionie roboczym wrze¬ ciennika, wycofania sie wrzeciennika i po¬ nownego zamkniecia zacisku. Tuz przed otwo¬ rzeniem zacisku samonastawna tulejka ob¬ rotowa dodatkowego tego urzadzenia otrzymu¬ je wedlug wynalazku dodatkowy okresowy im¬ puls, udzielony najlepiej sprzezonej z nim dzwigni za pomoca krzywki, po zamknieciu zas zacisku we wrzecionie roboczym dodatkowy impuls zostaje wylaczony. Sama tulejka zacisko¬ wa tego dodatkowego urzadzenia jest napedzana wrzecionem przez dowolne sprzeglo, przy czym w chwili ustania impulsu pret czy rurka moga sie przesuwac w tulejce samonastawnej bez luzu dzieki elastycznemu sprezynujacemu do¬ ciskowi do preta wewnetrznych scianek tulejki zaciskowej.Sposób wedlug wynalazku mozna wykonywac przy poslugiwaniu sie urzadzeniem z samona¬ stawna tulejka, uwidocznionym przykladowo na zalaczonym rysunku.Fig. 1 przedstawia schematycznie w widoku z boku przesuwny wrzeciennik z wrzecionem roboczym, polaczony sprzeglem z tulejka samo¬ nastawna; fig. 2 — dodatkowe urzadzenie sa¬ monastawne w widoku z boku, czesciowo w przekroju wzdluz plaszczyzn, przechodzacych pionowo i poziomo przez os obrotu preta.Sposób wedlug wynalazku stalego utrzymy¬ wania na obrotach roboczych obrabianego preta czy obrabianej rurki, z których wytwarza sie dowolne przedmioty, podczas cofania sie wrze¬ ciennika z wrzecionem roboczym, uskutecznia sie przy zastosowaniu dodatkowego urzadze^ nia zaciskowego w postaci tulei samonastawnej, obracajacej sie z pretem czy rurka obrabiana i sprzezona sprzeglem z wrzecionem roboczym.Na kadlubie 1 automatu wzdluznego jest osa¬ dzony przesuwnie wzdluz osi podluznej preta wrzeciennik B, doznajacy przesuwów w kierun¬ kach, zaznaczonych podwójna strzalka, Wrze¬ ciennik posiada wrzeciono robocze 3, ujmujace silnie pret i obracajace go w czasie normalne¬ go cyklu obróbczego. Na kadlubie 1 jest osa- — 2 —dzcny stojak 4, unoszacy zespól suportow no¬ zowych wzglednie innych przyrzadów obrób- czych. W stojaku 4 jest wykonany otwór, w któ¬ rym miesci sie dodatkowe urzadzenie 5, w któ¬ rym jest osadzona samonastawna tulejka 9 we¬ dlug wynalazku* zakonczona z jednej strony bierna tarcza sprzeglowa 6, polaczona przez drazki wsuwowe 16 (fig. 2), ze sprzeglem I, osa¬ dzonym trwale na wrzecionie 3. Obrotowej tu¬ lejce samonastawnej 9 urzadzenia 5 zostaje udzielony okresowy impuls, dla silnego uchwy¬ cenia preta w czasie zluznienia go przez wrze¬ ciono 3 przy przesuwie wstecznym wrzecien- nika 2, za pomoca dzwigni 8, sterowanej za po¬ moca krzywkowego walu rozrzadczego auto¬ matu. Samonastawna tulejka 9 oddziaiywuje swymi czolowymi skosnymi plaszczyznami na stozkowa powierzchnie zaciskowej tulejki 10, ujmujacej elastycznie bez luzu pret 11 lub rurke, z których wykonywane sa pozadane przedmioty tuz u wylotu tej tulejki na zespole stanowisk obróbczych. Samonastawna tulejka 9 jest osadzona lekko przesuwnie wzdluz swej osi podluznej wewnatrz tulei 12 i jest odpy¬ chana ku stanowiskom obróbczym za pomoca sprezyny, np. srubowej 13, przy czym krancowy przesuw tulejki samonastawnej 9 jak i tulejki zaciskowej 10 jest ograniczony nakretka nas- tawcza 14, nakrecana na gwint tulei 12. Calosc obraca sie swobodnie wewnatrz urzadzenia 5, osadzonego w otworze stojaka 4, dzieki opieraniu sie o przeciwnie skierowane powierzchnie stoz¬ kowe zespolu waleczków stozkowych 15, 15' samocentrujacych, zapewniajacych tulejce obro- ¦ towej swobodny obrót na najwyzszych mozli¬ wych obrotach preta. Tulejka 9 wystaje poza stojak 4 do tylu i posiada osadzona na niej nieruchomo tarcze sprzegla 6 z suwowymi drazkami sprzeglowymi 16, zesuwajacymi sie wzdluznie w sprzegle 7 wrzeciona 3. Poprzez drazki 16 tarcza sprzeglowa 6 doznaje stalego obrotu, udzielajac go tulejce 9 i niezaleznej tulejce 10, przy czym miedzy tarcza sprzeglo¬ wa 6 a urzadzeniem 5 osadzony jest beben 17, polaczony poprzez uklad waleczków stozkowych 18, toczacych sie wokolo pierscienia 19, zaklesz¬ czonego nieruchomo na tulejce 9. Beben 17 jest sterowany uwidoczniona na fig. 1 dzwignia 8, która znajduje sie pod dzialaniem krzywki, roz¬ rzadzanej walkiem krzywkowym automatu. Czo¬ py widelkowego uchwytu tej dzwigni zachodza w wyzlobienia 20 bebna 17 i umozliwiaja do¬ ciskanie go do stojaka 4.Urzadzenie wedlug wynalazku dziala tak, ze z chwila wykonczenia przedmictu tuz przed jego odcieciem, dzwignia 8 zostaje wprowadzo¬ na w dzialanie i przyciska bebnem 17 przez zes¬ pól krazków tocznych 18, posuwajacych pier¬ scieniom 19, tulejke 9 w kierunku prawym, tak ze skosne plaszczyzny tulejek 9 i 10 wzajemnie na siebie oddzialywujac, powoduja docisniecie tulejki 10 do preta, znajdujacego sie w urza¬ dzeniu samonastawnym 5. Impuls ten trwa krótki czas, potrzebriy do cofniecia do tylu o dlugosc gotowego przedmiotu. wrzeciennicy 2, której wrzeciono robocze 3 zwalnia w tym czasie pret 11. Pret obraca sie przez to dalej bez przerwy na pelnych obrotach, bedac w tym czasie trzymany tulejka samonastawna tak dlu¬ go, jak dlugo trwa nacisk, udzielony przez dzwigne 8. Czas ten wykorzystac mozna na od¬ ciecie za pomoca noza, tuz u wylotu samona¬ stawnej tulejki, gotowego przedmiotu od preta 11. Uchwyt we wrzecionie 3 chwyta w tym czasie ponownie pret, wskutek zas ustania na¬ cisku dzwigni 8, sprezyna 13 oraz waleczki stoz¬ kowe 15, 15( powoduja elastyczne zwolnienie zacisku tulejki 10 jednak bez luzu tak, ze pret w czasie nastepujacego zaraz dalej cyklu robo¬ czego moze doznawac obróbki i wysuniecia po¬ za tulejke samonastawna. Dzieki takiemu wy¬ konaniu tego dodatkowego urzadzenia zacis¬ kowego z samonastawna tulejka, uzyskuje sie moznosc nieprzerwanego obrabiania czesci na automacie podczas. przesuwu i ponownego uch¬ wycenia preta przez wrzeciono robocze wrze- ciennika, co w rezultacie daje moznosc powaz¬ nego skrócenia czasu jednostkowego obróbki. PL