Przedmiotem niniejszego wynalazku jest im¬ pulsator mechaniczny dla wywolywania drgan o jak najwiekszej czestotliwosci i sile dynamicz¬ nej przy zachowaniu mozliwie jak najwiekszej czystosci sinusoid. Impulsatory takie sa ko¬ nieczne dla rozmaitych celów przemyslowych, na przyklad wstrzasarek wywolujacych mieszanie czy rozdzielanie srodowisk cieczy, pylów lub rozmaitych mieszanin poddawanych wstrzasaniu i wielu innych celów.Dla wprowadzenia w ruch drgajacy o stosun¬ kowo duzej czestotliwosci i jak najwiekszej sile dynamicznej równoczesnie duzych mas miesza¬ nin cial w postaci cieczy, pylów itp. stosowac mozna jedynie urzadzenia wstrzasowe o nape¬ dzie mechanicznym. Dotychczas znane wstrza- sarki odpowiadajace tym wymaganiom i dajace drgania o duzej czystosci sinusoidalnej, wyko¬ nane byly jako wistrzasarki z impulsatorem me¬ chanicznym, posiadajacym wal z obciazeniem *) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze twórca wyna¬ lazku jest inz Jeremni Lukaszewicz. mimosrodowym i lozyskami zwiazanymi z cala masa.Wal mimosrodowy osadzono w lozyskach sliz¬ gowych. Stosowanie lozysk slizgowych ograni¬ czalo jednakze sile dynamiczna impulsatora do rzedu jednej tony lub najwyzej kilku ton w za¬ leznosci od liczby obrotów na minute, które wy¬ nosza znacznie mniej anizeli 10.000, przy czym stosowanie lozysk slizgowych powodowalo znacz¬ ne trudnosci w ich smarowaniu i chlodzeniu, obciazenie zas impulsatora nie moglo przekraczac stosunkowo niskiej górnej granicy. Polepszenie ulozyskowania walu przez zastosowanie lozysk tocznych, np. kulkowych czy rolkowych, umozli¬ wia wprawdzie zwiekszenie ilosci obrotów wa¬ lu, lecz tenze przy zwiekszajacych sie obrotach^ doznawac moze jedynie coraz mniejszego obcia¬ zenia, gdyz duze sily odsrodkowe wystepujace w samych toczkach nadmiernie przyciskajace je do biezni otaczajacego pierscienia zewnetrznego, uniemozliwiaja stosowanie tych lozysk np. do^wstezasarek o duzych masach 4 wprowadzanych w drjKmie tak, ze zastosowanie lozysk tocznych ^^Anilpzaf^ie do slfcetui^wo.nie^fl^iazonych mi- Q}o&4p4o oaL cj HU.O Dotychczasowe ImpuJsatary jethiego i drugie- go typu, pomijajac juz ich granice zastosowal- nosci, zwiekszaja calym swoim ciezarem mase drgajaca, a przy wibratorach opartych na rezo¬ nansie powoduja ikoniecznosc odpowiedniego po¬ wiekszania mocy sprezyn buforowych. Poza tym mozliwosci polaczenia impulsatora z odpowied¬ nim napedem ograniczaja równiez zakres zasto¬ sowania.Impulsator wykonany wedlug niniejszego wy¬ nalazku, pozwala na unikniecie wad dotad zna¬ nych konstrukcji impulsatorów mechanicznych, umozliwiajac wprowadzanie w ruch drgajacy równoczesnie duzych mas bez obawy przeciaze¬ nia walka napedowego i przy prostym rozwia¬ zaniu polaczenia walka napedowego impulsato- . ra z odpowiednim sUniikiem napedowym lub innym napedem, [przy czym dzieki stosowaniu odpowiedniej konstrukcji, uzyskac mozna drga¬ nia o bardzo wysokiej czestotliwosci bez obawy przeciazenia lozysk walu napedowego impulsa¬ tora.Impulsator wedlug wynalazku jest latwo zro¬ zumialy na podstawie zalaczonych rysunków, przedstawiajacych przykladowo i schematycznie rozmaite mozliwosci wykonania przedmiotu wy¬ nalazku, przy czym uwidocznione i nizej przy¬ kladowo opisane odmiany konstrukcyjnego wy¬ konania, w niczym oczywiscie nie ograniczaja mozliwosci wykonania innych odmian konstruk¬ cyjnych bez wykraczania poza ramy wynalazku.Na rysunku fig. 1 przedstawia wal napedowy impulsatcra osadzony w nieruchomych lozy¬ skach wzgledem mas drgajacych, przy czym czesc*walu jest przedstawiona w formie oder¬ wanej wzdluz linii A—A' wedlug fig. 2; fig 2 — wal napedowy impulsatora w widoku z przodu czesciowo w przekroju wzdluz linii B—B we¬ dlug fig. 1; fig. 3, 3a i 3b — 3 sposród rozmaitych mozliwych odmian wykonania toczek, przy czym odmiane wedlug fig. 3b przedstawiono w przekroju dla rozmaitych wykonan; fig. 4 — osadzenie walu napedowego wraz z toczka w masie poddawanej drganiom czesciowo v/ przekroju wedlug linii B'—B* wedlug fig. 5; fig. 5 — szczegól osadzenia toczki na wale na¬ pedowym i w pierscieniach napedowych w wi¬ doku z boku; fig. 6 jest szczególem sposobu osa¬ dzenia toczki w odpowiednim uchwycie lozy¬ skowym; fig. 7 przedstawia szczegól praktycz¬ nego wykonania ulozyskowania w przekroju wzdluz linii C—C wedlug fig. 5, fig. 8 — od¬ miane wykonania impulsatora z osadzeniem na wale obrotowym dwóch toczek dzialajacych na dwie przeciwnie drgajace sprzezone masy; fig. 9 jest schematem wyjasniajacym dzialanie i osa¬ dzenie ;impulsatora w odmianie konstrukcyjnej, stosujacej jedna toczke; zas fig. 10 przedstawia schematycznie osadzenie i dzialanie dwóch przeciwleglych toczek w odmianie konstrukcyj¬ nej impulsatora, dzialajacej wedlug fig. 8.Impulsator wedlug niniejszego wynalazku mo¬ ze byc wykonany jako impulsator pojedynczy lub podwójny. Impulsator ten sklada sie z wa¬ lu obrotowego 1, osadzonego w dowolnych lo- * zyskach 2, 2', np. slizgowych, i posiada czesc srodkowa 3 poszerzona i zaopatrzona w odpo¬ wiednie wykroje 4, 4\ Masa walu musi byc oczywiscie dynamicznie wywazona i posiadac moze z obydwóch stron zwiekszonej srednicy wytoczki 5, 5' o przekroju jaskólczego ogona, ' sluzace do umieszczania tam mas wywazaja¬ cych jak i ewentualne wyzlobienia 6, 6' prowa¬ dzace lozyska toczek. W wykrojach 4, 4' walu 3 osadzone byc moga jednostronnie lub dwu¬ stronnie toczki dowolnego ksztaltu, np. toczki 7 (fig. 3) lub 8 (fig. 3a) wzglednie w impulsatorze pojedynczym toczka 7 moze byc osadzona swymi czopami lozyskowymi 9, 9', bezposrednio w wy- "krojach prowadniczych 4, 4' walu 3 lub tez za posrednictwem lozysk odpowiednio odciazonych, np. lozysk 10 wedlug fig. 6.Wal napedowy 1 impulsatora moze byc wy¬ konany jak w przypadku fig. 1; w postaci walu z pogrubieniem 3 rozciagajacym sie np. miedzy lozyskami 2, 2' impulsatora, w którym na calej dlugosci pogrubienia wykonane sa wykroje, w których moga przesuwac sie swobodnie toczki np. 7, nawet bez czopów lozyskowych 9.Impulsator mozna jednak tez wykonac w od¬ mianie konstrukcyjnej uwidocznionej na fig. 5, gdzie wal napedowy 1 nie posiada zgrubienia czesci centralnej, a jest zaopatrzony po oby¬ dwóch stronach niepogrubionej czesci srodko¬ wej 3 tego walu w pierscienie lub zespoly pier¬ scieni 11, IV wodzacymi czopy 9, 9f toczek 7.Toczki wykonane byc moga jak to uwidocz¬ niono na fig. 3, 3a lub 3b albo w postaci odpo¬ wiedniej dlugosci cylindra slizgajacego sie bez osadzenia na czopach lozyskowych i biegnacego w podluznych wykrojach 4 lub 4' lub tez w po¬ staci cylindra 7 zakonczonego na obu swych koncach czopami lozyskowymi 9, 9\ W tym wy¬ konaniu toczka 7 nadaje sie szczególnie dla osa¬ dzenia w odmianie konstrukcyjnej wedlug fig. 5.Toczke mozna tez wykonac w innej odmia¬ nie konstrukcyjnej uwidocznionej dla przykla¬ du na fig. 3a, w której czesc cylindrowa 7 jest Nr patentu 37332 - 2 ¦—rozdzielonja na dwie powierzchnie toczne 8', 8" polaczone jwaska czescia cylindryczna 8. Toczki takie moga byc zaopatrzone w czopy lozyskowe 9, 9' i byc osadzone w odpowiednich wykrojach, wzglednie tez pozbawione czopów i bezposred¬ nio osadzone w wykrojach.Toczke mozna jeszcze tez wykonac tak, ze ma¬ sa toczaca sie jest wykonana w postaci tulei 23 (fig. 36) swobodnie osadzonej na osi 24 osadzonej z kolei czopami w odpowiednich lozyskach w pogrubieniu 3 tub pierscieniach wodzacych.Tuleja 23 lub 23' moze posiadac ksztalt po¬ wierzchni tocznych podobny do toczek 7 lub 8, przy czym os obrotowa 24, na której tuleja ta jest swobodnie osadzona, moze byc wykonana w postaci np. rury. Takie wykonanie moze byc o tyle celowe, iz pozwala latwo rozwiazac spra¬ we smarowania plaszczyzn tracych przez ulat¬ wienie doprowadzania oleju rozprowadzanego dogodnie sila odsrodkowa wewnatrz toczek po¬ przez otwory w rurze 24, a poza tym umozliwia ewentualne chlodzenie toczek.Impulsator skiadajacy sie z walu napedowego 1 z pierscieniami prowadniczymi lub z zgrubie¬ niem 3 oraz zawierajacy np. toczke 7, jest osa¬ dzony wewnatrz pierscienia 12 o srednicy wiekszej anizeli srednica pogrubienia 3, sta¬ nowiacego calosc z masa 13 poddawana drga¬ niom. Wal 1 wykonujac obroty powoduje to¬ czenie sie i przyciskanie toczki do wewnetrz¬ nej powierzchni pierscienia 12, wskutek cze¬ go masa 13 jest wprowadzana w rucji drga¬ jacy o amplitudzie a, odpowiadajacej róz¬ nicom srednic miedzy prowadnica 3 toczki a pierscieniem 12, po którym biegnie toczka.Wskutek obiegu toczki po biezni pierscienia 12, osadzonego w masie drgajacej 13, masa toczki powiekszona ewentualnie o mase jej lozysk pod wplywem ruchu obrotowego, dzieki sile odsrod¬ kowej wywoluje stale wirujacy impuls i. Aby otrzymac uzyteczne jednokierunkowe, np. pio¬ nowe sinusoidalne drgania, nalezy oczywiscie masie drgajacej dac prowadnice, np. w postaci belek sprezynujacych, odpowiednio polaczonych z podstawa, np. wstrzasarki. W przypadku sto¬ sowania impulsatora z pojedyncza toczka, za¬ chodzi oczywiscie koniecznosc azeby urzadzenie drgajace, np. belka sprezynujaca 14 przenosza- .ca drgania, polaczona byla z ogromna przeciw- masa, np. fundamentem 15 w sposób jak to uwi¬ doczniono schematycznie na fig. 9.Przy wykonaniu impulsatora w odmianie kon¬ strukcyjnej uwidocznionej przykladowo na fig. 5, toczka 7 osadzona byc moze, jak juz wspom¬ niano, w odpowiednich lozyskach slizgowych 10 i 10' swymi czopami 9, 9' w wykrojach 4 lub 4\, pierscieni 11 i IV trwale polaczonych z walem napedowym 1 i rozmieszczonych symetrycznie po obu stronach czesci srodkowej 3 walu nape* dowego I. Przy nadaniu walu 1 impulsatora bardzo wielkiej liczby obrotów, toczka 7 wywie¬ rac moze zbyt wielki nacisk na pierscien 12 (fig. 4) i wówczas nalezaloby osadzic czopy toczek w ich lozyskach przesuwnych 10 w taki spo¬ sób, by odciazyc pierscien 12 co najmniej o czesc jego masy, np. lozysk. W tym celu wskazane jest wykonac lozysko 10 tak, by posiadalo ono za¬ kotwiczenie hamujace dociskanie toczki do po¬ wierzchni bieznej pierscienia- 12 przez spowo¬ dowanie odsrodkowego wychylenia odpowied¬ nich mas, zawieszonych na czopach wychylnych.Masy te 16, 16' moga byc zawieszone na czopach 17, 17' przechodzacych przez odpowiednie otwo¬ ry 18, 18', wykonane w pierscieniach prowadni¬ czych walu napedowego 1 (fig. 7). Tak, np. wsku¬ tek zbyt szybkiego obrotu walu napedowego, masy 16, 16' wskutek dzialajacej na nie sily odsrodkowej, daza do odchylania sie od srodka obrotu walu 1 w kierunkach zaznaczonych strzal¬ kami, powodujac wychylenie sie tych mas wo¬ kolo czopów 17, 17' i cofanie toczki 7 w wykroju 4 wskutek oddzialywania noskami 19, 19' na od¬ powiednie zakotwiczenia lozyska 10'. - Stosowanie impulsatorów tego typu z jedna toczka moze byc niezawsze dogodne, gdyz wy¬ maga dla odpowiedniego urzadzenia, stosujacego drgania wywolane tym impulsatorem, mocnej podstawy w postaci ciezkiego fundamentu 15.Wedlug wynalazku impulsator ten mozna tez wykonac w innej odmianie konstrukcyjnej tak, ze wprowadzone w drgania -masy nie wywieraja na fundament przenoszenia drgan, wskutek czego odpowiednie urzadzenia, a zwlaszcza ich fundamenty wykonane byc moga w lzejszej kon¬ strukcji i dowolnie umieszczane w pomieszcze¬ niach, gdzie maja byc zastosowane.Wedlug wynalazku impulsator o podwójnym dzialaniu (fig. 8) moze sie skladac z walu nape¬ dowego, podobnie jak na fig. 1, posiadajacego, prowadnicze* pierscienie 20, 20' lub zespoly pier¬ scieni jak na fig. 5. W pierscieniach tych sa wy¬ konane podobnie wykroje 4, 4' nie uwidocznione na rysunku, w których sa osadzone ulozysko- wania oraz czopy 9, 9y toczek 7 i 8 osadzonych symetrycznie wzgledem siebie z dwóch stron czesci srodkowej 3 walu napedowego 2.Wal 1 jest ulozyskowany w dowolnych lozy¬ skach 2, 2' i dowolnie napedzany bezposrednio silnikiem lub innym napedem. Toczki 7 i 8 sa tak wykonane, ze oddzialywuja na masy 21, 22 drgajace równoczesnie w przeciwnych sobie kie¬ runkach. Dzialanie takiego wykonania impul- Nr patentu37332 — 3 —satora uwidocznione jest na fig. 10, gdzie uklad belek sprezynujacych 14, 14' wykonuje nieza¬ leznie od siebie drgania w przeciwnych kierun¬ kach i to drgania znoszace sie wzajemnie tak, ze podstawa 15' urzadzenia stosujacego ten im- pulsator moze byc wykonana w lekkiej kon¬ strukcji.Z fig. 9 i 10 wynika, ze drgan doznaje jedynie masa poddawana wstrzasom, natomiast wal na¬ pedowy impulsatora mimo drgania otaczaja¬ cych mas, nie ulega wahaniom tak, ze na wal napedowy nie dzialaja jak w dotychczasowych impulsatorach zadne szkodliwe sily oddzialy¬ wujace ujemnie na naped.Stosujac impulsatory wedlug wynalazku, to, o ile masy drgajace nie beda zwiazane odpowied¬ nimi sprezynami buforowymi, doznawac one beda drgan wymuszonych, zas w przypadku za¬ stosowania odpowiednich zasobników energii powstana drgania rezonansowe o wielokrotnie wiekszej amplitudzie i mocy oddawanej masie drgajacej stosowanej w produkcji.Opisane impulsatory i uwidocznione przykla¬ dowo niektóre czesci konstrukcyjne, przedsta¬ wione sa jedynie ideowo, przy czym nie wy- JkTaczajac poza ramy wynalazku, wykonac mozna poszczególne czesci skladowe oczywiscie jeszcze Inaczej konstrukcyjnie, anizeli to uwidoczniono na zalaczonych rysunkach. Taknp. odmiana kon¬ strukcyjna impulsatora wedlug wynalazku wy¬ konanego wedlug fig. 8 posiadac moze urzadze¬ nia odciazajace pierscienie, po których biegna toczki, wykonane podobnie jak to uwidoczniono na fig. 7, to znaczy posiadac dwa komplety mas wychylnych 16, 16\ zakotwiczone na lozyskach 10, 10' hamujace docisk toczek, jednakze masy 16, 16' moznaby tez zwiazac wspólnymi czopami z drugim kompletem podobnych mas tak, ze równoczesnie doznawalyby odciazenia obydwie toczki dzialajace niezaleznie od siebie na masy drgajace 21 i 22. Równiez zamiast stosowania pelnych toczek 7 i 8 mozna stosowac odpowied¬ nio uksztaltowane toczki wedlug fig. 3b. PL