Znane sa urzadzenia do wykorzystywania sily zywej rozpedzonej masy pojazdu. Urzadzenia takie maja za zadanie wykorzystanie energii ki¬ netycznej, posiadanej przez jednostki ruchowe w momencie rozpoczecia ich zatrzymywania (ha¬ mowania), a niszczonej dotychczas przez za¬ miane tej energii w cieplna i mechaniczna przez tarcie okladzin kól o beben lub tarcze hamulco¬ wa. Dzialanie urzadzenia polega na przejmowa¬ niu energii kinetycznej, posiadanej przez jed¬ nostki ruchowe w momencie rozpoczecia ich ha¬ mowania, przekazywania energii do akumula¬ torów urzadzenia, oraz wykorzystaniu jej na po¬ czatkowy rozruch jednostki ruchowej lub w in¬ nym dowolnym celu. Istota wynalazku jest czesc urzadzenia, mianowicie przekladania, sluzaca do przenoszenia energii kinetycznej z osi kól bie¬ gowych pojazdu, np. na wal pradnicy elektrycz¬ nej wzglednie na wal ciezkiego kola zamacho¬ wego itd. Przedmiot wynalazku jest uwidocznio¬ ny na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia schemat przekladni ciernej w przykladowym rozwiazaniu; fig. 2 i 3 przedstawiaja schematy przekladni ciernych innego rozwiazania. Kon¬ strukcyjne rozwiazanie przekladni ciernej mo¬ ze byc rózne, zaleznie od typu jednostki rucho¬ wej, dla której takowe ma byc przeznaczone.Mozliwosci przejmowania energii, rozwiazuje sie wedlug wynalazku przez znana przekladnie cierna a, b (fig. 1), x, y (fig. 2) lub przekladnie kól walcowych ciernych d, c (fig. 3), wreszcie przez zespól planetowy, przekazujacy ruch na¬ pedowy kól podwozia jednostki ruchowej prad¬ nicy, zasilajacej akumulator elektryczny. Na fig. 1 uwidoczniona jest os kola biegowego, np. wagonu, polaczona za pomoca przekladni zeba¬ tej stozkowej z walem pionowym P, na którym osadzone jest kolo cierne stozkowe b, wspólpra¬ cujace z drugim kole ciernym a, napedzajacym wal A — pradnicy. Kola zebate stozkowe wraz z walem P moga sie przesuwac w kierunku osi kola biegowego, kolo cierne b moze równiez prze¬ suwac sie w kierunku walu P, który dociskany jest sprezynami s, tak aby to kolo stale bylo w dotyku z napedzanym kolem ciernym'a. Na skutek dzialania takiego mechanizmu energiaruchu kola biegowego bedzie przenosic sie przez wskazana przekladnie cierna o zmjannym prze¬ lozenia* |jrEfd£ce e]£fttr^zAaJ lujj inny aku- mulaj^rs^enei^ik^Przez^rzjesuVani4 elementu ciernego kota b zmienia sie miejsce styku tych elementów, a tym Samym stosunek przekladni; zwiekszajac w konsekwencji obroty walu A, a zmniejszajac obroty walu P, co w rezultacie zmniejsza do minimum szybkosc jednostki ru¬ chowej czyli-hamuje ja. Po przejsciu elementu ciernego kola b po drodze stykowej elementu kola a jednostka ruchowa posiada minimalna szybkosc, która likwiduje sie ostatecznie przez automatyczne wlaczenie normalnego zespolu hamulcowego, oraz powrotne przesuniecie unie¬ ruchomionego obecnie elementu ciernego ko¬ la b, dosuwajac go do obracajacego sie elemen¬ tu kola a, który, analogicznie, jak wyzej opisa¬ no, uruchamia element kola b, na skutek czego uruchamia sie jednostke ruchowa. Fig. 2 i 3 uwi¬ daczniaja zastosowanie przekladni ciernej in¬ nego typu do tych samych celów. Akumulowa- nie przejetej energii kinetycznej przez jeden z wyzej podanych sposobów na wal A wedlug wynalazku moze odbywac sie: w kole zamacho¬ wym, sprzegnietym bezposrednio lub posrednio przez wielostopniowa przekladnie zebata, zalez¬ nie od typu i wartosci jednostki ruchowej, w akumulatory elektryczne przez pradnice, sprzegnieta z walem A, lub tez posrednio z wa¬ lem kola zamachowego, zaleznie od wymagane¬ go lub niezbednego czasokresu akumulowania energii kinetycznej. Energia kinetyczna moze równiez byc akumulowana w akumulatorze sprezonym wzglednie powietrznym. Wynalazek daje sie zastosowac przede wszystkim dla bez¬ posredniego powtórnego rozruchu zatrzymanej jednostki ruchowej, szczególnie przy jednostkach, przeznaczonych do czestego i krótkiego zatrzy¬ mywania, jak: krótkobiezne pociagi kolei zelaz¬ nych, tak o napedzie parowym, jak i równiez spalinowym i elektrycznym, tramwaje, trolejbu¬ sy, elektrobusy, autobusy, samochody ciezarowe, samochody osobowe oraz inne jednostki ruchowe.Prócz bezposredniego wykorzystania energii na powtórny rozruch jednostki ruchowej, zaakumu • lowana energia moze byc wykorzystywana dla dowolnych potrzeb jednostki ruchowej, np. na¬ ladowanie akumulatorów elektrycznych, spre¬ zanie powietrza. Przy duzych masach jednostek ruchowych, np. pociagi, kolei zelaznych, zaaku- mulowana energia moze by! podstawa do pro¬ dukcji skroplonego powietrza lub innych proce¬ sów fizyczno-chemicznych. PL