Podczas gdy sposób odlewania pasmowego me¬ tali lekkich i kolorowych zostal w ostatnim stu¬ leciu doprowadzony do zupelnej perfekcji i w du¬ zym zakresie wprowadzony do praktyki, to odlewanie takie metali o wysokiej temperaturze topnienia sprawia jeszcze znaczne trudnosci, zwlaszcza przy odlewaniu stali. Przyczyny tych trudnosci polegaja w pierwszym rzedzie na wy¬ sokiej temperaturze topnienia takich metali. Pod¬ stawowym warunkiem odlewania pasmowego, czyli odlewania wlewków o nieograniczonej dlu¬ gosci, jest mozliwie calkowicie jednolity przebieg calego procesu. Przy odlewaniu pasmowym osia¬ ga sie to przez zastosowanie odpowiednich na¬ rzadów regulujacych, np. kontaktów lub elek¬ trod, które przy zetknieciu sie ze zwierciadlem roztopionego metalu zamykaja obwód pradu uruchamiajacy regulacje. Przy odlewaniu metali o wysokiej temperaturze topnienia nie mozna w praktyce stworzyc dostatecznie wytrzymalych narzadów regulujacych, ponadto utrzymywanie stalej szybkosci odlewania sprawia znaczne trud¬ nosci, poniewaz temperatura roztopionego me¬ talu znacznie wplywa na jego lepkosc, która znowu wywiera decydujacy wplyw na szybkosc jego przeplywu w urzadzeniach doprowadzaja¬ cych do wlewnicy; wplywu tego nie da sie cal* kowicie wyrównac nawet w przypadku zastoso¬ wania odpowiednich narzadów regulujacych.W celu usuniecia powyzszych trudnosci ko¬ nieczne jest zastosowanie takich sposobów regu¬ lacji, które w swym zalozeniu rezygnuja z rów¬ nomiernej szybkosci odlewania i wedlug których przesuwanie odlewanego wlewka dopasowuje sie do zmian szybkosci odlewania. Ponadto musi sie rezygnowac ze stosowania narzadów reguluja¬ cych, które moglyby stykac sie z roztopionym metalem, to znaczy z narzadów regulujacych, znajdujacych sie wewnatrz znanej jako takiej cienkosciennej wlewnicy chlodzonej ciecza. Do¬ tychczas nie bylo propozycji nadajacych sie do wypelniania powyzszych warunków.Wedlug wynalazku mozna usunac istniejace tiudnosci przez wyzyskanie do regulacji szyb-kgsci posuwu odlewaiwfo wlewka albo szybko¬ sci odlewania lub tez jednoczesnej regulacji szyb- Jcosci odjfewaiiia iaszyfcrkosfci przesuwu odlewa- « *neg$ wlewkaj Hztatenla spowodowanego przez wzgledny ruch wlewka w stosunku do wlewnicy, przy czym rezygnuje sie z zastosowania urzadzen znajdujacych sie wewnatrz wlewnicy. Dzieki temu mozna calkowicie pominac narzady regu¬ lujace, stykajace sie z roztopionym metalem.Takim efektem dajacym sie zastosowac we¬ dlug wynalazku jest np. temperatura zewnetrz¬ nej scianki wlewnicy, zmieniajaca sie wraz ze wzglednym ruchem wlewka wzgledem wlewnicy.Temperatura ta w czuly sposób wskazuje na to, czy odlewany metal dotyka wewnetrznej po- wierzchni wlewnicy, czy tez nie.Efekt ten mozna wykorzystac przez zastosowa¬ nie te«noelementów, których prady termoelek¬ tryczne doprowadza sie do odpowiednich narza¬ dów regulujacych i sterujacych.Dwa "przyklady wykonania sposobu wedlug wynalazku przedstawiono schematycznie na ry¬ sunku, na którym fig. 1 przedstawia uklad z dwoma termoelementami, a na fig. 2 podobny uklad z czterema termoelementami.Jak uwidoczniono na fig. 1 umieszcza sie jeden termoelement 1 w najwyzszym polozeniu zwier¬ ciadla metalu a drugi termoelement 2 w polo¬ zeniu nizszym. W przypadku, gdy szybkosc po¬ suwu wlewka jest mniejsza, niz szybkosc odle¬ wania zwierciadlo odlewanego metalu przesuwa sie ku górze az do wysokosci górnego termoele¬ mentu, przy czym z chwila osiagniecia tego pun¬ ktu prad termoelektryczny wzrasta skokami, wywolujac za posrednictwem znanych jako ta¬ kie urzadzen regulujacych i sterujacych nagly wzrost szybkosci przesuwu wlewka. Zwiekszona szybkosc przesuwu wlewka wywoluje znowuz obnizenie zwierciadla metalu. Skoro zwierciadlo to obnizy sie nieco ponizej dolnego termoelemen¬ tu, wówczas spada skokami prad termoelektry¬ czny termoelementu 2, co znowu wywoluje za posrednictwem znanych jako takie urzadzen re¬ gulujacych i sterujacych zwolnienie, a w razie potrzeby, nawet zatrzymanie odlewanego wlew¬ ka. Mozna tez spowodowac stala zmiane pozio¬ mu zwierciadla metalu miedzy dwoma punktami, przy czym szybkosc zmiany zalezy jedynie od nastawienia górnej i dolnej szybkosci posuwu.Im wieksza jest róznica miedzy wieksza i mniej¬ sza szybkoscia posuwu wlewka, tym szybciej powtarzaja sie zmiany. Zasadniczo mozna uspra¬ wnic regulacje przez umieszczenie dalszych ter- moelementów na zewnetrznej powierzchni scian¬ ki wlewnicy (fig. 2).Przebieg regulacji moze byc sterowany tak, ze mimo wahan lub zmian szybkosci odlewania polozenie zwierciadla odlewanego metalu w wle¬ wnicy, praktycznie biorac, nie zmienia sie. Po¬ nadto mozna umiescic powyzej i ponizej zamie¬ rzonego polozenia zwierciadla metalu co naj¬ mniej po dwa znajdujace sie w nieznacznej od siebie odleglpjci termoelementy, przy czym we¬ wnetrzne termoelementy 2, 3 wywoluja regu¬ lacje powolna, a zewnetrzne 1, 4 — szybka (fig. 2).Sposób regulacji wedlug wynalazku moze byc zastosowany do regulacji szybkosci odlewania iub jednoczesnej regulacji szybkosci przesuwu wlewka i Szybkosci odlewania tak jak i przy re- gulacii szybkosci przesuwu wlewka.W stosowanych termoelementach jedno ramie moze stanowic sama scianka wlewnicy. PL