PL35946B1 - - Google Patents

Description

Wynalazek dotyczy urzadzenia do zmiany prze¬ lozen w przekladniach zebatych, stosowanych w samochodach.W przekladniach tego rodzaju, wyposazonych w znajdujace sie w stalym zazebieniu pary kól zebatych, kola zebate, osadzone luzno na walku glównym, zostaja sprzegane za pomoca sprzegla klowego, którego tuleja prowadzona jest wzdluz walka na wieloklinie. Spokojne i ciche wlacza¬ nie klów zapewnia specjalny ich ksztalt, umoz¬ liwiajacy wlaczanie dopiero po osiagnieciu przez obie sprzegane czesci jednakowych obrotów.Osiagniecie takiego przebiegu wlaczania za¬ pewnialo w znanych urzadzeniach wyposazenie przelacznika w kontakty elektryczne, których zadanie polegalo na ulatwieniu zmiany polozen przez jednoczesne wylaczanie ewentualnie wla¬ czanie pradu zaplonowego, a stad przez zmiane obrotów silnika.Przedmiotem wynalazku jest dalsze ulepszenie takich urzadzen.Na rysunku przedstawiono przyklad wykona¬ nia urzadzenia sterujacego wedlug wynalazku w zastosowaniu do dwubiegowej skrzynki prze¬ kladniowej, przy czym fig. 1 przedstawia urza¬ dzenie sterujace w polozeniu jalowym, fig. 2 — urzadzenie sterujace w polozeniu I^go biegu, fig. 3 — urzadzenie sterujace w polozeniu II-go biegu, a fig. 4 do 7 przedstawiaja rozmaite po¬ lozenia przelacznika oraz drazka wodzacego.Na walku napedzajacym 1 zamocowane jest kolo zebate 2, zazebiajace sie stale z kolem 3 walka posredniego 4. Na walku 4 zamocowane jest kolo zebate 5, zazebiajace sie z kolem G, osadzonym luzno na walku glównym 7. Na wielo¬ klinie 8 walka 7 osadzone sa przesuwnie dwa sprzegla klowe 9 i 10, zazebiajace sie klami U i 12 odpowiednio z klami 13 i 14 kól zeba¬ tych 2 i 6.Po przesunieciu w lewo drazka wodzacego 16, znajdujacego sie pod dzialaniem sprezyny rygHi- jacej 15, nastepuje tylko przesuw sprzegla klo-wego9t a po przesunieciu tegoz drazka w prawo nastepuje przesuw sprzegla klowego 10, dzieki czemu zostaje wlaczony bieg bezposredni lub po¬ sredni.Na drazku wodzacym 16 znajduje sie przy¬ cisk 17, przenoszacy sile dzialajaca na drazek wodzacy na widelki 18 i 19, a stad na sprze¬ glo 9 i 10.Widelki 18 i 19 osadzone sa luzno na drazku wodzacym 16 i zostaja sprzezone z tym dra£-v kiem na poczatku ruchu wlaczania odpowiednie¬ go biegu, za pomoca tulei ryglujacych 20 i 21, prowadzonych przez krzywki, umieszczone w scia¬ nie obudowy skrzyni biegów. Kazde z widelek 18, 19 mozna przesunac tylko < w kierunku wla¬ czenia odpowiadajacego im biegu, co zapewniaja kolki oporowe 22 i 23, ograniczajace ruch wi¬ delek.Sprezyny ryglujace 15 wraz z odpowiednimi kulkami zapewniaja przytrzymanie drazka wo¬ dzacego 16 w jednym z trzech polozen: jalowym, I biegu i II biegu. Drazek wodzacy 16 urucha¬ miany jest za pomoca urzadzenia sterujacego, stanowiacego calosc z przekladnia, a przedsta¬ wionego na rysunku osobno jedynie dla jasnosci schematu.Przelacznik 24 urzadzenia sterujacego ulozy- skowany jest w oslonie 25, wykonanej z mate¬ rialu izolujacego w ten sposób, ze jego punkt obrotu 26 moze byc przesuwany obustronnie w kierunku ruchu drazka wodzacego, przy czym w polozenie srodkowe przesuwaja go takze spre¬ zyny 27.[Przy ruchu przelacznika w kierunku strzalek (fig. 1) trzpienie lozyska 28 zwieraja styk 29 albo 30. Lozysko 28 jest polaczone z masa.Dolny koniec przelacznika 24 porusza tuleje sterujaca 31, utrzymywana za posrednictwem sprezyn 32 na srodkowej czesci drazka 33, od¬ izolowanego oraz polaczonego przegubowo z draz¬ kiem wodzacym 16. Sprezyny 32 utrzymuja prze¬ lacznik 24 w polozeniu srodkowym pomiedzy zde¬ rzakami 34 i 35. Sprezyny 32 nie posiadaja me¬ talicznego polaczenia z tuleja sterujaca 31, lecz sa w niej umocowane za posrednictwem mate¬ rialu izolujacego.Ruch przelacznika 24 w kierunku strzalek po¬ kazanych na rysunku sprawia, ze po scisnieciu sprezyn 32 tuleja 31 przylega do zderzaków 34 lub 35, przez co wytwarza sie polaczenie elek¬ tryczne pomiedzy drazkiem 33 a tuleja 31, a stad i z masa.Po drazku 33 slizgaja sie dwa kontakty 36 i 37, przy czym pomiedzy odpowiednimi miejscami kontaktujacymi 38 i 39 a zderzakami 34 i 35 umieszczone sa tulejki izolujace 40 i 41.W polozeniu jalowym kontakty 36 i 37 znaj¬ duja sie naprzeciwko tulei izolujacych W i 41.W obwód baterii 42 wlaczona jest cewka zaplo¬ nowa 43, rozdzielacz 44 oraz solenoidy 45 i 46 z rdzeniami zelaznymi 47 i 48. Rdzen ze¬ lazny 47 wywoluje zwieranie i rozwieranie sty¬ ków 49 i 50; rdzen zelazny 48 oddzialywuje za posrednictwem drazka na dzwignie przepust- nicy 51, która trzymana jest stale napieciem sprezyny 52 w polozeniu zamkniecia. Równocze¬ snie1 pedal 54 za posrednictwem drazka 53 od¬ dzialywuje na dzwignie przepustnicy.Urzadzenie dziala w sposób nastepujacy: W celu przejscia z polozenia jalowego w polozenie I-go biegu nalezy po wylaczeniu sprzegla przestawic przelacznik 24 w kierunku strzalki, pokazanej na fig. 2. Nastepuje przy tym przesuniecie obu¬ dowy lozyska 28 w lewo i zwarcie zamkniecia ze stykiem 30.Równoczesnie wytworzone zostaje polaczenie elektryczne pomiedzy tuleja sterujaca 31 a zde¬ rzakiem 35, wskutek czego nastepuje wlaczenie pradu do solenoidu 46, podczas gdy przez sole- noid 46 prad nie przeplywa, gdyz jego obwód jest przerwany przez kontakt 37, przylegajacy io tulei izolujacej 41.Przy dalszym przesuwaniu przelacznika 24 dra¬ zek wodzacy 16 porusza sie w kierunku strzalki wskazanej na fig. 4, wskutek czego tuleja 10 na¬ ciska klami 12 na kly 14 kola zebatego 6.Równoczesnie solenoid 46 powoduje niewielkie otwarcie przepustnicy, gdyz rdzen zelazny 48 zo¬ staje wsuniety do wnetrza solenoidu. Ruch tego rdzenia moze byc tlumiony, np. za pomoca tlu¬ mika powietrznego.Przesuniecie drazka wodzacego 16 sprawia zwarcie kontaktów 36 i 38, przez które przeplywa dodatkowo prad do solenoidu 46. Gdy kierowca zwolni przelacznik 24 po wlaczeniu danego biegu, solenoid 46 zostaje odlaczony ód zródla pradu.W celu wlaczenia II-go biegu nalezy przesu¬ nac przelacznik 24 w kierunku strzalki pokaza¬ nej na fig. 3, przedstawiajacej polozenie kon¬ cowe po wlaczeniu II-go biegu.Nastepuje tu zwarcie styku 29, spowodowane przesunieciem obudowy lozyska 28 oraz zwarcie styku, utworzonego przez czesci 34 i 31. Równo¬ czesnie w koncowym polozeniu drazka wodza¬ cego nastepuje zwarcie kontaktów 37 i 39. Dzieki temu obydwa solenoidy 45 i 46 zostaja dola¬ czone do obwodu pradu.Solenoid 46 otwiera nieco przepustnice, a so¬ lenoid 45 przerywa zaplon, przy czym zwarcie styków 49 i 50 wywolane zostaje wciagnieciem rdzenia zelaznego 47. - 2 -Przez otwarcie przepustnicy oraz przez niemal równoczesne przesuwanie zaplonu spowodowana zostaje zmiana obciazenia klów 12 i 14, dzieki czemu mozna je rozlaczyc bez trudnosci i bez potrzeby uzycia sprzegla glównego.Przy .dalszym ruchu drazka wodzacego 16 w kierunku strzalki pokazanej na fig. 6 zostaje przerwany styk kontaktów 36 i 38, wskutek czego ustaje doplyw pradu do solenoidu 46 i na¬ stepuje zamkniecie przepustnicy 51, spo¬ wodowane oddzialywaniem sprezyny 52.Solenoid 45 pozostaje nadal pod pradem, wsku¬ tek czego trwa przerwa w zapalaniu.Dalszy ruch drazka wodzacego 16 powoduje przesuniecie sprzegla, 9 w lewo, trwajace do mo¬ mentu zetkniecia sie klów 11 z klami 13 kola zebatego 2, osadzonego na walku napedzajacym 1.Dalszy przesuw nie jest mozliwy, gdyz kly 11 i 13 nie pozwalaja sie wzajemnie zazebic dopóty, dopóki obroty walka napedzajacego 1 sa szybsze od obrotów sprzegla 9. Dzieki przerwie w zapa¬ laniu obroty silnika spadaja az do zrównania sie z obrotami walka glównego 7 przekladni, co po¬ zwala na latwe zazebianie sie klów.Po zwolnieniu przez kierowce przelacznika 24 obwód pradu ulega przerwaniu w miejscu sty¬ ku 29 wskutek dzialania sprezyn 27, które prze¬ stawiaja go w polozenie srodkowe. Dzieki temu zostaje przerwany prad w solenoiclzie 45 i roz¬ poczyna sie ponownie normalne dzialanie za¬ plonu.W ten sposób zakonczony jest przebieg wla¬ czenia II-go biegu.W celu przejscia z biegu II na I nalezy prze¬ stawic przelacznik 24 w kierunku strzalki poka¬ zanej na fig. 2, przedstawiajacej koncowe polo¬ zenie wszystkich czesci po ukonczeniu przebiegu polaczenia.Jak przedstawiono na fig. 7, przesuniecie prze¬ lacznika w lewo powoduje zamkniecie obwodu w miejscach styku 30 oraz pomiedzy 31 i 35 i so- lenoidami 45 i 46, przez co nastepuje otwarcie przepustnicy oraz przerwanie zaplonu, wywolane zamknieciem styków 49 i 50. Powstala w ten spo¬ sób róznica obciazen na klach umozliwia dalsze przesuniecie drazka 33 oraz drazka wodzacego 16 w kierunku strzalki pokazanej ma fig. 7. Kly 11 i 13 wychodza z zazebienia i sprzeglo 9 moze byc przesuniete w prawo tak daleko, az widelki wo¬ dzace 18 dojda do polozenia jalowego i zetkna sie z kolkiem oporowym 22.Przesuniecie drazka 33 powoduje niemal rów¬ noczesne przerwanie doplywu pradu do sole¬ noidu 45 w miejscu styku 37 i 39, równoznaczne z ponownym wlaczaniem zaplonu.W tym samym czasie drazek wodzacy 16 zostal przesuniety dalej w prawo i spowodowal prze¬ suniecie sprzegla 10 w tym samym kierunku az do wzajemnego zetkniecia sie klów 12 z klami 14 kola zebatego 6. Kly nie moga ulec zazebieniu wskutek dzialania odpychajacego, wywolanego tym, ze kolo zebate 6 obraca sie wolniej od sprze¬ gla 10, osadzonego na walku glównym 7.Dzieki wlaczonemu tymczasem zaplonowi oraz dzieki niewielkiemu- otwarciu przepustnicy przez solenoid 46 nastepuje szybkie przyspieszenie obro¬ tów nie obciazonego silnika, jak równiez kola zebatego 6, przy czym w chwili zrównania z obrotami sprzegla 10 nastepuje latwe zazebie¬ nie klów.Po zwolnieniu przez kierowce przelacznika zo¬ staje on cofniety w polozenie srodkowe przez sprezyne 27, przy czym nastepuje przerwanie doplywu pradu do solenoidu 46.W ten sposób zakonczone jest przelaczenie biegu lingo na I-szy. Przejscie z dowolnego biegu w polozenie jalowe moze byc osiagniete w zwy¬ kly sposób przez wylaczenie sprzegla i równo¬ czesne przestawienie przelacznika 24 do poloze¬ nia zerowego. PL

Claims (1)

1. Zastrzezenie patentowe Urzadzenie sterujace w samochodowych prze¬ kladniach zebatych, posiadajace reczny przelacz¬ nik zmiany biegów, zaopatrzony w kontakty do wlaczania ewentualnie wylaczania zaplonu pod¬ czas zmian przekladni, znamienne tym, ze po¬ siada tuleje sterujaca (31), uruchamiana dolnym koncem przelacznika (24), osadzona pomiedzy sprezynami (32) na izolowanym drazku (33), pola¬ czonym przegubowo z drazkiem wodzacym (16) i zaopatrzonym w kontakty (38, 39), przy czym kontakty (29, 30) obudowy lozyska (28) steruja przy zmianie przekladki solenoid (45) przerywa¬ jacy prad zaplonowy, a kontakty (38, 39) draz¬ ka (83) steruja przy zmianie przekladni prze- pustnice (51) za posrednictwem solenoidu (46). Glówny Instytut Mechanikii Do opisu patentowego nr 35946 Tig. 7 Fig.3 47 lf J* & fig. 2 \F/ff.4 F/g. 5 F,-Q.a „Prasa" Stalinogród 6072 10.10.53 — R-4-41715 — 150 — BI bezdrz. 100 g. PL