Przeplywomierz elektryczny do paliw plynnych sluzy do okreslania ilosci przeplywajacego paliwa na jednostke czasu oraz na jednostke przebytej drogi w srodkach lokomocji, poruszanych pali¬ wem plynnym. Przeplywomierz posiada szczegól¬ ne zastosowanie w samochodach ciezarowych z przyczepkami, gdzie za pomoca tego przyrzadu mozna ustalic ekonomiczna szybkosc.pojazdu za¬ leznie od obciazenia. Tarcze tego przyrzadu umieszcza sie na tablicy przyrzadowej samochodu.Dotychczas nie ma takiego przyrzadu dla tak ma¬ lych ilosci przeplywu, jakie wystepuja przy prze¬ plywie paliwa do silnika spalinowego w samo¬ chodzie. Przyrzady natomiast uzywane w samo¬ lotach wskazuja tylko przeplyw na jednostke czasu, a nie drogi; poza tym sa bardzo niedo¬ kladne.Pomiar przeplywu w przyrzadzie wedlug wy¬ nalazku jest oparty na chlodzeniu opornika, przez który plynie prad, w strumieniu paliwa, przy czym im wiecej paliwa przeplywa na jednostke czasu, tym wiecej chlodzi sie ten opornik. Opor¬ nik ten jest wlaczony w urzadzenie pomiarowe ukladu mostkowego. Uklad ten posiada drugi opornik, zanurzony stale w zbiorniku paliwa. Ma on na celu skompensowanie wskazan przeplywo¬ mierza przy róznych temperaturach paliwa. Te dwa oporniki wchodza w uklad mostkowy. Jako przyrzad pomiarowy uzyty zostal woltomierz krzyzowy z dwiema cewkami ruchomymi. Wolto¬ mierz taki ma te zalete, ze jego wskazania nie zaleza od wahania napiecia zródla pradu, jakie w pojazdach stale wystepuja. Woltomierz krzy¬ zowy pokazuje przeplyw na jednostke czasu.W celu uzyskania wskazan zuzycia paliwa na jednostke drogi przyrzad ten polaczono z szyb¬ kosciomierzem.Na rysunku fig. l przedstawia schemat urza¬ dzenia do pomiaru ilosci przeplywajacego paliwa na jednostke czasu, fig. 2 — rzut poziomy wskaz¬ nika, fig 3 — przekrój wskaznika.Na fig. i przedstawiony jest schemat elektrycz¬ nego urzadzenia. Przez rurke 1 przeplywa paliwo i ochladza opornik 2, wskutek czego nastepuje zachwianie równowagi ukladu mostkowego. Opor- nosc tego opornika maleje, co da w efekcie wy¬ chylenie sie woltomierza krzyzowego 3, Do kom-pensacji wplywu temperatury sluzy opornik 4, za¬ nurzony stale w zbiorniku 5 z paliwem. Wolto¬ mierz zatem wskazuje róznice temperatur tych dwóch oporników, a co za tym idzie predkosc przeplywu albo ilosc przeplywajacego paliwa na jednostke czasu. Do regulacji napiecia zasilaja¬ cego sluzy opornik 6.Woltomierz moze byc wycechowany w litrach na godzine (l/h) lub polaczony z szybkosciomie¬ rzem, co da zuzycie w litrach na 100 km prze¬ bytej drogi (1/100 km). Takie polaczenie (fig. 2 i 3) z szybkosciomierzem w jeden przyrzad wskazu¬ jacy ulatwia odczytywanie zuzycia paliwa w l/h, w 1/100 km i predkosci w km/h.Dzialanie opisano ponizej. Woltomierz porusza wskazówke 7 za pomoca krzywki logarytmicznej 8. Wskaznik posiada dwie tarcze odczytowe: nie¬ ruchoma z podzialka logarytmiczna w l/h na dol¬ nym pólkolu 9 i z podzialka logarytmiczna w km/h na górnym pólkolu 10 oraz ruchoma tar¬ cze 11 z podzialka w 1/100 km, napedzana krzywka 12 szybkosciomierza 13. Wskazówka wskazuje dolnym koncem zuzycie w l/h na podzialce 9 oraz górnym koncem zuzycie w 1/100 km na podzialce ruchomej 11. Krzywki 8 i 12 obracaja wspom¬ niana wskazówke 7 i tarcze 11 za pomoca lan¬ cuszków 15 (jak w aneroidach). Wypadkowa tych ruchów daje odczytanie w 1/100 km na podzialce 11. Podzialka ruchoma posiada znak 14, który na podzialce 10 wskazuje predkosc w km/h.Stosowane sa tutaj podzialki logarytmiczne z tego powodu, ze zaleznosc miedzy wielkosciami zuzycia Q (l/h), zuzycie B (1/100 km) i predkosc V (km/h) daje sie przedstawic wzorem 100 Q B= V Po zlogarytmowaniu log B = log 100 + log Q — log V, co daje sie przedstawic tylko za pomoca podzia- lek logarytmicznych, spelniajacych role automa¬ tycznego suwaka rachunkowego. PL